II CSKP 770/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej P. spółki akcyjnej w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, który oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Gdańsku. Sprawa dotyczyła powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, w którym powódka P. spółka akcyjna w W. domagała się wykreślenia pozwanej jako użytkownika wieczystego i wpisania siebie w to miejsce. Sąd Rejonowy uzgodnił treść księgi wieczystej, uznając umowę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków z 1998 r. za nieważną. Umowa ta została zawarta bez zgody właściwego ministra oraz z naruszeniem prawa pierwokupu przysługującego podmiotowi zarządzającemu portem. Sąd Okręgowy podzielił tę argumentację. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego wymagało zgody ministra i nie naruszało przepisów o częściach składowych gruntu, a także że naruszenie prawa pierwokupu skutkowało nieważnością umowy. Sąd podkreślił, że brak zgody ministra na takie rozporządzenie skutkuje nieważnością czynności prawnej, a naruszenie prawa pierwokupu również prowadziło do nieważności umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obrotu prawami do gruntów portowych, wymogu zgody ministra oraz prawa pierwokupu w kontekście nieważności czynności prawnych.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1998 r. oraz specyfiki gruntów portowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego wymagało zgody właściwego ministra, nawet jeśli grunt był zabudowany budynkami stanowiącymi odrębną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego wymagało zgody właściwego ministra, niezależnie od tego, czy był to grunt zabudowany czy niezabudowany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ustawa o portach nie różnicowała wymogu uzyskania zgody ministra od rodzaju gruntu, a celem ustawy była ochrona interesów państwa.
Czy umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego zawarta z naruszeniem prawa pierwokupu przysługującego podmiotowi zarządzającemu portem jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zawarta z naruszeniem ustawowego prawa pierwokupu była nieważna z mocy prawa.
Uzasadnienie
Ustawa o portach w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. wyraźnie stanowiła, że przeniesienie użytkowania wieczystego z naruszeniem prawa pierwokupu było nieważne.
Jaki jest skutek prawny zawarcia umowy przeniesienia użytkowania wieczystego gruntu portowego bez wymaganej zgody właściwego ministra?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa jest nieważna jako sprzeczna z ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że brak zgody ministra na rozporządzenie prawem użytkowania wieczystego gruntu portowego skutkuje nieważnością czynności prawnej, ponieważ minister działa w tym przypadku jako organ władzy publicznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółka akcyjna w G. | spółka | pozwana |
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | powódka |
Przepisy (15)
Główne
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
ustawa o portach art. 3
Ustawa o portach i przystaniach morskich
Wymaga zgody Ministra Skarbu, wyrażonej w porozumieniu z Ministrem Transportu i Gospodarki Morskiej, na przeniesienie użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, położonych w granicach portów o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej.
ustawa o portach art. 4
Ustawa o portach i przystaniach morskich
Podmiotowi zarządzającemu portem służyło prawo pierwokupu przy przeniesieniu użytkowania wieczystego gruntów położonych w granicach portów lub przystani morskich. Naruszenie tego przepisu skutkowało nieważnością umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o jej nieważności.
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja gruntu jako części powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności.
k.c. art. 235 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 235 § § 2
Kodeks cywilny
Własność budynków i urządzeń wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste przez wieczystego użytkownika jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym i dzieli jego los prawny.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 5 pkt. 8
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 10 ust. 4 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego z powodu braku zgody ministra. • Nieważność umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego z powodu naruszenia prawa pierwokupu. • Zastosowanie przepisów ustawy o portach i przystaniach morskich do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu portowego.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia przepisów art. 3 i 4 ustawy o portach w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998 r., polegająca na przyjęciu, że pojęcie gruntu należy stosować także do budynków. • Błędna wykładnia przepisu art. 46 § 1 k.c. w zakresie przedmiotu nabycia. • Błąd w zastosowaniu przepisu art. 235 § 1 k.c. • Błędna wykładnia przepisu art. 48 k.c. • Błędna wykładnia przepisu art. 235 § 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy, położonego w granicach portu morskiego [...] wymagało zgody właściwego ministra niezależnie od tego, czy był to grunt zabudowany czy niezabudowany. • Minister w tej sytuacji działa jako organ władzy publicznej (w ramach imperium), a skutkiem braku zgody jest w takim przypadku nieważność czynności prawnej dokonanej z naruszeniem norm bezwzględnie wiążących. • Umowa ta zawarta z naruszeniem ustawowego prawa pierwokupu była więc nieważna z mocy wyraźnej regulacji ustawowej.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Adam Doliwa
członek
Krzysztof Grzesiowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obrotu prawami do gruntów portowych, wymogu zgody ministra oraz prawa pierwokupu w kontekście nieważności czynności prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1998 r. oraz specyfiki gruntów portowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z obrotem nieruchomościami strategicznymi (porty morskie) i pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do wymogów formalnych, które mogą prowadzić do nieważności umów.
“Nieważna umowa sprzedaży gruntu portowego: Sąd Najwyższy przypomina o kluczowych wymogach formalnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.