II CSKP 444/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną P.B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy zasądzający od pozwanego na rzecz syndyka masy upadłości kwotę 76 000 zł z odsetkami. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej była nieważność postępowania przed Sądem Okręgowym, spowodowana tym, że sędzia, który wydał wyrok, został w międzyczasie powołany na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, a mimo to kontynuował orzekanie w Sądzie Okręgowym bez wymaganej delegacji. Sąd Najwyższy, opierając się na utrwalonym orzecznictwie i uchwale III CZP 68/19, stwierdził, że sędzia powołany na stanowisko w sądzie wyższej instancji nie jest uprawniony do orzekania w sądzie niższej instancji po dniu powołania, chyba że posiada stosowną delegację. W analizowanej sprawie sędzia X.Y. orzekał w Sądzie Okręgowym w Bydgoszczy w dniu 15 listopada 2019 r., mimo że został powołany na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku już 16 października 2019 r., a nie posiadał wymaganej delegacji. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał, że skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, co skutkowało nieważnością postępowania. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego oraz wyrok Sądu Okręgowego, zniósł postępowanie przed Sądem Okręgowym w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sędzia awansowany do sądu wyższej instancji nie może orzekać w sądzie niższej instancji bez delegacji, co skutkuje nieważnością postępowania.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z dnia 9 marca 2023 r. (w zakresie art. 47b § 4 u.s.p.). Interpretacja Sądu Najwyższego w uchwale III CZP 68/19 i jej zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany na stanowisko sędziego sądu wyższej instancji może orzekać w sądzie niższej instancji po dniu powołania bez uzyskania delegacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia powołany na stanowisko w sądzie wyższej instancji nie jest uprawniony do orzekania w sądzie niższej instancji po dniu powołania bez uzyskania delegacji na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę III CZP 68/19 i późniejsze orzecznictwo, wyjaśnił, że akt powołania na stanowisko sędziego wyższej instancji zmienia zakres jurysdykcji sędziego. Artykuł 47b § 4 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania nie pozwalał na kontynuowanie orzekania w dotychczasowym sądzie po awansie bez delegacji. Dopiero późniejsza nowelizacja (art. 47b § 6 u.s.p. od 1 lipca 2023 r.) uregulowała tę kwestię inaczej.
Czy naruszenie przepisów dotyczących składu sądu w pierwszej instancji może być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w ramach skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale pośrednio, poprzez zarzut naruszenia przez sąd drugiej instancji art. 386 § 2 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia od orzeczeń sądu drugiej instancji. Kontrola nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji jest możliwa w ramach kontroli kasacyjnej tylko wtedy, gdy skarżący zarzuci sądowi drugiej instancji naruszenie przepisów dotyczących obowiązku uwzględnienia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| syndyk masy upadłości "B." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. | spółka | powód |
| "B." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. | spółka | pozwany (w pierwszej instancji) |
| L.B. | osoba_fizyczna | współodpowiedzialny (w pierwszej instancji) |
| "B." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. | spółka | spółka, której prezesem był P.B. |
| K. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | spółka, wobec której powód uzyskał tytuły wykonawcze |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania ma miejsce, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest zobligowany uwzględnić z urzędu nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla wyrok sądu pierwszej instancji i znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
u.s.p. art. 47b § § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
W brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, zmiana miejsca służbowego sędziego lub delegowanie do innego sądu nie stanowiło przeszkody do podejmowania czynności w sprawach przydzielonych w dotychczasowym miejscu służbowym aż do ich zakończenia. Jednakże Sąd Najwyższy zinterpretował ten przepis jako nieobejmujący awansu sędziego do sądu wyższej instancji.
k.c. art. 299 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia od członków zarządu spółki z o.o. za jej zobowiązania.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
u.s.p. art. 47b § § 6
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
W brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2023 r., sędzia powołany na stanowisko w sądzie wyższej instancji może podejmować czynności w sprawach przydzielonych w dotychczasowym miejscu służbowym bez potrzeby uzyskania delegacji.
Pomocnicze
u.s.p. art. 77 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Delegacja udzielona przez Ministra Sprawiedliwości do orzekania w innym sądzie.
u.s.p. art. 77 § § 8
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Delegacja udzielona przez Prezesa Sądu Apelacyjnego do orzekania w innym sądzie.
k.c. art. 299 § § 2
Kodeks cywilny
Przesłanki egzoneracyjne dla członków zarządu.
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania w przypadku ogłoszenia upadłości strony.
k.p.c. art. 174 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wezwanie do wzięcia udziału w sprawie syndyka masy upadłości.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej instancji do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.s.p. art. 55 § § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepisy o przydziale spraw oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu nie ograniczają jurysdykcji sędziego i nie mogą być podstawą stwierdzenia sprzeczności składu sądu z przepisami prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania przed Sądem Okręgowym z uwagi na orzekanie sędziego, który został powołany na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego, bez wymaganej delegacji.
Godne uwagi sformułowania
skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa • sędzia nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie w określonej sprawie ma miejsce nieważność postępowania • akt powołania sędziego na określone stanowisko służbowe, które określa zakres jego jurysdykcji • rzeczowe zakresy władzy sądowniczej sędziów na różnych stanowiskach wyłączają się
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Monika Koba
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sędzia awansowany do sądu wyższej instancji nie może orzekać w sądzie niższej instancji bez delegacji, co skutkuje nieważnością postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z dnia 9 marca 2023 r. (w zakresie art. 47b § 4 u.s.p.). Interpretacja Sądu Najwyższego w uchwale III CZP 68/19 i jej zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii prawidłowości składu sądu i potencjalnej nieważności postępowań, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wszystkich uczestników postępowań sądowych. Wyjaśnia istotne zagadnienie proceduralne związane z awansami sędziowskimi.
“Czy sędzia awansowany może dalej orzekać w starym sądzie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, co prowadzi do nieważności postępowań.”
Dane finansowe
WPS: 76 000 PLN
zapłata: 76 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.