II CSKP 772/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia spółki D. o zapłatę przeciwko Ł.K., byłemu członkowi zarządu spółki P. Powódka zarzucała pozwanemu, że jako wiceprezes zarządu nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki P., co stanowiło przestępstwo z art. 586 k.s.h. W związku z tym powódka domagała się zastosowania 20-letniego terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie 3-letniego terminu. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację powódki, podzielając ustalenia faktyczne i uznając, że pozwanemu nie można przypisać umyślności popełnienia przestępstwa z art. 586 k.s.h., gdyż działał w błędzie co do okoliczności, a jego rola w spółce była jedynie formalna. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej oddalił skargę kasacyjną powódki. Sąd Najwyższy podkreślił, że przestępstwo z art. 586 k.s.h. może być popełnione tylko umyślnie (w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym). W ocenie Sądu Najwyższego, powódka nie udowodniła, że pozwany działał umyślnie, tj. że miał świadomość niewypłacalności spółki i godził się na niezgłoszenie wniosku o upadłość. Sąd wskazał, że pozwany, mimo formalnej funkcji wiceprezesa, nie miał faktycznego wpływu na zarządzanie spółką, nie miał pełnego dostępu do dokumentacji finansowej i nie uświadamiał sobie stanu niewypłacalności. W związku z tym, roszczenie powódki przedawniło się na zasadach ogólnych (3-letni termin). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że brak winy umyślnej członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość wyklucza zastosowanie 20-letniego terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego.
Dotyczy specyficznej sytuacji członka zarządu o ograniczonej faktycznej roli i dostępie do informacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niezgłoszenie przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, przy braku winy umyślnej, może być podstawą do zastosowania 20-letniego terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niezgłoszenie wniosku o upadłość bez winy umyślnej nie stanowi przestępstwa z art. 586 k.s.h., co wyklucza zastosowanie 20-letniego terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przestępstwo z art. 586 k.s.h. wymaga umyślności. W przypadku pozwanego, mimo formalnej funkcji, brak było dowodów na świadomość niewypłacalności spółki i celowe działanie lub godzenie się na niezgłoszenie wniosku. Jego rola była marginalna, a dostęp do informacji ograniczony, co wykluczało przypisanie mu winy umyślnej.
Czy sąd cywilny jest uprawniony do samodzielnej oceny, czy zachowanie członka zarządu wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 586 k.s.h. w celu określenia biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd cywilny jest uprawniony do takiej oceny, uwzględniając przepisy prawa karnego materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził utrwalony pogląd, że sąd cywilny może ocenić zachowanie członka zarządu pod kątem art. 586 k.s.h. w celu ustalenia biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, stosując przepisy prawa karnego dotyczące zamiaru i winy.
Czy pozwany, jako formalny wiceprezes zarządu, który nie miał faktycznego wpływu na zarządzanie spółką i ograniczony dostęp do dokumentacji, ponosi odpowiedzialność za niezgłoszenie wniosku o upadłość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy pozwanemu nie można przypisać winy umyślnej w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozwany nie miał świadomości stanu niewypłacalności spółki ani nie godził się na niezgłoszenie wniosku. Jego rola była czysto formalna, a decyzje podejmował ojciec. Brak dowodów na umyślność wyklucza odpowiedzialność.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| Ł.K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.s.h. art. 299 § 1
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 586
Kodeks spółek handlowych
Przepis penalizujący niezgłoszenie wniosku o upadłość przez członka zarządu.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Określa 3-letni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z czynu niedozwolonego.
Pomocnicze
k.s.h. art. 299 § 2
Kodeks spółek handlowych
Okoliczność, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło nie z winy członka zarządu, może uwolnić go od odpowiedzialności.
k.c. art. 442 § 2
Kodeks cywilny
Określa 20-letni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku.
k.k. art. 9 § 1
Kodeks karny
Definicja umyślności (zamiar bezpośredni lub ewentualny).
k.k. art. 28 § 1
Kodeks karny
Skutki błędu co do okoliczności należącej do znamion czynu zabronionego.
pr.up. art. 11 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
pr.up. art. 21 § 2
Ustawa Prawo upadłościowe
u.rach. art. 52 § 1
Ustawa o rachunkowości
u.rach. art. 52 § 2
Ustawa o rachunkowości
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgłoszenie wniosku o upadłość przez członka zarządu nie stanowi przestępstwa z art. 586 k.s.h. bez winy umyślnej. • Pozwany nie miał świadomości niewypłacalności spółki ani nie godził się na niezgłoszenie wniosku. • Roszczenie powódki przedawniło się na zasadach ogólnych (3-letni termin).
Odrzucone argumenty
Zachowanie pozwanego stanowiło przestępstwo z art. 586 k.s.h., co uzasadnia 20-letni termin przedawnienia. • Pozwany miał dostęp do dokumentacji finansowej i uczestniczył w prowadzeniu spraw spółki. • Błąd co do faktów lub trudne relacje rodzinne nie zwalniają z odpowiedzialności.
Godne uwagi sformułowania
przestępstwo z art. 586 k.s.h. można popełnić tylko w sposób umyślny • ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przypisanie pozwanemu działania z zamiarem bezpośrednim albo ewentualnym spoczywał na stronie powodowej • zasadniczy błąd w rozumowaniu skarżącej sprowadza się do niedopuszczalnego zastosowania aparatu pojęciowego z dziedziny prawa cywilnego do dziedziny prawa karnego • nie można mylić płaszczyzny powinności, wyrażającej się w przewidywalności popełnienia czynu zabronionego, z rzeczywistą świadomością sprawcy
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Beata Janiszewska
członek
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak winy umyślnej członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość wyklucza zastosowanie 20-letniego terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji członka zarządu o ograniczonej faktycznej roli i dostępie do informacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności członków zarządu i złożonej kwestii umyślności w kontekście prawa upadłościowego i karnego, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego.
“Czy formalny członek zarządu uniknie odpowiedzialności za upadek spółki? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Zdanie odrębne
Beata Janiszewska
Sędzia Beata Janiszewska zgłosiła zdanie odrębne, argumentując, że skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania, a Sąd Apelacyjny nie dokonał pełnej i przekonującej oceny strony podmiotowej przestępstwa z art. 586 k.s.h. Wskazała na niedostateczne zbadanie zamiaru ewentualnego i winy pozwanego, kwestionując usprawiedliwienie jego bierności trudnymi relacjami rodzinnymi i brakiem formalnych możliwości działania.
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.