II CSKP 757/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który oddalił apelację banku w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego i zapłatę. Powodowie domagali się zasądzenia od banku kwoty 266 910,94 zł z odsetkami oraz ustalenia nieważności umowy kredytu zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego, uznał postanowienia dotyczące mechanizmu powiązania kredytu z walutą obcą za niedozwolone (abuzywne) na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. Powodem abuzywności było m.in. jednostronne i arbitralne kształtowanie przez bank tabel kursowych, co uniemożliwiało powodom oszacowanie wysokości przyszłych świadczeń. Skutkiem niezwiązania powodów tymi postanowieniami była niewykonalność umowy, prowadząca do jej nieważności. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku, uznając za nietrafne zarzuty dotyczące m.in. jednoznaczności postanowień umownych oraz zakresu kontroli abuzywności. Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale III CZP 25/22, zgodnie z którą brak możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej oraz niedozwolony charakter postanowień dotyczących sposobu określania kursu skutkują tym, że umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a miejsce abuzywnego postanowienia nie może być zastąpione przepisem prawa lub zwyczajem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul kursowych i braku możliwości ich zastąpienia innymi przepisami.
Orzeczenie opiera się na uchwale III CZP 25/22, która stanowi wiążącą wykładnię dla Sądu Najwyższego. Dotyczy umów z mechanizmem indeksacji do waluty obcej, gdzie bank jednostronnie ustala kursy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu powiązania z walutą i sposobu ustalania kursów walut, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie są sformułowane w sposób jednoznaczny, a także rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał postanowienia za abuzywne, ponieważ bank jednostronnie i arbitralnie kształtował kursy walut, co uniemożliwiało konsumentom oszacowanie przyszłych świadczeń. Sąd Najwyższy potwierdził, że brak możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej oraz niedozwolony charakter postanowień dotyczących sposobu określania kursu skutkują nieważnością umowy.
Jaki jest skutek uznania postanowień umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za niedozwolone (abuzywne)? Czy umowa staje się nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku uznania postanowień dotyczących mechanizmu kursowego za abuzywne, umowa kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej nie wiąże także w pozostałym zakresie, co prowadzi do jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale III CZP 25/22, stwierdził, że w sytuacji niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej oraz uznania postanowień o sposobie określania kursu za niedozwolone, umowa nie może być dalej wykonywana i jest nieważna. Nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursów walut, muszą być sformułowane w sposób jednoznaczny, aby nie podlegać kontroli abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia dotyczące głównych świadczeń stron, w tym sposobu ustalania kursów walut w umowach indeksowanych, podlegają kontroli abuzywności, jeśli nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że niejednoznaczność postanowień wynikała z możliwości dowolnego kształtowania przez bank tabel kursowych, co uniemożliwiało konsumentom oszacowanie nie tylko przyszłych rat, ale także mechanizmu ich ustalania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.M. | osoba_fizyczna | powód |
| K.M. | osoba_fizyczna | powód |
| S. spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie były indywidualnie uzgodnione, nie są wiążące dla konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Związane z wykładnią umowy.
k.c. art. 358 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Związane z walutą w zobowiązaniach.
Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 art. XLIX
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Przepis przejściowy.
Dz.U. 1936 nr 37 poz. 282 art. 41
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe
Przepis dotyczący weksli.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu.
Dz.U. 2017 poz. 2371 art. 88 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy związania uchwałami SN.
Dz.U. 2015 poz. 1800 art. § 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa ustalenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Dz.U. 2015 poz. 1800 art. § 10 ust. 4 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa ustalenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy dotyczące mechanizmu powiązania kredytu z walutą obcą i sposobu ustalania kursów walut były abuzywne. • Abuzywność postanowień dotyczących mechanizmu kursowego prowadzi do nieważności całej umowy kredytu indeksowanego. • Brak możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej oraz niedozwolony charakter postanowień o sposobie określania kursu skutkują nieważnością umowy, zgodnie z uchwałą III CZP 25/22. • Nie można zastępować abuzywnych postanowień innymi przepisami prawa lub zwyczajami.
Odrzucone argumenty
Postanowienia umowy dotyczące mechanizmu indeksacji do franka szwajcarskiego nie są abuzywne w całości, a jedynie klauzula kursowa. • Niewiążące klauzule powinny być zastąpione normami prawa powszechnie obowiązującego lub umowa powinna być wykładana w sposób prowadzący do jej utrzymania w mocy. • Postanowienia umowne wprowadzające klauzulę kursową zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Godne uwagi sformułowania
skutkiem niezwiązania powodów ich treścią był stan niewykonalności umowy, który prowadził do nieważności tej czynności prawnej • nie pozwalały powodom na oszacowanie wysokości przyszłych świadczeń stron • bank przyznał sobie w umowie prawo do jednostronnego, arbitralnego kształtowania wysokości pierwotnego salda zadłużenia • Działanie takie uznane zostało za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów • w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący, sprawozdawca
Marcin Łochowski
członek
Dariusz Pawłyszcze
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul kursowych i braku możliwości ich zastąpienia innymi przepisami."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale III CZP 25/22, która stanowi wiążącą wykładnię dla Sądu Najwyższego. Dotyczy umów z mechanizmem indeksacji do waluty obcej, gdzie bank jednostronnie ustala kursy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego w kwestii ich nieważności z powodu abuzywności klauzul kursowych, co jest niezwykle istotne dla wielu konsumentów i rynku finansowego.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Najwyższy potwierdza: abuzywne klauzule kursowe to koniec umowy!”
Dane finansowe
WPS: 266 910,94 PLN
zwrot wpłaconych rat: 266 910,94 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.