II CSKP 779/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargi kasacyjne w sprawie podziału majątku wspólnego małżonków J. W. i A. G., dotyczącej rozliczenia wewnętrznej spółki cywilnej na prawie niemieckim. Sąd Najwyższy uchylił częściowo postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie, uznając zasadność zarzutów dotyczących błędnej wykładni niemieckich przepisów (§ 740 BGB) w zakresie rozliczenia czynszu najmu po ustaniu spółki oraz nieuwzględnienia zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego (§ 242, § 1381 BGB). Wskazano również na niejasności w sposobie wyliczenia zasądzonej kwoty przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że stosunki majątkowe między małżonkami podlegają prawu niemieckiemu, a wewnętrzna spółka cywilna jest instytucją prawa sądowego, której stosowanie wymaga uwzględnienia orzecznictwa niemieckich sądów. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów niemieckiego prawa cywilnego dotyczących spółek cywilnych i rozliczeń majątkowych między małżonkami, w tym kwestii rozliczenia czynszu najmu po ustaniu spółki oraz stosowania zasad współżycia społecznego w kontekście roszczeń majątkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej instytucji prawa niemieckiego (wewnętrzna spółka cywilna małżonków) i jego zastosowanie może być ograniczone do spraw z elementem zagranicznym, gdzie właściwe jest prawo niemieckie.
Zagadnienia prawne (4)
Jak należy rozliczyć wewnętrzną spółkę cywilną na prawie niemieckim między byłymi małżonkami po ustaniu małżeństwa i spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenie powinno uwzględniać przepisy niemieckiego kodeksu cywilnego (§ 738, § 740 BGB), przy czym czynsz najmu z umowy zawartej w trakcie trwania spółki, ale kontynuowanej po jej ustaniu, nie stanowi 'transakcji w toku' w rozumieniu § 740 ust. 1 BGB i nie podlega rozliczeniu w ramach roszczenia kompensacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że niemieckie orzecznictwo ściśle interpretuje pojęcie 'transakcji w toku' w § 740 BGB, wyłączając z niego stosunki zobowiązaniowe o charakterze ciągłym, takie jak umowa najmu. Wnioskodawca nie może zatem domagać się udziału w zyskach z czynszu najmu za okres po ustaniu spółki.
Czy zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego przez wnioskodawcę może stanowić podstawę do oddalenia jego roszczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy nie rozpoznał w wystarczający sposób zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego podniesionego przez uczestniczkę, co stanowiło podstawę do uchylenia postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie wyjaśnił, z jakich przyczyn zarzuty uczestniczki dotyczące naruszenia zasad współżycia społecznego (§ 242, § 1381 BGB) nie były uzasadnione, poświęcając tej kwestii jedynie jedno zdanie w uzasadnieniu.
Jaki jest właściwy reżim prawny dla rozliczeń majątkowych między małżonkami, gdy jedno ma obywatelstwo niemieckie, a drugie polskie, i mieszkali w Niemczech?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwe jest prawo niemieckie na podstawie art. 17 § 3 Prawa prywatnego międzynarodowego (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozwodu).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 17 § 1 i § 3 Prawa prywatnego międzynarodowego, stosunki majątkowe między małżonkami podlegają ich wspólnemu prawu ojczystemu, a w braku wspólnego prawa ojczystego – prawu państwa ich wspólnego miejsca zamieszkania. W tym przypadku, ze względu na obywatelstwo i miejsce zamieszkania, zastosowanie ma prawo niemieckie.
Czy odsetki od zasądzonej kwoty powinny być naliczane według prawa polskiego czy niemieckiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki powinny być naliczane według prawa niemieckiego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie prawa polskiego do odsetek prowadziłoby do rozszczepienia statutu i zastosowania mieszanych norm prawnych, co jest niepożądane. Jednolitość statutu w zakresie przesłanek, zasad naliczania i stopy odsetek za opóźnienie jest kluczowa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. G. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (19)
Główne
BGB art. 738
Niemiecki Kodeks Cywilny
Dotyczy rozliczeń między wspólnikami po ustaniu spółki, w tym rozliczenia majątku spółki.
BGB art. 740
Niemiecki Kodeks Cywilny
Reguluje udział wspólnika występującego ze spółki w zyskach i stratach z transakcji będących w toku.
p.p.m. art. 17 § 3
Ustawa Prawo prywatne międzynarodowe
Pomocnicze
k.c. art. 318 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
BGB art. 288 § 1
Niemiecki Kodeks Cywilny
Określa stopę odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia w euro.
BGB art. 286 § 4
Niemiecki Kodeks Cywilny
Wyłącza zwłokę dłużnika, jeśli świadczenie nie może być wykonane z powodu okoliczności, za które nie odpowiada.
BGB art. 242
Niemiecki Kodeks Cywilny
Nakazuje spełnienie świadczenia zgodnie z zasadami dobrej wiary.
BGB art. 1381 § 1
Niemiecki Kodeks Cywilny
Pozwala dłużnikowi odmówić spełnienia roszczenia o wyrównanie przyrostu majątku małżonków, jeśli byłoby to rażąco niesprawiedliwe.
p.p.m. art. 17 § 1
Ustawa Prawo prywatne międzynarodowe
p.u.s.p. art. 51a § 1
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
p.u.s.p. art. 51a § 3
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa interpretacja § 740 BGB w zakresie rozliczenia czynszu najmu po ustaniu spółki. • Niewystarczające rozpoznanie zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego. • Błędne ustalenie składu majątku wewnętrznej spółki cywilnej. • Nieuzasadnione przyjęcie, że uczestniczka nie pozostawała w zwłoce do chwili prawomocnego ustalenia wysokości roszczenia. • Brak wskazania podstawy prawnej dla terminu płatności zasądzonej kwoty.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 382 w zw. z art. 13 § 2 i art. 278 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez pominięcie wniosków biegłego dotyczących momentu wymagalności. • Naruszenie § 288 ust. 1 BGB i art. 481 § 1 i 2 w zw. z art. 358 § 1 k.c. przez zasądzenie odsetek według stopy niemieckiej od kwoty w złotówkach.
Godne uwagi sformułowania
wewnętrzna spółka cywilna na prawie niemieckim • transakcje będące jeszcze w toku • zasady współżycia społecznego • rozszczepienie statutu
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Marcin Krajewski
członek
Marcin Łochowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów niemieckiego prawa cywilnego dotyczących spółek cywilnych i rozliczeń majątkowych między małżonkami, w tym kwestii rozliczenia czynszu najmu po ustaniu spółki oraz stosowania zasad współżycia społecznego w kontekście roszczeń majątkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej instytucji prawa niemieckiego (wewnętrzna spółka cywilna małżonków) i jego zastosowanie może być ograniczone do spraw z elementem zagranicznym, gdzie właściwe jest prawo niemieckie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych rozliczeń majątkowych między małżonkami po rozwodzie, z zastosowaniem obcego prawa (niemieckiego), co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie międzynarodowym prywatnym i rodzinnym.
“Niemieckie prawo w polskim sądzie: Jak rozliczyć spółkę cywilną po rozwodzie?”
Dane finansowe
kwota z tytułu rozliczenia spółki cywilnej: 1 508 455,04 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.