II CSKP 497/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną powodów M.I. i E.I. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który częściowo uwzględnił ich powództwo o zapłatę przeciwko Bankowi S.A. w W. Sąd Okręgowy pierwotnie oddalił powództwo, ale Sąd Apelacyjny częściowo zmienił wyrok, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę 214 373,95 zł z odsetkami, jednak z zastrzeżeniem, że zapłata nastąpi za jednoczesnym zaofiarowaniem przez powodów zwrotu kwoty 996 805,34 zł tytułem kapitału kredytu. Sąd Apelacyjny uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, ale przyznał bankowi prawo zatrzymania. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej prawa banku do wstrzymania się ze spełnieniem zasądzonego świadczenia do czasu zaofiarowania przez powodów zwrotu kapitału oraz w części oddalającej apelację powodów co do roszczenia o zasądzenie odsetek. Sąd Najwyższy uznał, że prawo zatrzymania nie przysługuje bankowi w tej sytuacji, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które stoi na przeszkodzie wykładni prawa krajowego pozwalającej na uzależnienie zwrotu świadczeń od konsumenta od zaofiarowania przez niego zwrotu całości otrzymanego kapitału. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował ustalenie początku biegu terminu naliczania odsetek, wskazując, że wymagalność roszczenia konsumenta nie może być uzależniona od złożenia oświadczenia w toku postępowania sądowego ani od prawa zatrzymania. Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że prawo zatrzymania nie przysługuje bankom w sprawach o kredyty CHF z abuzywnymi klauzulami, oraz zasady naliczania odsetek w takich sprawach, zgodnie z prawem UE.
Dotyczy spraw z kredytami indeksowanymi/denominowanymi w walutach obcych, gdzie stwierdzono abuzywność klauzul.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bankowi przysługuje prawo zatrzymania w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, uzależniające zwrot świadczenia od konsumenta od zaofiarowania przez niego zwrotu całości otrzymanego kapitału?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo zatrzymania nie przysługuje bankowi w takiej sytuacji, zgodnie z wykładnią prawa krajowego zgodną z prawem Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
Orzecznictwo TSUE stoi na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, która pozwala bankowi na uzależnienie zwrotu świadczeń od konsumenta od zaofiarowania przez niego zwrotu całości otrzymanego kapitału, niezależnie od spłat dokonanych już w wykonaniu umowy.
Od kiedy należy naliczać odsetki od zasądzonej kwoty w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu z powodu abuzywnych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu, co powoduje opóźnienie w zapłacie.
Uzasadnienie
Wymagalność roszczenia konsumenta nie może być uzależniona od złożenia oświadczenia w toku postępowania sądowego ani od prawa zatrzymania. Wezwanie do zapłaty przekształca zobowiązanie bezterminowe w terminowe, a brak zapłaty w terminie powoduje opóźnienie.
Czy umowa kredytu denominowanego/indeksowanego w CHF, zawierająca abuzywne klauzule indeksacyjne, jest nieważna w całości?
Odpowiedź sądu
Tak, eliminacja klauzul indeksacyjnych, które określają główne świadczenia stron, prowadzi do upadku całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, a ponieważ dotyczyły one głównych świadczeń stron, ich eliminacja skutkowała nieważnością całej umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.I. | osoba_fizyczna | powód |
| E.I. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Klauzule indeksacyjne dotyczące głównych świadczeń stron, obciążające konsumenta nieograniczonym ryzykiem zmiany kursu waluty, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumenta.
k.c. art. 69
Kodeks cywilny
Definicja umowy kredytu.
pr. bank. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Pomocnicze
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, a także w kontekście prawa UE w sprawach kredytów konsumenckich.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady naliczania odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy spełnienia świadczenia pieniężnego, gdy termin nie jest oznaczony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo zatrzymania nie może być skutecznie wykonane przez bank w sytuacji stwierdzenia nieważności umowy kredytu z powodu abuzywnych klauzul, zgodnie z prawem UE. • Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się od dnia doręczenia odpisu pozwu, a nie od daty złożenia oświadczenia w toku postępowania lub od daty wyroku.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny uznał prawo zatrzymania za zasadne. • Sąd Apelacyjny ustalił początek biegu terminu naliczania odsetek od daty późniejszej niż doręczenie pozwu.
Godne uwagi sformułowania
prawo zatrzymania, o którym mowa w art. 496 k.c., nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. • przyjazna prawu Unii wykładnia art. 496 w zw. z art. 497 k.c. nie pozwalałaby na uznanie, że prawo takie może być skutecznie wykonane przez bank. • data wymagalności roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy, a więc i data rozpoczęcia biegu odsetek (art. 481 k.c.), nie może być uzależniona nie tylko od prawa zatrzymania, na które powołuje się przedsiębiorca, ale również od złożenia przez konsumenta oświadczenia w toku postępowania sądowego.
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Kamil Zaradkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo zatrzymania nie przysługuje bankom w sprawach o kredyty CHF z abuzywnymi klauzulami, oraz zasady naliczania odsetek w takich sprawach, zgodnie z prawem UE."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z kredytami indeksowanymi/denominowanymi w walutach obcych, gdzie stwierdzono abuzywność klauzul.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i ich abuzywności, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla konsumentów i banków, opierając się na interpretacji prawa UE.
“Sąd Najwyższy: Bank nie może wstrzymać zwrotu pieniędzy w sprawach o kredyty CHF z abuzywnymi klauzulami!”
Dane finansowe
WPS: 996 805,34 PLN
część zasądzonego świadczenia: 214 373,95 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.