II CSKP 60/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu dla gazociągów przebiegających przez nieruchomość J.K. Sąd Rejonowy ustanowił służebność i zasądził wynagrodzenie, a Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania (przedsiębiorcy przesyłowego). Kluczowym zagadnieniem była kwestia zasiedzenia służebności. Sądy niższych instancji uznały, że zarzut zasiedzenia jest nieuzasadniony, ponieważ na nieruchomości wnioskodawczyni nie było trwałych i widocznych urządzeń przesyłowych, a słupki znacznikowe na sąsiednich działkach nie spełniały tego wymogu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone postanowienie. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wymóg "trwałego i widocznego urządzenia" może być spełniony również wtedy, gdy widoczne elementy (jak słupki znacznikowe) znajdują się na sąsiedniej nieruchomości, a właściciel nieruchomości obciążonej ma wiedzę lub obiektywną możliwość stwierdzenia istnienia urządzeń podziemnych. Sąd Najwyższy podkreślił, że słupki znacznikowe pełnią funkcję informacyjną i są obowiązkowym elementem technicznym, a ich obecność na sąsiedniej działce może stanowić podstawę do zasiedzenia służebności, jeśli upłynął odpowiedni okres czasu. W związku z tym, sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że słupki znacznikowe na sąsiedniej nieruchomości mogą stanowić podstawę do zasiedzenia służebności przesyłu, nawet jeśli na nieruchomości obciążonej brak jest widocznych urządzeń.
Dotyczy sytuacji, gdy istnieją słupki znacznikowe lub inne widoczne oznaczenia wskazujące na przebieg urządzeń podziemnych na sąsiednich nieruchomościach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy słupki znacznikowe znajdujące się na sąsiedniej nieruchomości, wskazujące przebieg podziemnego gazociągu przez nieruchomość obciążoną, mogą stanowić "trwałe i widoczne urządzenie" w rozumieniu art. 292 k.c. dla potrzeb zasiedzenia służebności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, słupki znacznikowe mogą stanowić wystarczającą podstawę do uznania urządzenia za widoczne dla potrzeb zasiedzenia służebności, nawet jeśli znajdują się na sąsiedniej nieruchomości, pod warunkiem, że właściciel nieruchomości obciążonej ma wiedzę lub obiektywną możliwość stwierdzenia istnienia urządzeń podziemnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na swoim wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym widoczne elementy urządzenia (jak słupki znacznikowe) na sąsiedniej działce, informujące o przebiegu instalacji podziemnej, spełniają wymóg widoczności dla zasiedzenia służebności. Podkreślono, że słupki te są obowiązkowym elementem technicznym i mają funkcję informacyjną, a ich obecność może prowadzić do nabycia służebności przez zasiedzenie po upływie wymaganego czasu.
Czy brak widocznych urządzeń przesyłowych bezpośrednio na nieruchomości obciążonej wyklucza możliwość zasiedzenia służebności przesyłu, jeśli istnieją widoczne oznaczenia na nieruchomościach sąsiednich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak widocznych urządzeń bezpośrednio na nieruchomości obciążonej nie wyklucza zasiedzenia, jeśli istnieją inne widoczne elementy (np. słupki znacznikowe na sąsiedniej działce) pozwalające właścicielowi na ustalenie istnienia urządzeń przesyłowych i ingerencji w jego prawo własności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nie jest niezbędne, aby widoczne elementy urządzenia znajdowały się bezpośrednio na nieruchomości obciążonej. Istotne jest, czy widoczne elementy stanowią wystarczającą podstawę do ustalenia przez właściciela faktu ingerencji w jego prawo własności przez umieszczenie urządzeń przesyłowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| G. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Przesłanka korzystania z trwałego i widocznego urządzenia jest spełniona również w przypadku, gdy właściciel nieruchomości obciążonej ma wiedzę o fakcie posadowienia urządzenia podziemnego lub ma obiektywną możliwość stwierdzenia istnienia takich urządzeń, np. przez rozmieszczenie rurociągu na sąsiednich działkach, a także przez to, że przedsiębiorca przesyłowy korzysta z urządzeń w sposób dla nich typowy, tj. przez eksploatację polegającą na przesyle.
k.c. art. 49 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń przesyłowych, które mogą być przedmiotem służebności przesyłu.
k.c. art. 305 § 4
Kodeks cywilny
Reguluje ustanawianie służebności przesyłu.
Pomocnicze
k.c. art. 51 § 1
Kodeks cywilny
Dz.U. 2013, poz. 630 art. 8 § 5
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie
Słupek znacznikowy jest częścią gazociągu i pełni funkcję informacyjną.
k.p.c. art. 389 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach, w których przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Słupki znacznikowe na sąsiedniej nieruchomości stanowią "trwałe i widoczne urządzenie" w rozumieniu art. 292 k.c., co pozwala na zasiedzenie służebności przesyłu. • Właściciel nieruchomości obciążonej ma wiedzę lub obiektywną możliwość stwierdzenia istnienia urządzeń podziemnych na podstawie oznaczeń na sąsiednich działkach.
Odrzucone argumenty
Brak widocznych urządzeń przesyłowych bezpośrednio na nieruchomości wnioskodawczyni wyklucza możliwość zasiedzenia służebności.
Godne uwagi sformułowania
położenie słupków znacznikowych na sąsiedniej działce nie wystarczało do uznania gazociągu za urządzenie widoczne • słupek znacznikowy jest częścią gazociągu, wobec czego jego obecność na sąsiedniej działce wystarcza do uznania rurociągu na działce za urządzenie widoczne • Położenie słupków znacznikowych informuje, że przez dany punkt przebiega podziemna instalacja (gazociąg). Pełnią funkcję informacyjną i są obowiązkowym elementem technicznym.
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Mariusz Łodko
sprawozdawca
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że słupki znacznikowe na sąsiedniej nieruchomości mogą stanowić podstawę do zasiedzenia służebności przesyłu, nawet jeśli na nieruchomości obciążonej brak jest widocznych urządzeń."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieją słupki znacznikowe lub inne widoczne oznaczenia wskazujące na przebieg urządzeń podziemnych na sąsiednich nieruchomościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu służebności przesyłu i zasiedzenia, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotną kwestię "widoczności" urządzenia na podstawie oznaczeń na sąsiednich działkach, co ma praktyczne znaczenie dla właścicieli nieruchomości.
“Czy słupki na sąsiedniej działce mogą odebrać Ci prawo do ziemi? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady zasiedzenia służebności przesyłu.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.