Orzeczenie · 2023-01-24

II CSKP 692/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2023-01-24
SNnieruchomościprawo rzeczoweWysokanajwyższy
droga koniecznasłużebnośćnieruchomośćdostęp do drogi publicznejwłasnośćkodeks cywilnysąd najwyższyorzecznictwo

Sprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości położonej w O., objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej działki nr 326/10 i 326/12, której współwłaścicielami są B. T. i M. T. Sąd Rejonowy w Przemyślu ustanowił służebność na części działki nr 326/9 (współwłasność uczestników postępowania: M. K., A. S. i J. S.), uznając, że nieruchomość wnioskodawców nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Uzasadniono to usytuowaniem budynku mieszkalnego i garażu na działce wnioskodawców, co uniemożliwiało swobodną komunikację i dojazd do drogi publicznej. Sąd Rejonowy wskazał, że ustanowienie służebności nie wpłynie negatywnie na sposób korzystania z nieruchomości obciążonej i ustabilizuje istniejący sposób korzystania z drogi dojazdowej. Sąd Okręgowy w Przemyślu oddalił apelację uczestników, podzielając ustalenia i oceny sądu pierwszej instancji. Uczestnicy w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie art. 145 § 1 k.c. przez błędne zastosowanie i wykładnię, twierdząc, że nieruchomość wnioskodawców ma bezpośredni dostęp do drogi publicznej, a ustanowiona służebność służy jedynie poprawie warunków użytkowania. Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną. Stwierdził, że nieruchomość wnioskodawców graniczy bezpośrednio z drogą publiczną, co wyklucza przesłankę braku odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Podkreślono, że wnioskodawcy powinni byli podjąć działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną, zamiast żądać obciążenia nieruchomości sąsiedniej. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakłaniając strony do porozumienia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście ustanowienia służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej, ale z utrudnieniami w dojeździe do zabudowań.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe jest istnienie bezpośredniego graniczenia z drogą publiczną oraz możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu.

Zagadnienia prawne (2)

Czy nieruchomość posiadająca bezpośredni dostęp do drogi publicznej, ale z utrudnionym dojazdem do budynku mieszkalnego lub garażu z powodu jego usytuowania lub rozbudowy, może żądać ustanowienia służebności drogi koniecznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli bezpośredni dostęp do drogi publicznej istnieje, ustanowienie służebności drogi koniecznej jest wyłączone, chyba że zapewnienie odpowiedniego dostępu wymaga niewspółmiernych nakładów lub jest niemożliwe. Utrudnienia wynikające z rozbudowy budynku lub usytuowania garażu nie stanowią podstawy do ustanowienia drogi koniecznej, jeśli istnieje możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kluczową przesłanką ustanowienia drogi koniecznej jest brak odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Posiadanie bezpośredniego graniczenia z drogą publiczną wyklucza tę przesłankę. Utrudnienia w dojeździe do budynku lub garażu, wynikające z konfiguracji nieruchomości lub działań właściciela (np. rozbudowy), nie uzasadniają ustanowienia służebności, jeśli istnieje możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną.

Czy właściciel nieruchomości, która graniczy z drogą publiczną, ale ma utrudniony dojazd do budynku mieszkalnego lub garażu, powinien najpierw podjąć działania w celu uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną, zanim wystąpi z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel powinien najpierw podjąć działania zmierzające do zapewnienia odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, np. poprzez uzyskanie zezwolenia na budowę zjazdu, chyba że uczynienie dostępu właściwym jest niemożliwe lub wymaga niewspółmiernych nakładów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że w sytuacji, gdy dostęp do drogi publicznej nie jest odpowiedni, właściciele nieruchomości powinni najpierw podjąć działania zmierzające do jego zapewnienia, a dopiero w dalszej kolejności, jeśli jest to niemożliwe lub nadmiernie kosztowne, mogą żądać obciążenia nieruchomości sąsiedniej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
uczestnicy

Strony

NazwaTypRola
B. T.osoba_fizycznawnioskodawca
M. T.osoba_fizycznawnioskodawca
J. S.osoba_fizycznauczestnik
M. K.osoba_fizycznauczestnik
A. S.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (3)

Główne

k.c. art. 145 § § 1

Kodeks cywilny

Przewiduje możliwość ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna), jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do niej budynków gospodarskich. Przeprowadzenie drogi koniecznej następuje z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić, przy uwzględnieniu interesu społeczno-gospodarczego oraz zasady ochrony prawa własności.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398 § 15 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość wnioskodawców graniczy bezpośrednio z drogą publiczną, co wyklucza przesłankę braku odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. • Ustanowiona droga konieczna służy jedynie ulepszeniu lub poprawieniu warunków użytkowania nieruchomości, a nie zapewnieniu podstawowego dostępu. • Wnioskodawcy powinni byli podjąć działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu z nieruchomości na drogę publiczną. • Utrudnienia w dojeździe do garażu wynikające z konfiguracji budynku lub jego rozbudowy nie uzasadniają ustanowienia drogi koniecznej.

Godne uwagi sformułowania

nieruchomość nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej • ustanowiona droga konieczna służy wyłącznie ulepszeniu lub poprawieniu warunków użytkowania ich nieruchomości, nie zaś zapewnieniu dostępu do drogi publicznej w ogóle lub zapewnieniu dostępu odpowiedniego • wnioskodawcy powinni byli tak zaplanować rozbudowę budynku, aby jego konfiguracja nie uniemożliwiała im dostępu do drogi publicznej • obciążenie sąsiedniej nieruchomości służebnością drogi koniecznej jest wyłączone, jeśli można nieruchomość władnącą połączyć z drogą publiczną po ewentualnym wybudowaniu stosownego urządzenia drogowego, w tym przypadku zjazdu z nieruchomości wnioskodawców na drogę publiczną • wnioskodawcy nie wykazali, aby przedsięwzięli w tym celu jakiekolwiek czynności zmierzające do uzyskania zezwolenia na wybudowanie takiego zjazdu

Skład orzekający

Agnieszka Piotrowska

przewodniczący, sprawozdawca

Roman Trzaskowski

członek

Dariusz Zawistowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście ustanowienia służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej, ale z utrudnieniami w dojeździe do zabudowań."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe jest istnienie bezpośredniego graniczenia z drogą publiczną oraz możliwość uzyskania zezwolenia na budowę zjazdu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, że nawet posiadanie nieruchomości przy drodze publicznej nie gwarantuje prawa do służebności, jeśli istnieją inne, prawnie dopuszczalne sposoby zapewnienia dostępu, a właściciel nie podjął odpowiednich kroków.

Posiadasz działkę przy drodze? To nie znaczy, że możesz żądać drogi koniecznej!

Dane finansowe

wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 1577,5 PLN

wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 1577,5 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst