II CSKP 341/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną U. sp. z o.o. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który oddalił apelację powoda w sprawie z powództwa O. sp. z o.o. o zapłatę. Spór dotyczył zwrotu części wynagrodzenia z uwagi na odstąpienie od umów o wdrożenie, licencję i serwis oprogramowania. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda 261 569,79 zł tytułem zwrotu części wynagrodzenia, a na skutek pozwu wzajemnego zasądził od powoda na rzecz pozwanego 38 512,68 zł tytułem wynagrodzenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę po raz pierwszy, odrzucił część skargi kasacyjnej i uchylił wyrok Sądu drugiej instancji, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 495 § 1 k.c. przez przyjęcie, że wygaśnięcie umowy wdrożeniowej jest równoznaczne z niemożnością spełnienia świadczeń z umów licencyjnej i serwisowej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny ponownie oddalił apelację pozwanego. Sąd Najwyższy w obecnym wyroku oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że umowa wdrożeniowa była umową o dzieło, a jej pierwszy etap (sporządzenie projektu wdrożenia) nie został zaakceptowany przez zamawiającego. Wobec niewykonania umowy wdrożeniowej, umowy licencyjna i serwisowa nie weszły w życie, a zapłacone przez zamawiającego kwoty były świadczeniami nienależnymi. Sąd Najwyższy uznał, że spór o skuteczność odstąpienia od umów licencyjnej i serwisowej był nieistotny, a jedynym roszczeniem wykonawcy było wynagrodzenie za sporządzenie projektu wdrożenia, które zostało mu w całości zasądzone. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a pozwany został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skutków niewykonania umowy o dzieło (wdrożeniowej) dla umów powiązanych (licencyjnej, serwisowej), a także kwestia świadczeń nienależnych w przypadku niewejścia umów w życie.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umowami IT i etapowym realizowaniem projektu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wygaśnięcie umowy wdrożeniowej, będącej umową o dzieło, skutkuje niemożliwością świadczenia w rozumieniu art. 495 § 1 k.c. w stosunku do umów licencyjnej i serwisowej, powiązanych z umową wdrożeniową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wygaśnięcie umowy wdrożeniowej nie jest równoznaczne z niemożliwością świadczenia w rozumieniu art. 495 § 1 k.c. w stosunku do umów licencyjnej i serwisowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wygaśnięcie umowy wdrożeniowej oznacza jedynie wygaśnięcie obowiązku świadczenia wykonawcy, a nie fizyczną lub prawną niemożliwość świadczenia w rozumieniu art. 475 k.c. Umowy licencyjna i serwisowa nie weszły w życie, ponieważ ich wykonanie było uzależnione od wykonania umowy wdrożeniowej, do czego nie doszło.
Czy zapłacone przez zamawiającego wynagrodzenie za licencje i serwis oprogramowania jest świadczeniem nienależnym, jeśli umowy licencyjna i serwisowa nie weszły w życie z powodu niewykonania umowy wdrożeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zapłacone wynagrodzenie jest świadczeniem nienależnym.
Uzasadnienie
Skoro umowy licencyjna i serwisowa nie weszły w życie z powodu niewykonania umowy wdrożeniowej, obowiązki stron z tych umów nie stały się wymagalne. Zapłacone przez zamawiającego kwoty stanowiły świadczenia nienależne, podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 k.c.
Czy sąd może ustalić dedykowany charakter oprogramowania bez opinii biegłego?
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji, gdy nie istnieje ostra granica między oprogramowaniem dedykowanym a zmodyfikowanym programem standardowym, a strony miały uzgodnić ostateczny kształt oprogramowania w planie wdrożenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia dedykowanego charakteru oprogramowania nie była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ strony miały uzgodnić ostateczny kształt oprogramowania w planie wdrożenia. Nie ma ostrej granicy między oprogramowaniem dedykowanym a standardowym po niewielkich modyfikacjach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. sp. z o.o. | spółka | skarżący (pozwanego przyjmującego zamówienie) |
| O. sp. z o.o. | spółka | powód (zamawiający) |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 495 § § 1
Kodeks cywilny
Wygaśnięcie umowy wdrożeniowej nie jest równoznaczne z niemożliwością świadczenia w rozumieniu art. 495 § 1 k.c. w stosunku do umów licencyjnej i serwisowej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 398^14 k.p.c.
Pomocnicze
k.c. art. 475 § § 1
Kodeks cywilny
Niemożliwość świadczenia zachodzi nie tylko w przypadku fizycznej niemożliwości, lecz także niemożliwości gospodarczej.
k.c. art. 495 § § 2
Kodeks cywilny
Skuteczność odstąpienia od umowy licencyjnej i serwisowej na podstawie art. 495 § 2 k.c. była kwestionowana, jednak Sąd Najwyższy uznał, że umowy te nie weszły w życie.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Naruszenie art. 65 § 1 k.c. przez niewyjaśnienie sensu oświadczenia woli zamawiającego o odstąpieniu od umów.
k.c. art. 365 § 1
Kodeks cywilny
Błędna kwalifikacja umów licencyjnej i serwisowej jako umów o świadczenia jednorazowe, a nie ciągłe.
k.c. art. 494 § § 1
Kodeks cywilny
Błędna kwalifikacja umów licencyjnej i serwisowej jako umów o świadczenia jednorazowe, a nie ciągłe.
k.p.c. art. 232 § zdanie 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie art. 232 zdanie 2 k.p.c. przez ustalenie dedykowanego charakteru oprogramowania bez opinii biegłego.
k.p.c. art. 398 § 20
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie art. 398^20 k.p.c. przez oparcie wyroku na wykładni sprzecznej z wcześniejszym wyrokiem Sądu Najwyższego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Świadczenia spełnione w wykonaniu umowy serwisowej były świadczeniami nienależnymi, podlegającymi zwrotowi (art. 410 k.c.).
k.c. art. 72 § § 2
Kodeks cywilny
Ewentualne pozaumowne roszczenia z tytułu naruszenia dobrych obyczajów w toku uzgadniania planu wdrożenia (art. 72 § 2 k.c.) nie były przedmiotem sprawy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Na podstawie art. 98 k.p.c. powodowi przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę.
k.p.c. art. 330 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Na mocy art. 330 § 1 k.p.c. stwierdzono niemożność podpisania uzasadnienia wyroku przez sędziego SN Ewę Stefańską.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wobec niewykonania umowy wdrożeniowej, umowy licencyjna i serwisowa nie weszły w życie, a zapłacone przez zamawiającego kwoty były świadczeniem nienależnym. • Jedynym roszczeniem przyjmującego zamówienie było wynagrodzenie za sporządzenie projektu wdrożenia, które zostało mu w całości zasądzone.
Odrzucone argumenty
Wygaśnięcie umowy wdrożeniowej skutkuje niemożliwością świadczenia w rozumieniu art. 495 § 1 k.c. w stosunku do umów licencyjnej i serwisowej. • Oprogramowanie miało dedykowany charakter, co wymagało opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
Spór o skuteczność odstąpienia był nieistotny, ponieważ obowiązki obu stron z umowy licencyjnej i serwisowej miały powstać dopiero z chwilą wykonania umowy wdrożeniowej, do czego jednak nie doszło. • Zapłacone przez zamawiającego wynagrodzenie za udzielenie licencji było świadczeniem nienależnym. • Nie istnieje ostra granica między oprogramowaniem dedykowanym, czyli zmodyfikowanym programem standardowym, a oprogramowaniem poddanym tak niewielkim modyfikacjom, że nadal w istocie jest to program standardowy.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
przewodniczący
Dariusz Pawłyszcze
sprawozdawca
Ewa Stefańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skutków niewykonania umowy o dzieło (wdrożeniowej) dla umów powiązanych (licencyjnej, serwisowej), a także kwestia świadczeń nienależnych w przypadku niewejścia umów w życie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umowami IT i etapowym realizowaniem projektu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w branży IT - niewdrożenia oprogramowania i sporów o zapłatę. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ukształtowanie umów i etapów realizacji projektu.
“Niewdrożone oprogramowanie: Kiedy zapłacone licencje stają się świadczeniem nienależnym?”
Dane finansowe
WPS: 261 569,79 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.