II CSKP 288/22
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił wniosek o uzupełnienie wyroku w zakresie podatku VAT od kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu, wskazując na odmienne zasady rozliczania tych kosztów w zależności od wygranej lub przegranej strony.
Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek pełnomocnika z urzędu o uzupełnienie wyroku w zakresie podatku VAT od kosztów zastępstwa procesowego. Sąd wyjaśnił, że w przypadku wygranej strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu, koszty te są zasądzane od przeciwnika procesowego na zasadach ogólnych i nie podlegają powiększeniu o VAT. Wniosek został oddalony z powodu braku podstaw prawnych.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek radcy prawnego J.F., pełnomocnika z urzędu pozwanych, o uzupełnienie wyroku z dnia 16 października 2024 r. w sprawie II CSKP 288/22. Wniosek dotyczył powiększenia kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego o należny podatek VAT. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, wskazując na konieczność rozróżnienia dwóch sytuacji dotyczących pełnomocnika z urzędu. W przypadku strony przegrywającej, koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznaje się od Skarbu Państwa i podwyższa o VAT zgodnie z właściwym rozporządzeniem. Natomiast gdy strona reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu wygrywa sprawę, koszty te zasądza się od przeciwnika procesowego na zasadach ogólnych (art. 98 i 99 k.p.c.). W takim przypadku, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie opłat za czynności radców prawnych, koszty te nie podlegają powiększeniu o podatek VAT. Ponieważ w niniejszej sprawie strona pozwana wygrała postępowanie kasacyjne, nie było podstaw do zasądzenia dodatkowego VAT od kosztów zastępstwa procesowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, koszty te nie podlegają powiększeniu o podatek VAT, gdy strona wygrywająca jest reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił sytuację strony przegrywającej (gdzie koszty pomocy prawnej z urzędu pokrywa Skarb Państwa i podwyższa się je o VAT) od sytuacji strony wygrywającej. W tym drugim przypadku koszty zasądza się od przeciwnika na zasadach ogólnych, a przepisy dotyczące opłat za czynności radców prawnych nie przewidują powiększenia tych kosztów o VAT.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalił wniosek
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
| R.S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E.P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| radcy prawnego J.F. | inne | pełnomocnik z urzędu pozwanych |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 122 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu § § 4 ust. 3
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
konieczne jest odróżnienie dwóch zasadniczo odmiennych sytuacji, gdy w toku postępowania kasacyjnego stronę reprezentuje pełnomocnik z urzędu następuje wówczas swoisty „powrót” do stosowania ogólnych reguł postępowania cywilnego dotyczących rozliczenia kosztów procesu
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Paweł Czubik
sprawozdawca
Mariusz Łodko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozliczenie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu w przypadku wygranej strony."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona wygrywająca jest reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu i koszty są zasądzane od przeciwnika procesowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą rozliczania kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu, co jest praktycznie ważne dla prawników.
“VAT od pełnomocnika z urzędu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można go dochodzić.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN II CSKP 288/22 POSTANOWIENIE 3 września 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący) SSN Paweł Czubik (sprawozdawca) SSN Mariusz Łodko na posiedzeniu niejawnym 3 września 2025 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 września 2019 r., I ACa 146/19, w sprawie z powództwa Banku spółki akcyjnej w W. przeciwko R.S., E.P. o zapłatę w przedmiocie wniosku radcy prawnego J.F. o uzupełnienie wyroku oddala wniosek. Paweł Czubik Tomasz Szanciło Mariusz Łodko UZASADNIENIE W sprawie z powództwa Banku spółki akcyjnej w W. przeciwko R.S. i E.P. o zapłatę, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda, Sąd Najwyższy wyrokiem z 16 października 2024 r., II CSKP 288/22, oddalił skargę kasacyjną (pkt 1) i zasądził od powoda na rzecz pozwanych po 2700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia wyroku powodowi do dnia zapłaty (pkt 2). Pismem z 13 stycznia 2025 r. pełnomocnik z urzędu pozwanych – r. pr. J.F. wniosła o uzupełnienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zawartego w punkcie 2 ww. wyroku w przedmiocie należnego podatku VAT i powiększenie kwoty zasądzonej tytułem wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu o należny 23% podatek VAT, płatny na rzecz Skarbu Państwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu z powodu braku usprawiedliwionych podstaw. Sąd Najwyższy wskazuje, że konieczne jest odróżnienie dwóch zasadniczo odmiennych sytuacji, gdy w toku postępowania kasacyjnego stronę reprezentuje pełnomocnik z urzędu (tu: radca prawny). W pierwszym przypadku, gdy ta strona jest stroną przegrywającą , wówczas takiemu pełnomocnikowi przyznaje się od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Zastosowanie znajdują wówczas przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764 ze zm.). Mowa tu zwłaszcza o § 4 ust. 3 tego rozporządzenia, w myśl którego zasądzaną opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Z drugim przypadkiem mamy do czynienia, gdy strona reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu jest stroną wygrywającą, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Następuje wówczas swoisty „powrót” do stosowania ogólnych reguł postępowania cywilnego dotyczących rozliczenia kosztów procesu (art. 98 i 99 k.p.c.). W myśl art. 122 § 1 k.p.c. adwokat lub radca prawny ustanowiony zgodnie z przepisami działu dotyczącego pełnomocników z urzędu ma prawo – z wyłączeniem strony – ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika, a przeciwnik nie może czynić żadnych potrąceń, z wyjątkiem kosztów nawzajem mu przyznanych od strony korzystającej z pomocy prawnej z urzędu. Oznacza to, że sąd nie przyznaje kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu od Skarbu Państwa na rzecz takiego pełnomocnika na podstawie ww. rozporządzenia, ale zasądza te koszty bezpośrednio od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej, stosując zasady ogólne, w tym rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). W omawianym przypadku nie było zatem podstawy prawnej do powiększenia kwoty zasądzonej od przegrywającego przeciwnika procesowego o podatek od towarów i usług (VAT). Wnioskująca radca prawna może zaspokoić się z zasądzonych w punkcie 2 wyroku Sądu Najwyższego z 16 października 2024 r. na rzecz strony kosztów postępowania, które nie podlegają jednak podwyższeniu o podatek VAT. Nie przewiduje tego bowiem rozporządzenie z 2015 r. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. Paweł Czubik Tomasz Szanciło Mariusz Łodko (R.N.) [r.g.]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę