II CSKP 552/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną H.L. od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Strzelcach Krajeńskich o odrzuceniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po A.S. Sąd Rejonowy odrzucił wniosek, ponieważ spadkodawca ostatnio stale zamieszkiwał na terytorium dzisiejszej Białorusi, a w skład spadku wchodziła nieruchomość położona na tym terytorium. Sąd I instancji uznał, że właściwość sądu polskiego jest wyłączona na podstawie art. 45 ust. 2 umowy o pomocy prawnej z Białorusią, zgodnie z którym sądy państwa, na którego terenie znajduje się nieruchomość, są właściwe w sprawach spadkowych dotyczących mienia nieruchomego. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że sądy obu instancji naruszyły art. 1108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 2 umowy polsko-białoruskiej. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zasada jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych po obywatelu polskim (art. 1108 § 1 k.p.c.) nie jest wyłączona przez fakt położenia nieruchomości za granicą. Umowa międzynarodowa ogranicza tę jurysdykcję jedynie w odniesieniu do mienia nieruchomego, ale nie wyklucza jej całkowicie. Sąd Najwyższy podkreślił, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie obejmuje wyszczególnienia praw majątkowych spadkodawcy, a kwestia skuteczności postanowienia wobec nieruchomości położonej za granicą jest odrębną sprawą. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla m.st. Warszawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie jurysdykcji sądów polskich w sprawach spadkowych, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość położona za granicą, zwłaszcza w kontekście umów o pomocy prawnej z państwami byłego bloku wschodniego.
Dotyczy spraw spadkowych po obywatelach polskich, z nieruchomościami położonymi na terytorium Białorusi, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla podobnych sytuacji z innymi państwami i umowami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy jurysdykcja sądu polskiego w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po obywatelu polskim jest wyłączona, jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość położona na terytorium innego państwa (Białorusi)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jurysdykcja sądu polskiego nie jest wyłączona w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych po obywatelu polskim (art. 1108 § 1 k.p.c.) nie jest wyłączona przez fakt położenia nieruchomości za granicą. Umowa międzynarodowa z Białorusią ogranicza jurysdykcję sądów polskich w sprawach dotyczących mienia nieruchomego, ale nie wyklucza jej całkowicie. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie określa składu spadku, a kwestia skuteczności postanowienia wobec nieruchomości zagranicznej jest odrębną sprawą.
Czy sąd drugiej instancji może podzielić ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji bez ponownego ich ustalania?
Odpowiedź sądu
Tak, ale zarzuty dotyczące ustalenia faktów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398^3 § 3 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez sądy niższych instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H.L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| R.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| G.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 1108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 45 § ust. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Białorusią o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych. Sądy państwa, na którego terenie znajduje się nieruchomość, są właściwe w sprawach spadkowych dotyczących mienia nieruchomego.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego na spadkobierców.
k.p.c. art. 670 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą.
k.p.c. art. 677 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
k.p.c. art. 398^15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania Sądu Najwyższego o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach cywilnych do innych postępowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jurysdykcja sądu polskiego nie jest wyłączona tylko z powodu położenia nieruchomości spadkowej na terytorium Białorusi. • Umowa międzynarodowa z Białorusią ogranicza, a nie wyłącza jurysdykcję sądów polskich w sprawach spadkowych dotyczących mienia nieruchomego. • Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie określa składu spadku.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 382 w zw. z art. 232 zd. 2 w zw. z art. 1099 § 1 i art. 13 ust. 2 k.p.c.; art. 382 w zw. z art. 227 w zw. z art. 1099 § 1 i art. 13 ust. 2 k.p.c.; art. 382 w zw. z art. 228 w zw. z art. 1099 § 1 i art. 13 ust. 2 k.p.c. (dotyczące ustalenia stanu faktycznego).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktów. • jurysdykcji sądów polskich nie wyklucza to, że w skład spadku wchodzi nieruchomość położona na terytorium Białorusi. • Posiadanie tej jurysdykcji nie przesądza jedynie w powyższej sytuacji o tym, czy wydane przez sąd polski postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po obywatelu polskim będzie skuteczne również wobec nieruchomości położonej poza granicami Polski.
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący-sprawozdawca
Marcin Łochowski
członek
Joanna Misztal-Konecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji sądów polskich w sprawach spadkowych, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość położona za granicą, zwłaszcza w kontekście umów o pomocy prawnej z państwami byłego bloku wschodniego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw spadkowych po obywatelach polskich, z nieruchomościami położonymi na terytorium Białorusi, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla podobnych sytuacji z innymi państwami i umowami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia jurysdykcji w sprawach spadkowych z elementem transgranicznym, co jest częstym problemem praktycznym dla prawników i może być interesujące dla szerszej publiczności ze względu na aspekt międzynarodowy.
“Spadek za granicą: Czy polski sąd zawsze odmówi rozpoznania sprawy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.