II CSKP 692/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości położonej w O., objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej działki nr 326/10 i 326/12, której współwłaścicielami są B. T. i M. T. Sąd Rejonowy w Przemyślu ustanowił służebność na części działki nr 326/9 (współwłasność uczestników postępowania: M. K., A. S. i J. S.), uznając, że nieruchomość wnioskodawców nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Uzasadniono to usytuowaniem budynku mieszkalnego i garażu na działce wnioskodawców, co uniemożliwiało swobodną komunikację i dojazd do drogi publicznej. Sąd Rejonowy wskazał, że ustanowienie służebności nie wpłynie negatywnie na sposób korzystania z nieruchomości obciążonej i ustabilizuje istniejący sposób korzystania z drogi dojazdowej. Sąd Okręgowy w Przemyślu oddalił apelację uczestników, podzielając ustalenia i oceny sądu pierwszej instancji. Uczestnicy w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie art. 145 § 1 k.c. przez błędne zastosowanie i wykładnię, twierdząc, że nieruchomość wnioskodawców ma bezpośredni dostęp do drogi publicznej, a ustanowiona służebność służy jedynie poprawie warunków użytkowania. Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną. Stwierdził, że nieruchomość wnioskodawców graniczy bezpośrednio z drogą publiczną, co wyklucza przesłankę braku odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Podkreślono, że wnioskodawcy powinni byli podjąć działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną, zamiast żądać obciążenia nieruchomości sąsiedniej. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakłaniając strony do porozumienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 145 k.c. w kontekście ustanowienia służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej, ale z utrudnieniami w dojeździe do zabudowań.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe jest istnienie bezpośredniego graniczenia z drogą publiczną oraz możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieruchomość posiadająca bezpośredni dostęp do drogi publicznej, ale z utrudnionym dojazdem do budynku mieszkalnego lub garażu z powodu jego usytuowania lub rozbudowy, może żądać ustanowienia służebności drogi koniecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli bezpośredni dostęp do drogi publicznej istnieje, ustanowienie służebności drogi koniecznej jest wyłączone, chyba że zapewnienie odpowiedniego dostępu wymaga niewspółmiernych nakładów lub jest niemożliwe. Utrudnienia wynikające z rozbudowy budynku lub usytuowania garażu nie stanowią podstawy do ustanowienia drogi koniecznej, jeśli istnieje możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczową przesłanką ustanowienia drogi koniecznej jest brak odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Posiadanie bezpośredniego graniczenia z drogą publiczną wyklucza tę przesłankę. Utrudnienia w dojeździe do budynku lub garażu, wynikające z konfiguracji nieruchomości lub działań właściciela (np. rozbudowy), nie uzasadniają ustanowienia służebności, jeśli istnieje możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną.
Czy właściciel nieruchomości, która graniczy z drogą publiczną, ale ma utrudniony dojazd do budynku mieszkalnego lub garażu, powinien najpierw podjąć działania w celu uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną, zanim wystąpi z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel powinien najpierw podjąć działania zmierzające do zapewnienia odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, np. poprzez uzyskanie zezwolenia na budowę zjazdu, chyba że uczynienie dostępu właściwym jest niemożliwe lub wymaga niewspółmiernych nakładów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w sytuacji, gdy dostęp do drogi publicznej nie jest odpowiedni, właściciele nieruchomości powinni najpierw podjąć działania zmierzające do jego zapewnienia, a dopiero w dalszej kolejności, jeśli jest to niemożliwe lub nadmiernie kosztowne, mogą żądać obciążenia nieruchomości sąsiedniej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Przewiduje możliwość ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna), jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do niej budynków gospodarskich. Przeprowadzenie drogi koniecznej następuje z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić, przy uwzględnieniu interesu społeczno-gospodarczego oraz zasady ochrony prawa własności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość wnioskodawców graniczy bezpośrednio z drogą publiczną, co wyklucza przesłankę braku odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. • Ustanowiona droga konieczna służy jedynie ulepszeniu lub poprawieniu warunków użytkowania nieruchomości, a nie zapewnieniu podstawowego dostępu. • Wnioskodawcy powinni byli podjąć działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną. • Utrudnienia w dojeździe do garażu wynikające z konfiguracji budynku lub jego rozbudowy nie uzasadniają ustanowienia drogi koniecznej.
Godne uwagi sformułowania
nieruchomość nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej • ustanowiona droga konieczna służy wyłącznie ulepszeniu lub poprawieniu warunków użytkowania ich nieruchomości, nie zaś zapewnieniu dostępu do drogi publicznej w ogóle lub zapewnieniu dostępu odpowiedniego • wnioskodawcy powinni byli tak zaplanować rozbudowę budynku, aby jego konfiguracja nie uniemożliwiała im dostępu do drogi publicznej • obciążenie sąsiedniej nieruchomości służebnością drogi koniecznej jest wyłączone, jeśli można nieruchomość władnącą połączyć z drogą publiczną po ewentualnym wybudowaniu stosownego urządzenia drogowego, w tym przypadku zjazdu z nieruchomości wnioskodawców na drogę publiczną • wnioskodawcy nie wykazali, aby przedsięwzięli w tym celu jakiekolwiek czynności zmierzające do uzyskania zezwolenia na wybudowanie takiego zjazdu
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący, sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście ustanowienia służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej, ale z utrudnieniami w dojeździe do zabudowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe jest istnienie bezpośredniego graniczenia z drogą publiczną oraz możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że nawet posiadanie nieruchomości przy drodze publicznej nie gwarantuje prawa do służebności, jeśli istnieją inne, prawnie dopuszczalne sposoby zapewnienia dostępu, a właściciel nie podjął odpowiednich kroków.
“Posiadasz działkę przy drodze? To nie znaczy, że możesz żądać drogi koniecznej!”
Dane finansowe
wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 1577,5 PLN
wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 1577,5 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.