II CSKP 541/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 marca 2025 r. (sygn. akt II CSKP 541/23) uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła powództwa T.S. przeciwko Bankowi S.A. o zapłatę kwoty 66 957,93 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych części rat kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w części, uznając klauzule indeksacyjne za abuzywne i zasądzając zwrot nadpłaty. Sąd Okręgowy oddalił apelację banku, podzielając ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną banku, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 410 w zw. z art. 405 w zw. z art. 406 k.c. poprzez wadliwą wykładnię i przyjęcie, że możliwe jest zasądzenie na rzecz powoda kwoty w PLN tytułem nadpłaconych rat kredytu w CHF. Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku, gdy przedmiotem wzbogacenia była waluta obca, zwrot świadczenia powinien nastąpić w tej samej walucie, a nie jej równowartości w PLN według średniego kursu NBP. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 358 § 1 k.c. upoważnia jedynie dłużnika do spełnienia świadczenia w walucie polskiej, a nie wierzyciela do żądania zwrotu w PLN, gdy świadczenie było w walucie obcej. W związku z tym, uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie sposobu przeliczania zwrotu nienależnego świadczenia w walucie obcej w sprawach kredytów indeksowanych/denominowanych kursem waluty obcej. Potwierdzenie, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do upadku umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy konsument domaga się zwrotu świadczenia w PLN, a świadczenie było w walucie obcej. Konieczność analizy konkretnych postanowień umownych i dat spłat.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest zasądzenie zwrotu nienależnego świadczenia w walucie polskiej, gdy przedmiotem wzbogacenia była waluta obca (CHF), a powód dokonywał spłat bezpośrednio w tej walucie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwrot nienależnego świadczenia w walucie obcej powinien nastąpić w tej samej walucie, a nie jej równowartości w PLN według kursu NBP. Art. 358 § 1 k.c. upoważnia jedynie dłużnika do spełnienia świadczenia w walucie polskiej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż zwrot świadczenia powinien nastąpić w tej samej walucie obcej. Przepis art. 358 § 1 k.c. dotyczy jedynie uprawnienia dłużnika do spełnienia świadczenia w PLN, a nie uprawnienia wierzyciela do żądania zwrotu w PLN.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem CHF, dotyczące sposobu określania kursu waluty obcej, mogą zostać uznane za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli bank jednostronnie ustala kurs bez obiektywnych kryteriów, a konsument nie jest w stanie zweryfikować poprawności ustalenia zadłużenia.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji uznały klauzule indeksacyjne za abuzywne, ponieważ bank przyznał sobie prawo do jednostronnego ustalania kursu CHF bez obiektywnych kryteriów, co naruszało interes konsumenta i równowagę kontraktową.
Czy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych umowa kredytu indeksowanego może nadal obowiązywać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 25/22, zgodnie z którą wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych prowadzi do upadku klauzuli ryzyka walutowego, co skutkuje tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| T.S. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny abuzywności postanowień umownych. Kluczowe znaczenie ma sposób, w jaki postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta, a nie sposób jego stosowania przez przedsiębiorcę.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Strony są związane umową w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu postanowień abuzywnych. Jednakże, w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego. Pobranie przez bank części środków z rat kredytowych bez właściwej podstawy prawnej skutkuje obowiązkiem zwrotu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia. Bank stał się bezpodstawnie wzbogacony kosztem powoda w zakresie ustalonej przez sąd sumy pieniężnej.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § § 1
Kodeks cywilny
Umożliwia dłużnikowi spełnienie świadczenia w walucie polskiej, gdy przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej. Nie upoważnia wierzyciela do żądania zwrotu w PLN.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli. W kontekście skargi kasacyjnej, bank zarzucał błędne zastosowanie tego przepisu w związku z art. 385¹ i art. 385² k.c.
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Określa istotne postanowienia umowy kredytu. Sąd I instancji uznał, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa nadal zawiera wszystkie przedmiotowo istotne elementy.
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i zastosowanie art. 410 w zw. z art. 405 w zw. z art. 406 k.c. poprzez przyjęcie możliwości zasądzenia zwrotu nienależnego świadczenia w PLN, gdy przedmiotem wzbogacenia była waluta obca (CHF).
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 385¹ oraz art. 385² w zw. z art. 65 § 2 k.c. w zw. art. 3 dyrektywy 93/13 oraz w zw. z art. 6 dyrektywy 93/13. • Zarzuty naruszenia art. 410 w zw. z art. 405 w zw. z art. 385¹ § 1 i 2 k.c. • Zarzuty naruszenia art. 385¹ § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 65 § 2 k.c. i w zw. z art. 358 § 2 k.c. • Zarzuty naruszenia art. 385¹ § 2 k.c. • Zarzuty naruszenia art. 411 pkt 4 w zw. z art. 410 § 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
zwrot świadczenia powinien nastąpić w tej samej obcej walucie • art. 358 § 1 k.c. nie upoważnia sądu do zasądzenia od dłużnika kwoty w złotych, w sytuacji, w której walutą zobowiązania jest waluta obca • bez abuzywnych klauzul przeliczeniowych (spreadowych) umowa kredytu indeksowanego nie może nadal obowiązywać • uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22: w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego lub indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
przewodniczący
Mariusz Załucki
członek
Kamil Zaradkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie sposobu przeliczania zwrotu nienależnego świadczenia w walucie obcej w sprawach kredytów indeksowanych/denominowanych kursem waluty obcej. Potwierdzenie, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do upadku umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy konsument domaga się zwrotu świadczenia w PLN, a świadczenie było w walucie obcej. Konieczność analizy konkretnych postanowień umownych i dat spłat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wprowadza istotne doprecyzowanie dotyczące sposobu rozliczania zwrotu świadczeń w walucie obcej, co ma duże znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków.
“Kredyty CHF: Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak banki mają zwracać pieniądze konsumentom!”
Dane finansowe
WPS: 66 957,93 PLN
zwrot nadpłaty: 66 957,93 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.