II CSKP 686/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną syndyka masy upadłości G. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 lipca 2021 r. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, zasądził od pozwanego na rzecz powodów K.C. i M.C. kwoty 75 857 zł oraz 29 466,49 CHF, jednocześnie nakazując zwrot przez powodów na rzecz pozwanego 257 432,43 zł świadczenia wzajemnego lub zabezpieczenie roszczenia o jego zwrot. Sąd Apelacyjny uznał klauzule § 9 ust. 2 i § 10 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 1 umowy kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego za abuzywne, nie wyjaśniające dostatecznie mechanizmu przeliczania kwot i pozostawiające bankowi nieograniczoną możliwość kształtowania kursu walut. Konsekwencją eliminacji tych postanowień był upadek całej umowy, co uzasadniało roszczenie o zwrot świadczeń na podstawie art. 405 w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w zakresie zaskarżenia pkt I.2 i II wyroku Sądu Apelacyjnego, wskazując na brak wykazania przez skarżącego pokrzywdzenia orzeczeniem, które było dla niego korzystne. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona. Sąd Najwyższy potwierdził utrwaloną linię orzeczniczą co do abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, podkreślając, że niejasny mechanizm ustalania kursów walut przez bank jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Sąd Najwyższy odrzucił również możliwość dalszego obowiązywania umowy po eliminacji abuzywnych postanowień, powołując się na uchwałę III CZP 25/22, która przesądza, że w takim przypadku umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy zasądził od syndyka na rzecz powodów 5 400 zł kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji ich eliminacji dla ważności całej umowy.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, zawartych z konsumentami, gdzie klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie negocjowane i budzą wątpliwości co do przejrzystości mechanizmu ustalania kursów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, określające mechanizm przeliczania kwot i rat, mogą być uznane za klauzule abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie wyjaśniają dostatecznie mechanizmu przeliczania i pozostawiają bankowi nieograniczoną swobodę w kształtowaniu kursu walut, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sądy meriti uznały klauzule indeksacyjne za abuzywne, ponieważ nie precyzowały mechanizmu przeliczania kursów walut, dając bankowi swobodę w ich ustalaniu. Sąd Najwyższy potwierdził, że taka niejasność i możliwość arbitralnego działania banku narusza interesy konsumenta.
Jaka jest konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla dalszego trwania umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Eliminacja abuzywnych postanowień prowadzi do upadku całej umowy kredytu, a nie ma możliwości zastąpienia ich przepisami dyspozytywnymi lub innymi kursami walut.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił pogląd o możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu abuzywnych postanowień, powołując się na uchwałę III CZP 25/22. Stwierdzono, że bez postanowień określających sposób wyznaczenia kursu miarodajnego dla przeliczenia, umowa nie może wywrzeć skutku.
Czy skarżący wykazał pokrzywdzenie orzeczeniem, aby móc skutecznie wnieść skargę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie jest korzystne dla skarżącego, nie wykazuje on pokrzywdzenia (gravamen) i skarga kasacyjna podlega odrzuceniu w tej części.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części, w której skarżący nie wykazał, że jest pokrzywdzony orzeczeniem wydanym na jego korzyść. Pokrzywdzenie jest przesłanką dopuszczalności skargi kasacyjnej.
Czy bank dopełnił obowiązków informacyjnych wobec konsumenta w zakresie ryzyka kursowego kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, lakoniczne oświadczenie kredytobiorcy pod informacją o ryzyku jest niewystarczające; bank powinien szczegółowo uświadomić konsumentowi potencjalny efekt zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek banku do dołożenia należytej staranności w sprecyzowaniu realnej niepewności po stronie kredytobiorcy, tak aby jednoznacznie uświadomić mu potencjalny skutek ryzyka kursowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| syndyk masy upadłości G. spółki akcyjnej | spółka | pozwany |
| K.C. | osoba_fizyczna | powód |
| M.C. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Umowa nie była negocjowana indywidualnie, stanowiła gotowy produkt banku, a konsument nie miał wpływu na treść klauzul, co pozwala uznać je za nieuzgodnione indywidualnie.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu świadczenia nienależnego w przypadku upadku umowy.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu świadczenia nienależnego w przypadku upadku umowy.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni umowy.
k.c. art. 58 § § 1 i art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej i abuzywności postanowień.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczeń walutowych.
pr. wekslowe art. 41
Prawo wekslowe
Dotyczy zobowiązań wekslowych.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego.
pr. bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczy umowy kredytu.
k.p.c. art. 398⁶ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odrzucenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1¹ i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu CHF. • Upadek całej umowy kredytu w wyniku stwierdzenia abuzywności klauzul. • Niewystarczające wypełnienie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumenta w zakresie ryzyka kursowego.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie o braku abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Możliwość dalszego obowiązywania umowy po eliminacji abuzywnych postanowień. • Możliwość zastąpienia abuzywnych postanowień przepisami dyspozytywnymi lub średnim kursem NBP.
Godne uwagi sformułowania
Sądy meriti słusznie przyjęły, że klauzula indeksacyjna w umowie kredytu określa wysokość głównego świadczenia kredytobiorcy. • Niejasny i niepoddający się weryfikacji mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, pozostawiający bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • W obecnym stanie prawnym brak jest również możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami o charakterze dyspozytywnym. • W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniono już, że bez abuzywnych klauzul przeliczeniowych (spreadowych) umowa kredytu indeksowanego nie może nadal obowiązywać. • Pozwany bank poprzestał na formalnym pouczeniu o ryzyku walutowym, nie przedstawiając kredytobiorcom rzetelnych informacji, które pozwoliłyby racjonalnie rozważyć ryzyko zmiany kursu CHF w wieloletnim okresie związania się z bankiem umową kredytu i jak może się to przełożyć na wysokość rat kredytowych.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący
Krzysztof Grzesiowski
członek
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji ich eliminacji dla ważności całej umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, zawartych z konsumentami, gdzie klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie negocjowane i budzą wątpliwości co do przejrzystości mechanizmu ustalania kursów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów CHF i abuzywności klauzul, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok Sądu Najwyższego potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, ale jego szczegółowe uzasadnienie jest cenne.
“Kredyt CHF: Sąd Najwyższy potwierdza – abuzywne klauzule oznaczają upadek całej umowy!”
Dane finansowe
kwota zasądzona: 75 857 PLN
kwota zasądzona w CHF: 29 466,49 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.