II CSKP 660/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka D.K. domagała się od pozwanego ubezpieczyciela zasądzenia kwoty ponad 1,8 miliona złotych tytułem zadośćuczynienia, renty z tytułu zwiększonych potrzeb, renty z tytułu zmniejszonych widoków na przyszłość oraz odszkodowania, a także ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził znaczną część dochodzonych kwot, ustalając przyczynienie się powódki do wypadku w 20% i uwzględniając koszty opieki oraz rehabilitacji. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu apelacji obu stron, utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie istotnym dla skargi kasacyjnej, korygując jedynie pewne aspekty wyliczeń, ale uznając ostateczną kwotę za prawidłową. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powódki, uznając za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 278 § 1 k.p.c., art. 322 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 442 § 2 k.c.). Sąd Najwyższy podkreślił, że ustalenia faktyczne są wiążące, a sąd ma margines swobody w ustalaniu wysokości 'odpowiedniej' renty, uwzględniając całokształt sytuacji poszkodowanego, w tym opiekę sprawowaną przez rodzinę i otrzymywaną rentę socjalną. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na praktykę zasądzania renty od daty zdarzenia szkodzącego, wskazując, że renta z art. 442 § 2 k.c. ma charakter prospektywny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania wysokości renty uzupełniającej (art. 442 § 2 k.c.), uwzględniania całodobowej opieki, wpływu renty socjalnej i wsparcia rodziny na wysokość świadczenia, a także ograniczeń skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji poszkodowanego i jego potrzeb, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (6)
Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając skargę kasacyjną, może samodzielnie stosować przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji (art. 278 § 1 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna jest wnoszona od orzeczenia sądu drugiej instancji, a Sąd Najwyższy jest ograniczony podstawami skargi, które muszą dotyczyć naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego przez sąd drugiej instancji.
Uzasadnienie
Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego wyłącznie postępowania przed sądem pierwszej instancji jest niedopuszczalny w skardze kasacyjnej. Sąd Najwyższy bada orzeczenie sądu drugiej instancji.
Czy ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji mogą być kwestionowane w skardze kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji wiążą Sąd Najwyższy i nie mogą być kwestionowane w skardze kasacyjnej.
Uzasadnienie
Przepisy art. 398^3 § 3 k.p.c. i art. 398^13 § 2 k.p.c. wyraźnie stanowią, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
Jak należy ustalić wysokość 'odpowiedniej' renty uzupełniającej (art. 442 § 2 k.c.) w przypadku całodobowej opieki nad poszkodowanym, uwzględniając opiekę sprawowaną przez rodzinę i otrzymywaną rentę socjalną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd ma margines swobodnego uznania w ustalaniu wysokości 'odpowiedniej' renty, uwzględniając całokształt sytuacji poszkodowanego, w tym opiekę rodziny i rentę socjalną, która może być przeznaczona na zaspokojenie zwiększonych potrzeb.
Uzasadnienie
Renta uzupełniająca ma kompensować szkodę w sposób 'odpowiedni', a nie ścisły. Opieka rodziny, świadczenia socjalne i renta socjalna wpływają na sytuację poszkodowanego i powinny być uwzględnione przy ustalaniu wysokości renty. Renta socjalna może pokrywać zwiększone potrzeby życiowe.
Czy całodobowa opieka nad poszkodowanym oznacza, że każda godzina pobytu bliskich powinna być przeliczana na równowartość kosztów profesjonalnej opieki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, renta nie musi obejmować równowartości profesjonalnej opieki przez całą dobę. Należy uwzględnić, że rodzice nie wykonują czynności opiekuńczych w sposób ciągły, a także fakt korzystania z rehabilitacji przez osoby trzecie.
Uzasadnienie
Pojęcie 'odpowiedniej' renty nie prowadzi do pełnej merkantylizacji czynności opiekuńczych motywowanych więziami rodzinnymi. Należy uwzględnić, że opieka nie jest świadczona w tym samym stopniu intensywności przez całą dobę, a także że rodzice mogą czuwać, a nie stale świadczyć aktywne czynności.
Czy sąd może skompensować zawyżenie jednego składnika renty z tytułu zwiększonych potrzeb zaniżeniem innego składnika tej samej renty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli ostateczna wysokość renty jest odpowiednia do skali zwiększonych potrzeb, nie ma znaczenia, czy sąd trafnie ocenił skalę poszczególnych potrzeb.
Uzasadnienie
Renta z tytułu zwiększonych potrzeb jest jedną całością. Znaczenie ma całkowita wysokość renty, a nie suma poszczególnych 'rent składowych'. Jeśli suma jest odpowiednia, nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia.
Czy przy ustalaniu wysokości renty uzupełniającej należy uwzględnić rentę socjalną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, renta socjalna powinna być odliczona od renty uzupełniającej (sensu largo), ponieważ służy pokryciu różnych potrzeb uprawnionego, w tym zwiększonych potrzeb życiowych.
Uzasadnienie
Renta socjalna, choć przyznana z tytułu niezdolności do pracy, nie stanowi odpowiednika utraconych dochodów, ale ma na celu dostarczenie środków utrzymania. Może ona pokrywać również zwiększone potrzeby życiowe, dlatego jej wartość powinna być uwzględniona przy ustalaniu wysokości renty uzupełniającej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo Ubezpieczeń spółka akcyjna w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ma margines swobodnego uznania w ustalaniu wysokości 'odpowiedniej' renty, kierując się kryterium odpowiedniości i uwzględniając całokształt sytuacji poszkodowanego.
k.c. art. 442 § 2
Kodeks cywilny
Przyznaje sądowi margines swobodnego uznania w ustalaniu wysokości 'odpowiedniej' renty, dopuszczając możliwość odstępstwa od reguły ścisłej kompensacji szkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie znajduje samodzielnego zastosowania w postępowaniu apelacyjnym; skarga kasacyjna dotyczy orzeczenia sądu drugiej instancji.
k.r.o. art. 87
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny członków rodziny, uwzględniany przy ocenie sytuacji poszkodowanego.
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny członków rodziny, uwzględniany przy ocenie sytuacji poszkodowanego.
u.r.s. art. 4 § 1
Ustawa o rencie socjalnej
Podstawa przyznania renty socjalnej z tytułu niezdolności do pracy; renta ta służy pokryciu różnych potrzeb uprawnionego, w tym zwiększonych potrzeb życiowych.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest ograniczony podstawami skargi kasacyjnej i ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg wskazania w podstawach skargi przepisów postępowania lub prawa materialnego, które zostały naruszone.
k.p.c. art. 907 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany wysokości renty w razie zmiany stosunków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. • Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego postępowania przed sądem pierwszej instancji jest niedopuszczalny w skardze kasacyjnej. • Sąd ma margines swobody w ustalaniu wysokości 'odpowiedniej' renty uzupełniającej. • Opieka rodziny i renta socjalna wpływają na sytuację poszkodowanego i powinny być uwzględnione przy ustalaniu wysokości renty. • Renta socjalna może pokrywać zwiększone potrzeby życiowe. • Nie każda godzina pobytu bliskich musi być przeliczana na równowartość kosztów profesjonalnej opieki. • Ostateczna wysokość renty jest kluczowa, a nie sposób jej wyliczenia z poszczególnych składników. • Renta socjalna powinna być odliczona od renty uzupełniającej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny. • Naruszenie art. 322 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny. • Naruszenie art. 442 § 2 k.c. przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe ustalenie zakresu potrzeb powódki w kwestii opieki. • Dopuszczalność kompensowania zawyżenia jednego składnika renty zaniżeniem innego. • Niezaliczenie renty socjalnej przy ustalaniu wysokości renty uzupełniającej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest ograniczony m.in. podstawami skargi. • Ustalenia faktyczne Sądu drugiej instancji wiążą Sąd Najwyższy. • Sąd ma margines swobodnego uznania w ustalaniu wysokości 'odpowiedniej' renty. • Renta uzupełniająca musi uwzględniać różne okoliczności składające się na sytuację poszkodowanego. • Nie bez znaczenia jest również korzystanie przez rodzinę skarżącej z różnych form wsparcia socjalnego. • Nieuzasadnione byłoby oczekiwanie, że renta obejmować będzie równowartość kosztów profesjonalnej opieki przez całą dobę. • Nie powinny podlegać pełnej merkantylizacji, również w przypadku możliwości kierowania roszczeń odszkodowawczych do podmiotu odpowiedzialnego za szkodę. • Renta socjalna służy zatem pokryciu różnych potrzeb uprawnionego, a jeśli są wśród nich zwiększone potrzeby życiowe w rozumieniu art. 444 § 2 k.c., to – skoro renta socjalna jest zwykle jedynym dochodem osoby – świadczenie to pokrywa również owe zwiększone potrzeby. • Renta uzupełniająca [...] jest jedna – nie składa się na nią suma 'rent składowych' związanych z poszczególnymi potrzebami. • Renta z art. 442 § 2 k.c. ma charakter prospektywny.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Jacek Widło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania wysokości renty uzupełniającej (art. 442 § 2 k.c.), uwzględniania całodobowej opieki, wpływu renty socjalnej i wsparcia rodziny na wysokość świadczenia, a także ograniczeń skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji poszkodowanego i jego potrzeb, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokich kwot odszkodowania i renty po poważnym wypadku, a także złożonych kwestii prawnych związanych z ustalaniem wysokości świadczeń, co jest interesujące dla prawników. Dodatkowo, porusza aspekt ludzki i opiekę nad osobą poszkodowaną.
“Czy całodobowa opieka nad poszkodowanym zawsze oznacza maksymalną rentę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 874 000 PLN
zadośćuczynienie: 955 000 PLN
odszkodowanie: 10 426,9 PLN
skapitalizowana renta za okres od 17 lutego do 30 czerwca 2011 r.: 2641 PLN
renta za okres od lipca 2011 r. do końca roku 2017: od 2156 do 4076.98 miesięcznie PLN
miesięczna renta od stycznia 2018 r.: 6548,62 PLN
renta za okres od lipca 2015 r. do końca roku 2017 (z wyłączeniem 2016 r.): od 1028.90 do 1224 miesięcznie PLN
miesięczna renta od stycznia 2018 r.: 1307,2 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.