II CSKP 379/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną B. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy kredytu budowlanego zawartej w 2001 r. między powodami a bankiem P. S.A. w W., denominowanego w CHF. Głównym powodem nieważności były klauzule umowne (§ 13 ust. 4 i § 16 ust. 3) dotyczące przeliczeń walutowych, które przyznawały bankowi prawo do jednostronnego kształtowania kursów kupna i sprzedaży CHF, co zdaniem sądu pierwszej instancji naruszało art. 69 Prawa bankowego i art. 58 k.c. Sąd Okręgowy uznał również umowę za sprzeczną z naturą umowy kredytu i zasadami współżycia społecznego, wskazując na nierówność stron i nieprzewidywalne ryzyko dla konsumenta. Sąd Apelacyjny podzielił te ustalenia, uznając klauzule kursowe za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c., mimo że stanowiły one główne świadczenie stron. Sąd Apelacyjny podkreślił, że brak jasności i zrozumiałości klauzul, a także brak indywidualnego uzgodnienia, prowadzi do abuzywności. Eliminacja tych klauzul skutkowałaby nieważnością całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego za nieuzasadnione. Sąd Najwyższy odniósł się również do kwestii wadliwości składu orzekającego, stwierdzając jednak, że nie stanowiło to przeszkody do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych oraz kwestii wadliwości składów orzekających w Sądzie Najwyższym.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy. Kwestia wadliwości składu SN może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, zawierająca klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych ustalanych jednostronnie przez bank, jest nieważna z powodu abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie klauzule są niedozwolonymi postanowieniami umownymi (abuzywnymi), a ich eliminacja może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli jej utrzymanie bez tych klauzul jest niemożliwe.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że klauzule pozwalające bankowi jednostronnie ustalać kursy walut są nietransparentne, naruszają równość stron i obarczają konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem. Brak jasnych kryteriów ustalania kursu i brak indywidualnego uzgodnienia postanowień prowadzi do abuzywności. Eliminacja tych klauzul zmienia charakter umowy, czyniąc jej dalsze obowiązywanie niemożliwym.
Czy ustalenie nieważności umowy kredytu jest dopuszczalne na podstawie art. 189 k.p.c., nawet jeśli umowa została częściowo wykonana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie posiadają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy, ponieważ przesądza to na przyszłość kwestie ewentualnych dalszych rozliczeń między stronami, w tym potencjalnych roszczeń zwrotnych.
Uzasadnienie
Nawet po wykonaniu umowy, stwierdzenie jej nieważności ma znaczenie dla przyszłych rozliczeń i może stanowić prejudykat dla ewentualnych powództw o zapłatę. Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał istnienie interesu prawnego.
Czy wadliwe powołanie sędziów Sądu Najwyższego lub Prezesa SN może skutkować nieważnością postępowania?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że mimo wadliwości postępowań nominacyjnych i wyboru Prezesa SN, nie było przeszkód do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, biorąc pod uwagę prawidłowe zawiadomienie stron i brak zastrzeżeń co do składu orzekającego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozważył kwestie związane z niezależnością i niezawisłością sądu na tle orzecznictwa TSUE i ETPCz, ale uznał, że w konkretnej sytuacji, przy braku zastrzeżeń stron, nie doszło do naruszenia prawa do rzetelnego procesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. spółka akcyjna w W. | spółka | skarżący |
| T.P. | osoba_fizyczna | powód |
| U.P. | osoba_fizyczna | powód |
| P. S.A. w W. | spółka | pozwany (w niższej instancji) |
Przepisy (8)
Główne
pr. bank. art. 69 § 1 i 2 pkt 2
Ustawa Prawo bankowe
Umowa kredytu musi ściśle oznaczać kwotę i walutę kredytu. Klauzule waloryzacyjne muszą być jasno określone. Jednostronne ustalanie kursów przez bank narusza ten przepis.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Umowa sprzeczna z Prawem bankowym jest nieważna.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, z wyjątkiem postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, albo prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
u.o.p.k.
Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
Przepisy miały na celu transpozycję Dyrektywy 93/13/EWG przed akcesją Polski do UE.
u.SN art. 80 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy wyznaczania składu orzekającego przez Prezesa SN.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule przeliczeniowe oparte na jednostronnie ustalanych kursach bankowych są abuzywne. • Eliminacja klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu denominowanego. • Konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, nawet po jej wykonaniu.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu denominowanego jest ważna, a klauzule kursowe nie są abuzywne. • Wykonanie umowy lub złożenie oświadczenia o ryzyku kursowym niweluje abuzywność. • Sąd krajowy nie może zastępować klauzul abuzywnych przepisami dyspozytywnymi. • Wadliwość składu orzekającego Sądu Najwyższego skutkuje nieważnością postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Bank przyznaje sobie prawo do jednostronnego kształtowania kursu. • Konstrukcja kredytu denominowanego jest sprzeczna z naturą kredytu. • Uzyskiwanie przez bank korzyści kosztem konsumenta w oparciu o mechanizm spreadu pozostaje w sprzeczności z naturą umowy kredytu. • Brak formalnych granic ryzyka walutowego i możliwości jego wyliczenia jest niebezpieczny dla kredytobiorcy. • Postanowienia umowy nie określały jasnych zasad ustalenia kursu CHF przez bank. • Eliminacja klauzul abuzywnych w realiach sprawy prowadzi do zniweczenia całego stosunku prawnego. • Utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Monika Koba
członek
Dariusz Zawistowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych oraz kwestii wadliwości składów orzekających w Sądzie Najwyższym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy. Kwestia wadliwości składu SN może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, a także porusza ważną kwestię wadliwości składów orzekających w Sądzie Najwyższym, co ma znaczenie dla praworządności.
“Sąd Najwyższy: Nieważność umowy kredytu frankowego potwierdzona! Bank przegrywa w sprawie abuzywnych klauzul.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.