II CSKP 59/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ochrony dóbr osobistych i zapłaty, zainicjowanej przez X. Y. przeciwko R. spółce z o.o. w W. w związku z publikacją artykułów prasowych i internetowych, które sugerowały romans powoda z jego asystentką, X.1 Y.1, oraz niewłaściwe zarządzanie spółką G. Sąd Okręgowy w Warszawie zobowiązał pozwaną do publikacji oświadczeń, zasądził 250 000 zł z odsetkami i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok, zasądzając dodatkowe 150 000 zł i rozstrzygając o kosztach. Pozwana spółka R. wniosła skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 382, 243², 391 § 1, 387 § 2¹ k.p.c.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 448 w zw. z art. 24 § 1 k.c., art. 23 k.c., art. 54 ust. 1 Konstytucji, art. 32 ust. 1 Konstytucji). Główne zarzuty dotyczyły pominięcia dowodów, niewłaściwego umiejscowienia publikacji, błędnej wykładni funkcji zadośćuczynienia (kompensacyjnej, represyjnej, prewencyjnej), uznania „pozycji zawodowej” za dobro osobiste oraz rażącego zawyżenia zasądzonej kwoty. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że mimo pewnych uchybień w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego (np. rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem co do wysokości zasądzonej kwoty, sposób ustalenia miejsca publikacji), ostateczne rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Sąd Najwyższy podkreślił, że ochrona dóbr osobistych obejmuje godność i dobre imię, a naruszenie tych dóbr może mieć trwałe negatywne skutki dla sytuacji zawodowej. Wskazał, że wysokość zadośćuczynienia powinna uwzględniać funkcje kompensacyjną, represyjną i prewencyjną, a także sytuację majątkową sprawcy i korzyść uzyskaną z naruszenia. Oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, zwłaszcza w kontekście publikacji prasowych i ich wpływu na życie zawodowe; interpretacja pojęcia dóbr osobistych obejmujących sferę zawodową; funkcje zadośćuczynienia (kompensacyjna, represyjna, prewencyjna).
Każda sprawa o ochronę dóbr osobistych jest indywidualna, a wysokość zadośćuczynienia zależy od konkretnych okoliczności faktycznych i oceny sądu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy publikacje prasowe sugerujące romans przełożonego z podwładną oraz niewłaściwe zarządzanie spółką stanowią naruszenie dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i pozycji zawodowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, publikacje te stanowiły naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci godności (czci wewnętrznej) i dobrego imienia (czci zewnętrznej), co negatywnie wpłynęło na jego sytuację zawodową.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie dobrego imienia przez zniesławienie, trwale i negatywnie wpływające na sytuację zawodową, połączone z utratą dobrej opinii i poważania w środowisku zawodowym i pozazawodowym, godzi w wartości niematerialne łączące się ściśle z osobą, a więc narusza dobro osobiste w postaci czci, która obejmuje wszystkie dziedziny życia.
Jakie funkcje powinno spełniać zadośćuczynienie pieniężne za naruszenie dóbr osobistych, w szczególności w kontekście mediów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zadośćuczynienie pieniężne powinno spełniać funkcje kompensacyjną, represyjną i prewencyjną, przy czym funkcje represyjna i prewencyjna są pochodnymi od funkcji kompensacyjnej i powinny być wzmocnione, gdy istnieje obawa powtarzania naruszeń, zwłaszcza w działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zadośćuczynienie powinno być odpowiednio dolegliwe ekonomicznie dla sprawcy, aby zapobiegać przyszłym naruszeniom, a jego wysokość powinna uwzględniać sytuację majątkową sprawcy oraz korzyść uzyskaną z naruszenia. Wzmocnienie funkcji represyjnej i prewencyjnej jest uzasadnione, gdy naruszenie następuje w celu uzyskania efektu ekonomicznego.
Czy wysokość zasądzonego zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych może być uzależniona od pozycji zawodowej i zarobków pokrzywdzonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wysokość zadośćuczynienia powinna uwzględniać sytuację osobistą i zawodową poszkodowanego, w tym jego wiek, trwałość skutków naruszenia, wpływ krzywdy na dotychczasowy i przyszły sposób życia rodzinnego i zawodowego, a także prognozowaną krzywdę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia jest domeną sądów merytorycznych i wymaga oceny indywidualnych okoliczności sprawy. Kryteria takie jak rozmiar i intensywność krzywdy, sytuacja osobista i zawodowa poszkodowanego, wiek, trwałość skutków oraz prognozy na przyszłość są kluczowe dla określenia adekwatnej kwoty, która powinna stanowić odczuwalną wartość ekonomiczną.
Czy publikacja artykułów sugerujących romans przełożonego z podwładną i niewłaściwe zarządzanie spółką, oparta na informacjach z mediów, może być podstawą odpowiedzialności cywilnej wydawcy?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli publikacje te naruszają dobra osobiste, a wydawca nie dochował należytej staranności przy ich weryfikacji, może ponosić odpowiedzialność cywilną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozpoznał zarzuty dotyczące sposobu ustalenia miejsca publikacji i pominięcia dowodów, ale uznał, że uchybienia Sądu Apelacyjnego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ treść artykułów była bezsporna, a wydruki potwierdzały ich publikację w portalach pozwanej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | powód |
| R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, uwzględniająca funkcje kompensacyjną, represyjną i prewencyjną.
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa ochrony dóbr osobistych, w tym żądanie zaniechania naruszeń i usunięcia ich skutków.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych człowieka, w tym zdrowia, wolności, czci, swobody umów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez Sąd drugiej instancji poprzez pominięcie dowodów i niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez Sąd drugiej instancji poprzez pominięcie dowodów i niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez Sąd drugiej instancji poprzez pominięcie dowodów i niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez Sąd drugiej instancji poprzez pominięcie dowodów i niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Konstytucja art. 54 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność prasy i jej ograniczenia.
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej.
k.c. art. 24 § 2
Kodeks cywilny
Żądanie zaniechania naruszeń i usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych.
k.c. art. 445 § 3
Kodeks cywilny
Ustalanie wysokości zadośćuczynienia.
k.c. art. 446 § 3
Kodeks cywilny
Ustalanie wysokości zadośćuczynienia.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie dóbr osobistych powoda poprzez publikacje prasowe sugerujące romans z asystentką i niewłaściwe zarządzanie. • Konieczność uwzględnienia funkcji represyjnej i prewencyjnej przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. • Pozycja zawodowa jako dobro osobiste, którego naruszenie może prowadzić do utraty dobrej opinii i poważania w środowisku zawodowym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące pominięcia dowodów i sposobu ustalenia miejsca publikacji. • Zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, w tym kwestionowanie uznania pozycji zawodowej za dobro osobiste. • Zarzut rażącego zawyżenia zasądzonego zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
ochrona dóbr osobistych powoda w postaci godności (czci wewnętrznej) i dobrego imieniu (czci zewnętrznej) • naruszenie tych dóbr osobistych prowadziło w konsekwencji do zniesławienia powoda i odbiło się trwale negatywnie na jego sytuacji zawodowej • funkcje represyjna i prewencyjna, jakie powinno spełniać zadośćuczynienie pieniężne, są pochodnymi od funkcji kompensacyjnej • zadośćuczynienie pieniężne musi być odpowiednio dolegliwe ekonomicznie dla sprawcy, tak, aby tamowało w przyszłości możliwość naruszania dóbr osobistych • kariera zawodowa w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie jest uznawana za dobro osobiste w rozumieniu art. 23 k.c., to jednak bezprawne naruszenie przez zniesławienie, trwale i negatywnie wpływające na sytuację zawodową powoda... narusza dobro osobiste w postaci czci • zwroty „stosowne odszkodowanie” i „odpowiednia suma” odsyłają do niedookreślonych kryteriów, których stosowanie ma z natury rzeczy ocenny charakter i zależy od indywidualnych okoliczności sprawy
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący, sprawozdawca
Jacek Grela
członek
Krzysztof Grzesiowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, zwłaszcza w kontekście publikacji prasowych i ich wpływu na życie zawodowe; interpretacja pojęcia dóbr osobistych obejmujących sferę zawodową; funkcje zadośćuczynienia (kompensacyjna, represyjna, prewencyjna)."
Ograniczenia: Każda sprawa o ochronę dóbr osobistych jest indywidualna, a wysokość zadośćuczynienia zależy od konkretnych okoliczności faktycznych i oceny sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między wolnością prasy a ochroną dóbr osobistych, z elementami sugerującymi romans i nieprawidłowości w zarządzaniu dużą spółką Skarbu Państwa, co budzi zainteresowanie szerszej publiczności.
“Czy artykuły o romansie prezesa i jego asystentki zniszczyły mu karierę? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 400 000 PLN
Sektor
media
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.