II CSKP 415/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Toruniu, które oddaliło apelację wnioskodawców w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, uznając go za przedwczesny, ponieważ właściciel nieruchomości nie wykazał, że przedsiębiorca przesyłowy odmówił zawarcia umowy o ustanowienie służebności. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy, analizując przepisy art. 305(1) i 305(2) Kodeksu cywilnego, stwierdził, że możliwość żądania ustanowienia służebności przesyłu przez sąd otwiera się, gdy ustanowienie jest konieczne dla korzystania z urządzeń przesyłowych i gdy jedna ze stron odmawia zawarcia umowy. Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy przedsiębiorca przesyłowy, zamiast zawrzeć umowę, podnosi zarzut zasiedzenia służebności lub kwestionuje wysokość wynagrodzenia, żądanie właściciela nieruchomości nie jest przedwczesne. W takich okolicznościach skierowanie przez właściciela oferty zawarcia umowy byłoby pozbawione sensu. Dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Toruniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności przesyłu, przedwczesność wniosku, odmowa zawarcia umowy, zarzut zasiedzenia przez przedsiębiorcę przesyłowego.
Dotyczy sytuacji, gdy przedsiębiorca przesyłowy kwestionuje prawo właściciela do żądania zawarcia umowy lub podnosi zarzut zasiedzenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o ustanowienie służebności przesyłu jest przedwczesny, jeśli właściciel nieruchomości nie wykazał formalnej odmowy zawarcia umowy przez przedsiębiorcę przesyłowego, mimo że przedsiębiorca kwestionuje prawo właściciela do żądania takiej umowy lub podnosi zarzut zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek nie jest przedwczesny w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że jeśli przedsiębiorca przesyłowy kwestionuje prawo właściciela do żądania zawarcia umowy o służebność przesyłu, np. podnosząc zarzut zasiedzenia, to żądanie właściciela ustanowienia służebności nie jest przedwczesne, nawet jeśli nie złożył on formalnej oferty przedsiębiorcy. W takich okolicznościach skierowanie oferty byłoby bezcelowe.
Jakie czynności właściciela nieruchomości są wymagane do wykazania przesłanki odmowy zawarcia umowy przez przedsiębiorcę przesyłowego w kontekście ustanowienia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykazanie odmowy może nastąpić poprzez skierowanie oferty zawarcia umowy, która nie zostanie przyjęta, lub wykazanie niepowodzenia negocjacji. Jednakże, gdy przedsiębiorca kwestionuje samo prawo właściciela do żądania umowy, nie jest wymagane formalne składanie oferty.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu cywilnego dają prymat umowie, ale w sytuacji, gdy przedsiębiorca przesyłowy odmawia zawarcia umowy lub kwestionuje prawo właściciela do jej żądania, właściciel może wystąpić do sądu. Formalne złożenie oferty nie jest konieczne, gdy jest oczywiste, że przedsiębiorca nie zawrze umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| H.R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K.R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| O. spółka akcyjna w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 66
Kodeks cywilny
k.c. art. 72 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 68¹
Kodeks cywilny
u.SN art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Regulamin SN art. § 16 § ust. 2 pkt 5
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. – Regulamin Sądu Najwyższego
Regulamin SN art. § 80 § ust. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. – Regulamin Sądu Najwyższego
Regulamin SN art. § 80 § ust. 7
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. – Regulamin Sądu Najwyższego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu nie jest przedwczesny, gdy przedsiębiorca kwestionuje prawo właściciela do żądania zawarcia umowy lub podnosi zarzut zasiedzenia. • W sytuacji, gdy przedsiębiorca przesyłowy odmawia zawarcia umowy lub kwestionuje prawo właściciela do jej żądania, nie jest wymagane formalne składanie oferty przez właściciela, gdyż byłoby to bezcelowe.
Odrzucone argumenty
Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu był przedwczesny, ponieważ właściciel nieruchomości nie wykazał formalnej odmowy zawarcia umowy przez przedsiębiorcę przesyłowego.
Godne uwagi sformułowania
Żądanie od właściciela nieruchomości, aby w tych okolicznościach kierował do przedsiębiorcy przesyłowego ofertę zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a więc dokonania czynności pozbawionej jakiejkolwiek szansy powodzenia nie miałoby żadnego racjonalnego uzasadnienia • Przedmiotem oferty, negocjacji, a następnie umowy może być to, czy i w jakim zakresie nieruchomość zostanie obciążona ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego oraz kwestia odpłatności za ustanowienie służebności, a nie to czy nieruchomość jest i w jakim zakresie obciążona prawem rzeczowym nabytym przez przedsiębiorcę przesyłowego zasiedzenie albo to, czy własność nieruchomości została ograniczona administracyjnie o możliwość korzystania z niej przez przeprowadzenie określonych urządzeń przesyłowych.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności przesyłu, przedwczesność wniosku, odmowa zawarcia umowy, zarzut zasiedzenia przez przedsiębiorcę przesyłowego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedsiębiorca przesyłowy kwestionuje prawo właściciela do żądania zawarcia umowy lub podnosi zarzut zasiedzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi i przedsiębiorców, wyjaśniając kiedy wniosek o ustanowienie służebności nie jest przedwczesny.
“Czy przedsiębiorca może uniknąć ustanowienia służebności przesyłu, kwestionując prawo właściciela do żądania umowy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.