II CSKP 628/24

Sąd NajwyższyWarszawa2025-09-12
SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
wady budowlanegwarancjarękojmiapowaga rzeczy osądzonejart. 365 k.p.c.wyrok zaocznyrozdzielenie wierzytelnościkosztoryskonstrukcje stalowe

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając, że sądy niższych instancji błędnie zastosowały art. 365 § 1 k.p.c., opierając się na wyroku zaocznym bez pełnego postępowania dowodowego.

Sprawa dotyczyła zapłaty za wady wykonanych robót budowlanych. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając, że sądy niższych instancji nieprawidłowo zastosowały art. 365 § 1 k.p.c., opierając się na mocy wiążącej wyroku zaocznego bez przeprowadzenia samodzielnych ustaleń faktycznych co do istnienia wad, szkody i jej rozmiarów. Sąd Najwyższy podkreślił, że moc wiążąca wyroku dotyczy sentencji, a nie jej przesłanek, zwłaszcza w przypadku wyroku zaocznego bez uzasadnienia i postępowania dowodowego.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną K.Z. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od pozwanego na rzecz powoda kwotę 235 561,93 zł z odsetkami. Sprawa dotyczyła zapłaty za wady wykonanych robót budowlanych, w tym konstrukcji stalowych pawilonu handlowego. Sądy niższych instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na art. 365 § 1 k.p.c., uznając się za związane prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Okręgowego z 2017 r., który zasądził od pozwanego na rzecz powoda 100 000 zł. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sądy meriti błędnie zinterpretowały ten przepis. Podkreślono, że moc wiążąca wyroku dotyczy jedynie sentencji, a nie jej przesłanek, zwłaszcza gdy wyrok jest zaoczny i nie zawierał uzasadnienia ani postępowania dowodowego. W związku z tym, sądy powinny były samodzielnie ustalić istnienie wad, powstanie szkody i jej rozmiary, a nie opierać się wyłącznie na wcześniejszym rozstrzygnięciu. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Moc wiążąca wyroku w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. dotyczy wyłącznie sentencji, a nie jej przesłanek faktycznych i prawnych, zwłaszcza w przypadku wyroku zaocznego, który nie był uzasadniony i nie wymagał postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy meriti błędnie zastosowały art. 365 § 1 k.p.c., opierając się na mocy wiążącej wyroku zaocznego bez samodzielnego ustalenia istnienia wad, szkody i jej rozmiarów. Wskazano, że wyrok zaoczny bez uzasadnienia nie przesądza o przesłankach, a jedynie o wyniku rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

K.Z. (skarżący)

Strony

NazwaTypRola
K.Z.osoba_fizycznaskarżący
G.G., T.G. i A.W.osoba_fizycznanastępcy prawni powoda
Z.G.osoba_fizycznapowód
K.Z.osoba_fizycznapozwanym

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Moc wiążąca wyroku dotyczy wyłącznie sentencji, a nie jej przesłanek faktycznych i prawnych. W przypadku wyroku zaocznego bez uzasadnienia i postępowania dowodowego, sąd musi samodzielnie ustalić stan faktyczny.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398 § 15 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 636

Kodeks cywilny

k.c. art. 637

Kodeks cywilny

k.c. art. 638

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 339

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sądy meriti błędnie zastosowały art. 365 § 1 k.p.c., opierając się na mocy wiążącej wyroku zaocznego bez samodzielnych ustaleń faktycznych co do istnienia wad, szkody i jej rozmiarów.

Odrzucone argumenty

Sądy meriti prawidłowo zastosowały art. 365 § 1 k.p.c., uznając się za związane mocą wiążącą prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Okręgowego z 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

moc wiążąca wyroku dotyczy wyłącznie sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę w poprzedniej sprawie. Zakresem prawomocności materialnej jest bowiem objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki, które doprowadziły sąd poprzednio orzekający do określonego rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia.

Skład orzekający

Dariusz Dończyk

przewodniczący

Paweł Grzegorczyk

członek

Agnieszka Piotrowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 365 § 1 k.p.c. w kontekście wyroków zaocznych i rozdrobnionych roszczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyroku zaocznego bez uzasadnienia i postępowania dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie SN wyjaśnia istotne zagadnienie procesowe dotyczące mocy wiążącej wyroków, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej, zwłaszcza w sprawach o zapłatę części roszczenia.

Wyrok zaoczny to nie koniec dowodzenia? SN wyjaśnia granice mocy wiążącej orzeczeń.

Dane finansowe

WPS: 235 561,93 PLN

część roszczenia: 100 000 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II CSKP 628/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
12 września 2025 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)
‎
SSN Paweł Grzegorczyk
‎
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 września 2025 r. w Warszawie
‎
skargi kasacyjnej K.Z.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
‎
z 29 grudnia 2021 r., I AGa 218/21,
‎
w sprawie z powództwa G.G., T.G. i A.W. - następców prawnych Z.G.
przeciwko K.Z.
‎
o zapłatę,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania
‎
i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Paweł Grzegorczyk                  Dariusz Dończyk                    Agnieszka Piotrowska
(A.D.)
UZASADNIENIE
Powód Z.G. domagał się zasądzenia od pozwanego K.Z.
kwoty 235 561,93 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty
.  Wyrokiem zaocznym z 30 sierpnia 2017 r.
‎
w sprawie
IX GC 405/17, Sąd Okręgowy w Poznaniu uwzględnił to powództwo. Po rozpoznaniu sprzeciwu pozwanego, Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem
‎
z 31 marca 2021 r. utrzymał powyższy wyrok zaoczny w całości w mocy.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że Z.G. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie handlu dywanami i innymi pokryciami podłogowymi, zaś pozwany K.Z. prowadził od 2004 r. działalność gospodarczą w zakresie obróbki metali pod adresem N. ul. […]. Działalność pozwanego została zawieszona w dniu 3 sierpnia 2015 r., a następnie pozwany został w dniu 28 kwietnia 2017 r. wykreślony z rejestru działalności gospodarczej.
W dniu 27 stycznia 2011 r.  strony zawarły umowę, na podstawie której pozwany zobowiązał się wykonać konstrukcje stalowe
w ramach zadania inwestycyjnego
‎
pod nazwą „Rozbudowa i nadbudowa pawilonu handlowego A. w Z.”, należącego do powoda. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy przytoczył szczegółowo postanowienia tej umowy. Wpisem w dzienniku budowy
prowadzonym dla tej inwestycji z 28 lipca 2011 r., inspektor nadzoru K.P. stwierdził odbiór robót wykonanych przez pozwanego ze wskazanymi usterkami, których termin usunięcia wyznaczono na 9 sierpnia 2011 r. Tego samego dnia,
‎
28 lipca 2011 r., strony podpisały protokół odbioru robót, w którym podniesiono,
‎
że roboty należy uznać za odebrane, zostały one jednak wykonane nienależycie -
‎
z usterkami wymienionymi na odwrocie protokołu. W treści tego protokołu pozwany jako wykonawca oświadczył, że udziela gwarancji
na wykonane roboty na okres
‎
60
miesięcy.
K.Z. jako wykonawca wytoczył następnie przeciwko Z.G. jako zamawiającemu powództwo o zasądzenie kwoty 135 480,79 zł z odsetkami z tytułu nieuiszczonego wynagrodzenia za roboty zrealizowane na podstawie powyższej umowy. W toku tej sprawy (sygnatura akt IX GC 194/12), Sąd Okręgowy w Poznaniu dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa J.W.. W opinii tej, wskazującej na wady robót zrealizowanych przez K.Z., biegły stwierdził, że dźwigary stalowe IKS zostały połączone dodatkowymi elementami stalowymi nieujętymi w dokumentacji, co rodzi wątpliwości co do nośności konstrukcji. Wyrokiem z 28 lutego 2014 r. w sprawie IX GC 194/12
Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo K.Z. w całości, podnosząc, że wady przedmiotu umowy uniemożliwiły jego normalne wykorzystywanie, co oznacza, że wykonawca nie wykonał świadczenia i nie służy mu wobec tego roszczenie wobec zamawiającego o zapłatę wynagrodzenia. Po rozpoznaniu apelacji K.Z., Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem
‎
z 26 lutego 2015 r. (I ACa 1154/14) zmienił powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zasądził od Z.G. na rzecz apelującego kwotę
‎
135 480,79 zł z ustawowymi odsetkami od 17 października 2011 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny podniósł,
‎
że w dniu 28 lipca 2011 r. doszło bezspornie do odbioru robót wykonanych przez apelującego z wadami, ale zamawiający Z.G. nie podjął następnie żadnych działań mających na celu uruchomienie procedury reklamacyjnej.
‎
Sąd stwierdził, że z okoliczności sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości,
‎
iż wykonawca wykonał dzieło, że było ono dotknięte określonymi wadami
‎
oraz że zamawiający nie podjął obrony swych interesów przy wykorzystaniu instrumentów uregulowanych w art. 636, 637 i 638 kodeksu cywilnego w brzmieniu wówczas obowiązującym. Postanowieniem z 28 stycznia 2016 r. (II CSK 436/15)
‎
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania
skargi kasacyjnej Z.G. wniesionej od tego wyroku.
Pismem z 8 lutego 2016 r. Z.G. wezwał K.Z. do usunięcia (w ramach gwarancji udzielonej mu przez pozwanego w § 8 ustęp 3 umowy z 27 stycznia 2011 r.)  wad wykonanej przez K.Z. konstrukcji stalowej pawilonu handlowego A. w Z. w terminie 14 dni od otrzymania pisma albo do dostarczenia przedmiotu umowy wolnego od wad. W uzasadnieniu wezwania, zamawiający wskazał, że inspektor nadzoru budowlanego K.P., na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 8 lutego 2016 r., stwierdził szereg wad, polegających na niezgodności konstrukcji stalowej z projektem budowlanym. Powód dołączył do tego pisma załącznik w postaci Protokołu z inwentaryzacji wad konstrukcji stalowej pawilonu handlowego A. w Z. podpisanego przez K.P., w którym podniesiono, że zamontowane przez pozwanego dźwigary
‎
IKS nie są zgodne z projektem budowlanym, gdyż powinny być wykonane
‎
z elementów jednolitych. W środku rozpiętości tych dźwigarów występuje przekroczenie naprężeń w spoinie, co grozi katastrofą budowlaną. K.P. wskazał też na brak kotwień słupów na poziomie piwnic w osi M i H oraz brak kątowników kotwiących, nadto na zbyt krótkie śruby mocujące dźwigary.  K.P. wskazał ponadto, że te wady konstrukcji stalowej mają wpływ na jej nośność i uzasadniają ponowne wykonanie przedmiotu umowy w celu zapewnienia jego technicznej zgodności z projektem budowlanym. Powód dołączył do pisma z 8 lutego 2016 r. także pismo autora projektu pawilonu C. sp. z o.o. z 4 marca 2015 r., stwierdzające, że K.Z. nigdy nie zwracał się do projektanta o wyrażenie zgody na wykonanie podciągów stalowych stropów w budynku pawilonu w inny sposób, niż to wynika z dokumentacji projektowej. Projektant podniósł, że wykonanie podciągów z czterech trzymetrowych zespawanych ze sobą części jest niezgodne z projektem budowlanym i nie spełnia warunków wytrzymałościowo- konstrukcyjnych.
Pomimo awizowania przesyłki przez pocztę, pozwany nie odebrał opisanego wyżej pisma powoda z 8 lutego 2016 r. z załącznikami, wysłanego listem poleconym przez powoda na adres pozwanego N., ul. […]. Powód wysłał
‎
je listem poleconym także na inny, znany mu, adres pozwanego przy ul. […] w N., ale nie zostało ono odebrane przez pozwanego, mimo awizowania przesyłki. Powyższe wezwanie do usunięcia wad zostało również wysłane w dniu 24 marca 2016 r przez pełnomocnika powoda w formie elektronicznej z adresu mailowego kancelarii pełnomocnika na adres poczty elektronicznej pozwanego […]. Pełnomocnik powoda otrzymał elektroniczne potwierdzenie, że wiadomość mailowa została doręczona adresatowi.
W dniu 2 czerwca 2016 r. Z.G. wystawił wobec K.Z. notę obciążeniową na kwotę 335 561,93 zł, stanowiącą według treści noty, „należność za niewykonanie zobowiązań z tytułu gwarancji zawartych w umowie o roboty budowlane z dnia 27.01.2011 r.”. Z.G. ustalił tę kwotę w oparciu o kosztorys sporządzony na jego zlecenie przez K.P., obejmujący koszty wymiany wadliwych podciągów stalowych.
‎
W piśmie, wniesionym do Sądu Rejonowego w Zielonej Górze
‎
w dniu 9 czerwca 2016 r., Z.G. wniósł o zawezwanie K.Z. do zawarcia ugody, polegającej na zobowiązaniu się K.Z. do usunięcia, w ramach udzielonej gwarancji, wad konstrukcji stalowej wykonanej na podstawie umowy o roboty budowlane z 27 stycznia 2011 r., wskazanych w Protokole z inwentaryzacji z 8 lutego 2016 r., ewentualnie do zapłaty na rzecz Z.G. kwoty 335.561,93 zł z ustawowymi odsetkami z tytułu należności za niewykonanie zobowiązań z gwarancji zawartych we wskazanej umowie. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze wyznaczył posiedzenie pojednawcze w sprawie z tego wniosku (sygnatura V GCo 179/16) na dzień 31 sierpnia 2016 r. i zawiadomił o nim K.Z., który nie stawił się na posiedzenie Sądu. Zawiadomienie sądowe o terminie posiedzenia wysłane na adres
‎
przy ul. […] nie zostało przez niego odebrane pomimo podwójnego awizowania w dniach 18 lipca 2016 i 26 lipca 2016 r.
Pozwem z
5 lipca 2016
r., złożonym w Sądzie Okręgowym w Poznaniu, Z.G. wniósł o zasądzenie od K.Z. kwoty 100 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa, powołując się w uzasadnieniu pozwu na fakt zawarcia z pozwanym umowy o roboty budowlane
z 27 stycznia 2011 r oraz wynik sporu sądowego stron w sprawie IX GC 194/12 Sądu Okręgowego w Poznaniu i I ACa 1154/14 Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Z.G. wskazał ponadto w uzasadnieniu żądania na ustalenie przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w powyższej sprawie, że w dniu 28 lipca 2011 r. nastąpił odbiór robót wykonanych przez powoda z wadami, co uprawniało Z.G. do dochodzenia od pozwanego roszczeń z tytułu rękojmi lub gwarancji. Powód wskazał, że wezwał pozwanego do wykonania zobowiązań gwarancyjnych, jednak pozwany unikał odbioru adresowanych do niego przesyłek, a nadto, że w wyniku niewywiązania się przez pozwanego z jego obowiązków gwarancyjnych Z.G. poniósł szkodę w wysokości co najmniej 335 561,93 zł, wynikającej ze sporządzonej przez powoda noty obciążeniowej z 2 czerwca 2016 r. i załączonego wezwania do usunięcia wad. Powód wskazał dalej w uzasadnienia pozwu z 5 lipca 2016 r, że wady dotyczą wprowadzonej przez wykonawcę zmiany konstrukcji stalowych dźwigarów IKS, polegającej na wykonaniu ich z kawałków blach o długości około 3 metrów połączonych spoinami, podczas gdy według projektu budowlanego powinny być one wykonane z elementów jednolitych. Uszczerbek majątkowy powoda w wysokości 335 561,93 zł został oszacowany przez powoda
‎
na podstawie kosztorysu sporządzonego przez specjalistę. Z.G. zaznaczył przy tym w uzasadnieniu pozwu, że z uwagi na koszty postępowania, dochodzi w pozwie z 5 lipca 2016 r. jedynie części roszczenia, tj. kwoty 100 000 zł
‎
i zastrzega sobie prawo dochodzenia pozostałej części tego roszczenia
‎
w przyszłości.
Wyrokiem
zaocznym z 22 lutego 2017 r. (IX GC 722/16)
Sąd Okręgowy
‎
w Poznaniu uwzględnił w całości powyższe powództwo o zapłatę 100 000 zł
‎
z odsetkami. Postanowieniem z 17 kwietnia 2018 r. Sąd pierwszej instancji
‎
nie uwzględnił wniosku pozwanego K.Z. o przywrócenie
‎
mu terminu do złożenia sprzeciwu od tego wyroku zaocznego i odrzucił sprzeciw,
‎
zaś zażalenie K.Z. na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 28 grudnia 2018 r.
Rozpoznając w tej sprawie roszczenie powoda o zasądzenie od pozwanego kwoty 235.561,93 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił złożonych
‎
z ostrożności procesowej wniosków powoda na okoliczność istnienia wad robót pozwanego i ich rodzaju, tj. wniosków o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego oraz zeznań świadków K.P. i M.K.. Sąd uznał bowiem, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. jest związany opisanym wyżej prawomocnym wyrokiem zaocznym z 22 lutego 2017 r. (IX GC 722/16) co do kwestii, że powództwo Z.G. jest usprawiedliwione co do zasady. W zakresie wysokości dochodzonego roszczenia Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego z dziedziny budownictwa o specjalności w zakresie konstrukcji stalowych w celu ustalenia kosztów prac koniecznych do usunięcia opisanych w pozwie wad konstrukcji dźwigarów wykonanej przez pozwanego. Sporządzona przez biegłego sądowego R.R. opinia z 29 lutego 2020 r. (k. 1054-1059) została uznana przez Sąd Okręgowy za nieprzydatną, albowiem biegły zawarł w niej rozważania na temat wykraczający poza tezę dowodową postanowienia Sądu z 18 listopada 2019 r., stwierdzając, że wykonanie dźwigarów przez pozwanego nie było obarczone wadą. Sąd podniósł, że istnienie wad zostało już przesądzone z mocą wiążącą w poprzednim prawomocnym wyroku zaocznym Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 22 lutego 2017 r. (IX GC 722/16) i zlecił innemu biegłemu sporządzenie kolejnej opinii. Biegły Z.M. w opinii z 23 października 2020 r., zaaprobowanej przez Sąd Okręgowy, wyliczył koszt prac koniecznych do usunięcia opisanej w pozwie wady dźwigarów na kwotę 655 962,03 zł brutto.
Opierając się na tych ustaleniach faktycznych, Sąd pierwszej instancji uznał,
‎
że powództwo Z.G. o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 235 561,93 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu
‎
do dnia zapłaty zasługuje na uwzględnienie i utrzymał w mocy zakwestionowany przez pozwanego wyrok zaoczny
z 30 sierpnia 2017 r.
Apelacja pozwanego została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego
‎
w Poznaniu z 29 grudnia 2021 r.  Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne
‎
i oceny prawne Sądu Okręgowego, akcentując, że jest związany, zgodnie
‎
z art. 365 § 1 k.p.c., prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Okręgowego
‎
w Poznaniu z 22 lutego 2017 r. (IX GC 722/16) zasądzającym od K.Z. na rzecz powoda Z.G. kwotę 100 000 zł z odsetkami. Ten prawomocny wyrok przesądził bowiem kwestię, że roboty wykonane przez pozwanego były wadliwe, stąd roszczenie powoda z gwarancji było usprawiedliwione co do zasady i Sąd był zobligowany, przy niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, zasądzić od pozwanego na rzecz powoda dalszą cześć rozdrobnionego roszczenia
(
uchwała
Sądu Najwyższego
z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 oraz wyrok
Sądu Najwyższego z 24 października 2013 r.,, IV CSK 62/13).
W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie
art. 365 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że Sądy
meriti
nie mogły w tej sprawie orzec o zasadzie roszczenia powoda w sposób odmienny od przyjętego w prawomocnym wyroku zaocznym Sądu Okręgowego w Poznaniu z 31 marca 2021 r. w sprawie IX GC 327/19,  zasądzającym od pozwanego K.Z. na rzecz powoda Z.G. część roszczenia w kwocie 100 000 zł z odsetkami, podczas gdy w świetle art. 365 § 1 k.p.c. przedmiotem prawomocności materialnej jest jedynie ostateczny rezultat rozstrzygnięcie, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego został przedstawiony pogląd, zgodnie
‎
z którym dopuszczalny jest podział wierzytelności (roszczenia) na części
‎
i dochodzenie ich w odrębnych postępowaniach (zob.  uchwały Sądu Najwyższego z 5 lipca 1995 r., III CZP 81/95, OSNC 1995, nr 11, poz. 159 i z 11 lutego 2005 r.,
‎
III CZP 83/04, OSNC 2005, nr 12, poz. 207). O ile kwestia zakresu powagi rzeczy osądzonej wyroku wydanego w tego rodzaju postępowaniu o rozdrobnione roszczenie nie nastręcza trudności, o tyle bardziej złożone jest zagadnienie mocy wiążącej tego rodzaju wyroku w świetle art. 365 § 1 k.p.c. w sytuacji wystąpienia przez powoda o zasądzenie od pozwanego kolejnych (dalszych) części rozdrobnionego roszczenia.
W części orzeczeń Sąd Najwyższy przyjął, że w razie dochodzenia częściami świadczenia z tego samego stosunku prawnego między tymi samymi stronami, sąd, rozpatrując kolejną część roszczenia, jest związany, podjętym przesłankowo
‎
w poprzedniej sprawie, w której uwzględniono roszczenie, rozstrzygnięciem sądu orzekającego poprzednio, odnoszącym się do  zasady odpowiedzialności
‎
(zob. wyroki Sądu Najwyższego z 14 maja 2003 r., I CKN 263/01, M. Praw. 2015,
‎
nr 2, s. 85; z 24 października 2013 r., IV CSK 62/13, z  6 marca 2014 r.,
‎
V CSK 203/13, OSNC 2015, nr 2, poz. 23).  W uchwale z 29 marca 1994 r.,
‎
III CZP 29/94, Sąd Najwyższy stwierdził, że prawomocny wyrok w sprawie
‎
z powództwa o świadczenie z punktu widzenia jego prejudycjalnego znaczenia
‎
ma o tyle szersze znaczenie, że obejmuje nie tylko zasądzenie świadczenia,
‎
ale również ustalenie prawa lub stosunku prawnego, stanowiącego jego podstawę. W rezultacie, w procesie o dalszą – ponad prawomocnie już uwzględnioną – część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może, w niezmienionych okolicznościach, odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego.
‎
W wyroku z 14 maja 2003 r., I CKN 263/01, Sąd Najwyższy uznał, że uwzględnienie wyrokiem zaocznym powództwa o część świadczenia przeciwko zakładowi ubezpieczeń przesądza pozytywnie o zasadzie odpowiedzialności zakładu
‎
w późniejszych procesach (zob. ponadto wyroki Sądu Najwyższego
‎
z 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 15; z 7 marca 2007 r.,
‎
II CSK 479/06 oraz z 3 czerwca 2008 r., I PK 301/07). Te, zaaprobowane przez Sądy
meriti
w tej sprawie, poglądy prawne, legły u podstaw zasądzenia kolejnej części rozdrobnionego roszczenia odszkodowawczego dochodzonego ponad uwzględnioną już prawomocnie kwotę 100 000 zł.
Jednakże w orzecznictwie wskazano także, że wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy związania wyłącznie sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę w poprzedniej sprawie.  Zakresem prawomocności materialnej jest bowiem objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki, które doprowadziły sąd poprzednio orzekający do określonego rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia  (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2015 r.,
‎
IV CSK 181/14, z13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98; z 23 maja 2002 r.,
‎
IV CKN 1073/00; z 8 czerwca 2005 r., V CK 702/04, z 28 czerwca 2007 r.,
‎
IV CSK 110/07, z 15 listopada 2007 r., II CSK 347/07; z  22 czerwca 2010 r.,
‎
IV CSK 359/09, OSNC 2011, Nr 2, poz. 16 i z 3 października 2012 r., II CSK 312/12). Ten pogląd podziela Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną, odsyłając do uzasadnienia przytoczonych judykatów, bez potrzeby przytaczania
‎
i powielania w tym miejscu zawartej w nich argumentacji prawnej.
Sąd Okręgowy w Poznaniu, analizując wysokość dochodzonego
‎
w tej sprawie roszczenia, określonego przez powoda na kwotę 235 561 zł,
‎
był świadomy tego, że kwota odszkodowania została ustalona na 335 561 zł jednostronnie i samodzielnie przez powoda na podstawie wyceny zatrudnionego przez niego rzeczoznawcy. Sąd pierwszej instancji dopuścił wprawdzie w tej sprawie dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa, ale nie na okoliczność, czy wykonane przez pozwanego dźwigary posiadały wady, albowiem uznał,
‎
że ta kwestia została wiążąco przesądzona w poprzednich postępowaniach,
‎
ale wyłącznie na okoliczność kosztów usunięcia tych wad. Sąd nie wziął jednak
‎
pod uwagę, że pierwsze z wymienionych postępowań toczyło się z powództwa K.Z. przeciwko Z.G. o zapłatę wynagrodzenia za wykonane roboty, zaś w drugiej sprawie z powództwa Z.G. przeciwko K.Z. o odszkodowanie, zapadł wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w Poznaniu z 22 lutego 2017 r., IX GC 722/16, który nie został uzasadniony i w której to sprawie nie było prowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe wobec treści art. 339 k.p.c. Wbrew zatem stanowisku Sądu Apelacyjnego wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku, Sądy
meriti p
owinny były w tej sprawie poczynić własne, samodzielne  ustalenia faktyczne co do tego,
‎
czy istotnie wykonane przez powoda roboty budowlane  posiadały wady w zakresie dźwigarów stalowych (zwłaszcza w kontekście treści opinii biegłego sądowego R.R.), czy doszło z tej przyczyny do powstania szkody w majątku powoda  z winy pozwanego i w jakich rozmiarach.
Wobec zasadności zarzutu naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. orzeczono zatem,
‎
jak w sentencji (art. 398
15
§ 1 k.p.c.).
Paweł Grzegorczyk          Dariusz Dończyk        Agnieszka Piotrowska
(A.D.)
[a.ł]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI