II CSKP 294/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. z o.o. od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku, które oddaliło apelację spółki od postanowienia Sądu Rejonowego w Gdańsku o ustanowieniu na rzecz spółki odpłatnej i bezterminowej służebności przesyłu gazociągu średniego ciśnienia na nieruchomości J. R. Sąd Rejonowy ustanowił służebność o szerokości prawie 10 metrów, uzasadniając to koniecznością uwzględnienia przyszłych awarii i prac konserwacyjnych. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy, uchylając postanowienie sądu okręgowego, wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 305¹ i 305² k.c. w zw. z art. 287 i 288 k.c. Podkreślono, że zakres służebności powinien odpowiadać specyfice urządzenia i potrzebom eksploatacji, konserwacji, modernizacji i usuwania awarii, ale nie powinien obejmować zdarzeń nadzwyczajnych czy strefy kontrolowanej, która nie pokrywa się z zakresem obciążenia nieruchomości. Sąd Najwyższy zarzucił sądom niższych instancji brak wyjaśnienia konieczności ustanowienia tak szerokiego pasa służebnego (prawie 10 metrów) i nie uwzględnienie, że w sytuacjach awaryjnych można stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, nie wyjaśniono wpływu istniejącej służebności drogi koniecznej na wysokość wynagrodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie zakresu służebności przesyłu, wysokości wynagrodzenia za jej ustanowienie, rozróżnienie między potrzebami eksploatacyjnymi a zdarzeniami nadzwyczajnymi.
Dotyczy głównie służebności przesyłu dla gazociągów średniego ciśnienia, ale zasady interpretacji przepisów mogą mieć zastosowanie do innych urządzeń przesyłowych.
Zagadnienia prawne (1)
Jaki jest właściwy zakres służebności przesyłu dla gazociągu średniego ciśnienia, uwzględniający potrzeby eksploatacji, konserwacji, modernizacji i usuwania awarii, a także jakie czynniki decydują o wysokości należnego właścicielowi nieruchomości wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres służebności przesyłu powinien odpowiadać specyfice przedsiębiorstwa, rodzajowi i umiejscowieniu urządzeń przesyłowych, obecnemu sposobowi ich wykorzystywania, działaniom przyszłym mieszczącym się w granicach prawidłowego gospodarowania oraz przewidywalnym potrzebom, w tym dostępowi, bieżącej eksploatacji, kontrolom, przeglądom, konserwacjom, modernizacjom, remontom, usuwaniu awarii i wymianie urządzeń posadowych. Nie mieszczą się w nich zdarzenia nadzwyczajne, wynikające z siły wyższej lub konieczności odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa. Wysokość wynagrodzenia powinna uwzględniać stopień ingerencji obciążenia w prawo własności oraz ewentualne korzyści właściciela z urządzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie ustaliły szeroki pas służebności (prawie 10 m) bez dostatecznego uzasadnienia, nie rozróżniając potrzeb eksploatacyjnych od zdarzeń nadzwyczajnych i nie wyjaśniając, jak szeroki pojazd jest używany do kontroli dywanowych. Podkreślono, że w sytuacjach awaryjnych można stosować inne przepisy prawa (ustawa o gospodarce nieruchomościami), a także nie uwzględniono wpływu innych obciążeń nieruchomości na wysokość wynagrodzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. | spółka | uczestniczka |
| J. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Określa możliwość obciążenia nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy eksploatującego urządzenia przesyłowe prawem polegającym na korzystaniu z nieruchomości w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń.
k.c. art. 305²
Kodeks cywilny
Określa, że służebność przesyłu jest związana z przedsiębiorcą i urządzeniami, a jej zakres i sposób wykonywania określa się m.in. według zasad współżycia społecznego.
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
Stanowi, że do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
Pomocnicze
k.c. art. 288
Kodeks cywilny
Nakazuje wykonywanie służebności gruntowej w taki sposób, aby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.
k.c. art. 142
Kodeks cywilny
k.c. art. 287
Kodeks cywilny
Określa, że zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu miejscowych zwyczajów.
u.g.n. art. 124 ust. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Właściciel nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii urządzeń służących do przesyłu gazu, z obowiązkiem przywrócenia stanu poprzedniego i odszkodowania za szkody.
k.p.c. art. 398¹⁵ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy niższych instancji błędnie ustaliły szeroki pas służebności przesyłu (prawie 10 m) bez dostatecznego uzasadnienia, nie wyjaśniając konieczności korzystania z tak szerokiego pasa przy typowych czynnościach eksploatacyjnych i konserwacyjnych. • Ustalony pas służebny nie powinien obejmować zdarzeń nadzwyczajnych, takich jak rzadkie awarie, ponieważ w takich sytuacjach można stosować inne przepisy prawa (np. ustawa o gospodarce nieruchomościami). • Nie wyjaśniono, jak szeroki pojazd jest używany do kontroli dywanowych i jaka jest odległość jego zewnętrznej strony od osi gazociągu. • Nie uwzględniono, że nieruchomość wnioskodawcy jest podłączona do sieci gazowej, co może wpływać na wysokość wynagrodzenia. • Nie wyjaśniono, czy usytuowanie służebności drogi koniecznej pokrywa się z przebiegiem służebności przesyłu, co również mogłoby mieć wpływ na wysokość wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Zakres służebności przesyłu powinien odpowiadać specyfice przedsiębiorstwa, rodzajowi i umiejscowieniu urządzeń przesyłowych, obecnemu sposobowi ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania oraz przewidywalnych potrzeb. • Nie mieszczą się w nich natomiast zdarzenia nadzwyczajne, wynikające z siły wyższej lub konieczności odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa. • W razie wjazdu na pas służebny koparki o szerokości 2,5 m i tak pozostaje jeszcze łącznie ponad 7 metrów szerokości. • W ramach wykonywania uprawnień przez przedsiębiorcę wynikających z ustanowionej służebności przesyłu chodzi o czynności wykonywane w typowych, a nie ekstremalnych warunkach.
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zakresu służebności przesyłu, wysokości wynagrodzenia za jej ustanowienie, rozróżnienie między potrzebami eksploatacyjnymi a zdarzeniami nadzwyczajnymi."
Ograniczenia: Dotyczy głównie służebności przesyłu dla gazociągów średniego ciśnienia, ale zasady interpretacji przepisów mogą mieć zastosowanie do innych urządzeń przesyłowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów ustanawiania służebności przesyłu, co jest częstym problemem w obrocie nieruchomościami, a orzeczenie SN precyzuje zasady ustalania zakresu służebności i wynagrodzenia.
“Sąd Najwyższy: Jak szeroki może być pas służebności przesyłu i ile za to zapłacić?”
Dane finansowe
WPS: 79 407,07 PLN
wynagrodzenie za służebność przesyłu: 79 407,07 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.