II CSKP 610/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła waloryzacji świadczenia pośmiertnego z umowy ubezpieczenia renty odroczonej zawartej w 1975 r., która została następnie zmieniona na rentę natychmiast płatną. Powódka E. Z. dochodziła podwyższenia świadczenia, które pozwany ubezpieczyciel wypłacił w zaniżonej, jej zdaniem, kwocie. Sąd Okręgowy w Poznaniu dokonał waloryzacji świadczenia, zasądzając na rzecz powódki 187 982,03 zł. Sąd Apelacyjny w Poznaniu zmienił ten wyrok, podwyższając zwaloryzowane świadczenie do 210 129,89 zł i zasądzoną kwotę do 197 988,22 zł. Sąd Apelacyjny uznał, że właściwym kryterium waloryzacyjnym jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie, a przyjęty przez Sąd Okręgowy mechanizm wyliczenia kwoty zwaloryzowanego świadczenia jest prawidłowy. Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 358¹ § 3 k.c. poprzez wadliwe przeprowadzenie waloryzacji. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Podkreślono, że waloryzacja sądowa jest pozostawiona uznaniu sędziowskiemu, a przyjęta przez sądy metoda, oparta na przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu, jest zgodna z zasadami współżycia społecznego i uwzględnia interesy obu stron, zachowując przybliżoną wartość ekonomiczną świadczenia umownego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania waloryzacji sądowej świadczeń pieniężnych z umów ubezpieczenia zawartych w przeszłości, zwłaszcza w kontekście zmian siły nabywczej pieniądza i wyboru kryteriów waloryzacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy ubezpieczenia z lat 70. i jej późniejszej modyfikacji, a także konkretnej metody waloryzacji. Może wymagać adaptacji do innych typów umów i okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sądowa waloryzacja świadczenia pieniężnego z umowy ubezpieczenia zawartej w przeszłości, w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza, powinna uwzględniać przeciętne miesięczne wynagrodzenie jako kryterium?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądowa waloryzacja świadczenia pieniężnego może być przeprowadzona z uwzględnieniem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia jako kryterium, jeśli jest to uzasadnione charakterem świadczenia i zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wybór miernika waloryzacji pozostawiony jest uznaniu sędziowskiemu, a przeciętne miesięczne wynagrodzenie jest obiektywnym kryterium, które pozwala na zachowanie przybliżonej wartości ekonomicznej świadczenia umownego, zwłaszcza w przypadku umów zawartych przed znacznymi zmianami gospodarczymi.
Czy sposób wyliczenia zwaloryzowanej kwoty świadczenia pośmiertnego, oparty na sumie wpłaconych składek i przeciętnym wynagrodzeniu, jest prawidłowy, gdy składki były wpłacane w ratach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłacenie składek w częściach nie powoduje powstania obowiązku spełniania odrębnych świadczeń przez ubezpieczyciela, a waloryzacja powinna być ustalona w odniesieniu do łącznej kwoty świadczenia powiązanego z sumą składek.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wpłaty składek w ramach pierwotnie zawartej umowy nie tworzą odrębnych zobowiązań ubezpieczyciela. Waloryzacja powinna być zatem odniesiona do potencjalnego świadczenia ubezpieczyciela powiązanego z całkowitą sumą składek, a nie do poszczególnych rat.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
k.c. art. 813
Kodeks cywilny
Wysokość składki określa ubezpieczyciel, pozostawiając ubezpieczającemu decyzję o przystąpieniu do określonego typu ubezpieczenia.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowość zastosowania art. 358¹ § 3 k.c. przez sądy niższych instancji. • Uznanie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za właściwe kryterium waloryzacji. • Prawidłowość metody wyliczenia zwaloryzowanego świadczenia, uwzględniająca sumę wpłaconych składek.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 358¹ § 3 k.c. przez sądy niższych instancji. • Zarzut wadliwego przeprowadzenia waloryzacji sądowej.
Godne uwagi sformułowania
pozostawienie wyboru miernika waloryzacji i sposobu jej przeprowadzenia pozostawione jest uznaniu sędziowskiemu • przeciętne miesięczne wynagrodzenie jako najbardziej obiektywne kryterium waloryzacyjne • zachowanie przybliżonej wartości ekonomicznej świadczenia umownego • sądy powszechne wypracowały już dawno sposób postępowania pozwalający na sprawne waloryzowanie świadczeń pieniężnych powstałych przed zmianą ustrojową w 1990 r.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Jacek Grela
sprawozdawca
Tomasz Szanciło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania waloryzacji sądowej świadczeń pieniężnych z umów ubezpieczenia zawartych w przeszłości, zwłaszcza w kontekście zmian siły nabywczej pieniądza i wyboru kryteriów waloryzacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy ubezpieczenia z lat 70. i jej późniejszej modyfikacji, a także konkretnej metody waloryzacji. Może wymagać adaptacji do innych typów umów i okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia waloryzacji świadczeń z dawnych umów ubezpieczeniowych, które nadal mają znaczenie praktyczne. Pokazuje, jak sądy radzą sobie z problemem dewaluacji pieniądza na przestrzeni dekad.
“Czy świadczenie z polisy sprzed 50 lat jest warte dziś tyle samo? Sąd Najwyższy rozstrzyga sprawę waloryzacji.”
Dane finansowe
WPS: 371 902,3 PLN
zwaloryzowane świadczenie pośmiertne: 197 988,22 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.