II CSKP 39/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła obowiązku zwrotu bonifikaty udzielonej przy nabyciu lokalu mieszkalnego. Powód, będący osobą bliską pierwotnych nabywców, domagał się ustalenia, że nie ma obowiązku zwrotu 3/10 zwaloryzowanej bonifikaty. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny oddaliły jego powództwo, opierając się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 marca 2022 r. oddalił skargę kasacyjną powoda. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji z 2007 r., rozszerzyły obowiązek zwrotu bonifikaty na osoby bliskie pierwotnego nabywcy. Sąd wyjaśnił, że art. 68 ust. 2b u.g.n. przewiduje odpowiednie stosowanie art. 68 ust. 2 u.g.n. do osób bliskich, ale nie art. 68 ust. 2a, który zawiera wyjątki od tej zasady. W związku z tym osoba bliska nie może powoływać się na zwolnienie z obowiązku zwrotu bonifikaty. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny i powstaje niezależnie od tego, czy pierwotny nabywca przeznaczył środki ze sprzedaży na inne cele, czy osoba bliska wzbogaciła się na bonifikacie. Sąd Najwyższy uznał również za chybiony zarzut naruszenia art. 5 k.c., wskazując na wyjątkowy charakter tej klauzuli i brak podstaw do jej zastosowania w sytuacji, gdy powód domaga się ustalenia nieistnienia obowiązku, a nie gdy gmina dochodzi zapłaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących obowiązku zwrotu bonifikaty przez osoby bliskie pierwotnym nabywcom, a także stosowanie art. 5 k.c. w sprawach o ustalenie istnienia lub nieistnienia obowiązku.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2007 r. i specyficznej sytuacji faktycznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba bliska pierwotnemu nabywcy lokalu mieszkalnego, która nabyła od niego udział w tym lokalu, jest zobowiązana do zwrotu bonifikaty udzielonej pierwotnemu nabywcy, jeśli zbyła ten udział przed upływem 5 lat od daty pierwotnego nabycia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba bliska jest zobowiązana do zwrotu bonifikaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 68 ust. 2b ustawy o gospodarce nieruchomościami rozciąga obowiązek zwrotu bonifikaty na osoby bliskie pierwotnego nabywcy, które zbyły nieruchomość przed upływem ustawowego terminu. Przepis ten przewiduje odpowiednie stosowanie art. 68 ust. 2 u.g.n., ale nie art. 68 ust. 2a, który zawiera wyjątki od zasady zwrotu. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny.
Czy żądanie zwrotu bonifikaty przez gminę może stanowić nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) w sytuacji, gdy powód domaga się ustalenia nieistnienia obowiązku zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej konkretnej sytuacji nie można skutecznie zarzucić gminie nadużycia prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że powód domaga się ustalenia nieistnienia obowiązku, a nie gdy gmina dochodzi zapłaty. Klauzula generalna z art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowana w postępowaniu o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina Miejska K. | organ_państwowy | pozwana |
| M. i D. B. W. | osoba_fizyczna | pierwotni nabywcy |
| P. G. | osoba_fizyczna | nabywca udziału |
| S. G. | osoba_fizyczna | nabywca udziału |
Przepisy (7)
Główne
u.g.n. art. 68 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy ustawy nie przewidywały włączeń od zwolnienia osób bliskich nabywcy lokalu z obowiązku zwrotu bonifikaty. Obowiązek ten spoczywał wyłącznie na pierwotnym nabywcy nieruchomości.
u.g.n. art. 68 § ust. 2b
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przewidziano nakaz odpowiedniego stosowania ust. 2 tego artykułu do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od dnia pierwotnego nabycia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia obowiązku zwrotu bonifikaty, gdyż pozwana nie wystąpiła jeszcze z pozwem o zapłatę, a niepewność co do zasadności ewentualnego żądania niesie za sobą ryzyko obowiązku zapłaty odsetek.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w kwestii oceny żądań zwrotu kwoty równej bonifikacie w kontekście nadużycia prawa podmiotowego, zwracając uwagę na konieczność dostrzegania wyjątkowego charakteru tej klauzuli generalnej.
u.g.n. art. 68 § ust. 2a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie ma zastosowania do osób bliskich nabywcy.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia prawa materialnego.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu po nowelizacji z 2007 r., rozszerzają obowiązek zwrotu bonifikaty na osoby bliskie pierwotnego nabywcy. • Art. 68 ust. 2b u.g.n. przewiduje odpowiednie stosowanie art. 68 ust. 2 u.g.n. do osób bliskich, ale nie art. 68 ust. 2a, który zawiera wyjątki od zasady zwrotu. • Obowiązek zwrotu bonifikaty przez osobę bliską ma charakter bezwzględny i powstaje niezależnie od innych okoliczności. • Żądanie ustalenia nieistnienia obowiązku zwrotu nie pozwala na skuteczne podniesienie zarzutu nadużycia prawa podmiotowego z art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Osoba bliska pierwotnemu nabywcy nie jest zobowiązana do zwrotu bonifikaty. • Wyjątki od obowiązku zwrotu bonifikaty, przewidziane w art. 68 ust. 2a u.g.n., mają zastosowanie również do osób bliskich. • Żądanie zwrotu bonifikaty przez gminę stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. [...] nie przewidywały obowiązku zwrotu przez osobę bliską nabywcy kwoty równej udzielonej bonifikacie • obowiązek ten - z mocy art. 68 ust. 2 u.g.n - spoczywał wyłącznie na pierwotnym nabywcy nieruchomości • obowiązek zwrotu zwaloryzowanej równowartości bonifikaty spoczywający na osobie bliskiej ma charakter bezwzględny • skarżący nie może zatem skutecznie zarzucić pozwanej w postępowaniu w sprawie niniejszej, że żądanie zapłaty tej należności stanowiłoby nadużycie prawa podmiotowego.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Monika Koba
członek
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących obowiązku zwrotu bonifikaty przez osoby bliskie pierwotnym nabywcom, a także stosowanie art. 5 k.c. w sprawach o ustalenie istnienia lub nieistnienia obowiązku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2007 r. i specyficznej sytuacji faktycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zwrotu bonifikaty przy zakupie lokalu, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia skomplikowane przepisy i ich interpretację przez Sąd Najwyższy.
“Czy musisz zwrócić bonifikatę za mieszkanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia obowiązki osób bliskich pierwotnym nabywcom.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.