II CSKP 351/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia E.Z. o zapłatę zadośćuczynienia i renty od Spółdzielni Mieszkaniowej w L. po upadku na oblodzonym chodniku. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwo, uznając, że pozwana dopełniła obowiązków związanych z odśnieżaniem chodnika, posypując jedynie jego środkową część. Sąd Apelacyjny w Lublinie zmienił ten wyrok, zasądzając na rzecz powódki 130 000 zł zadośćuczynienia oraz 300 zł miesięcznie renty, uznając odpowiedzialność pozwanej za bezprawną i zawinioną. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwana nie wykonała należycie obowiązku odśnieżania i posypywania chodnika, a powódka nie przyczyniła się do powstania szkody. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzonych świadczeń i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 362 k.c. (przyczynienie się poszkodowanego do szkody), wskazując, że powódka, wybierając nieodśnieżoną część chodnika, mogła przyczynić się do powstania szkody. Sąd Najwyższy podkreślił, że choć pozwana miała obowiązek odśnieżania chodnika, to ocena winy i przyczynienia wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym zachowania poszkodowanego. Sąd Najwyższy uznał również za nieuzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c. i art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) oraz zarzuty dotyczące związku przyczynowego między upadkiem a chorobą padaczkową. Kwestia wysokości zasądzonych świadczeń oraz odsetek została pozostawiona do ponownego rozpoznania przez sąd apelacyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku upadków na chodnikach zimą, a także kwestii przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, a ocena przyczynienia się poszkodowanego wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność deliktową za wypadek spowodowany oblodzonym i nieodśnieżonym chodnikiem, mimo częściowego jego odśnieżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale odpowiedzialność ta zależy od winy, czyli od tego, czy można było rozsądnie wymagać od właściciela pełnego uprzątnięcia chodnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że obowiązek odśnieżania chodnika wynika z ustawy, ale odpowiedzialność deliktowa wymaga przypisania winy. Samo naruszenie obowiązku nie jest wystarczające. Należy ocenić, czy w danych warunkach pogodowych można było rozsądnie wymagać pełnego uprzątnięcia chodnika.
Czy zachowanie poszkodowanego, który poruszał się po nieodśnieżonej części chodnika, stanowi przyczynienie się do powstania szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wybór nieodśnieżonej części chodnika pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą i można było rozsądnie oczekiwać od poszkodowanego wyboru bezpieczniejszej trasy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wybór przez powódkę nieodśnieżonej części chodnika, mimo istnienia odśnieżonego pasa, stanowił przyczynienie się do powstania szkody. Pieszy ma obowiązek zachowania ostrożności i unikania zagrożeń.
Czy krwiak mózgu i choroba padaczkowa u powódki były następstwem upadku na chodniku?
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny przyjął istnienie związku przyczynowego, opierając się na domniemaniu z art. 231 k.p.c., co nie podlega kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć opinia biegłego nie była jednoznaczna, to ustalenia faktyczne należą do sądu merytorycznego. Sąd Apelacyjny mógł oprzeć się na domniemaniu faktycznym, a zasadność tego wnioskowania nie podlega kontroli kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa w L. | inne | pozwana |
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej opartej na winie.
u.u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 4
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Obowiązek właściciela nieruchomości uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej, w tym zakaz kwestionowania ustaleń faktycznych i oceny dowodów.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku.
k.c. art. 444 § 2
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia renty z tytułu zwiększonych potrzeb.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zasądzenia renty w odpowiedniej wysokości, gdy brak jest podstaw do ścisłego ustalenia jej rozmiaru.
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Określenie terminu spełnienia świadczenia w przypadku braku oznaczenia.
k.c. art. 363 § 2
Kodeks cywilny
Określenie sposobu i terminu zapłaty odszkodowania.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie przez sąd na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
u.SN art. 80 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis dotyczący wyznaczania składu orzekającego w Sądzie Najwyższym.
p.r.d. art. 3 § 1
Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek zachowania ostrożności przez uczestników ruchu drogowego, w tym pieszych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 362 k.c. poprzez nierozważenie przyczynienia się powódki do powstania szkody.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. (błędna ocena dowodów i ustaleń faktycznych). • Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. w związku z art. 415 k.c. (nieprawidłowe uznanie odpowiedzialności pozwanej za wypadek). • Naruszenie art. 444 § 2 k.c. i art. 322 k.p.c. (nieprawidłowe zasądzenie renty). • Naruszenie art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 5 k.c. (nieprawidłowe zasądzenie zadośćuczynienia). • Naruszenie art. 455, 363 § 2 k.c. w związku z art. 316 § 1 k.p.c. (nieprawidłowe ustalenie daty wymagalności odsetek).
Godne uwagi sformułowania
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należało uznać za niedopuszczalny. • Postępowanie kasacyjne [...] nie stanowi kolejnej odsłony sporu w zakresie prawidłowości oceny dowodów i ustaleń faktycznych, służy natomiast kontroli legalności zaskarżonego wyroku, przy związaniu Sądu Najwyższego jego podstawą faktyczną. • Właściciel lub inna osoba ponosi tylko wtedy odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu naruszenia nakazu określonego w art. 5 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g., jeżeli można postawić mu zarzut nienależytej staranności. • Zachowanie powódki, która szła chodnikiem po jego nieodśnieżonym pasie, może być kwalifikowane jako przyczynienie się do zdarzenia polegającego na poślizgnięciu się na udeptanym, śliskim śniegu, względzie lodzie zalegającym pod śniegiem, przy czym chodzi w tym przypadku nie tylko o związek czysto kauzalny, lecz relację uzasadniającą obniżenie odszkodowania. • W razie częściowego odśnieżenia chodnika od pieszego można w konsekwencji rozsądnie oczekiwać, że w celu uniknięcia lub zminimalizowania ryzyka poślizgnięcia, dbając o własne interesy, będzie przemieszczał się po chodniku pasem odśnieżonym lub zabezpieczonym środkiem antypoślizgowym, jeżeli jest to możliwe.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku upadków na chodnikach zimą, a także kwestii przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, a ocena przyczynienia się poszkodowanego wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zimowych upadków na chodnikach i wyjaśnia zasady odpowiedzialności zarządców nieruchomości oraz przyczynienia się poszkodowanych, co jest istotne dla wielu osób.
“Czy zimowy upadek na chodniku to zawsze wina zarządcy? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy poszkodowany sam przyczynił się do szkody.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 130 000 PLN
renta: 300 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.