II CSKP 281/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną powoda P. z W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie. Sprawa dotyczyła zapłaty kwoty 120 408,60 zł z ustawowymi odsetkami, z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego Andrzeja M.Z. do wartości hipotek. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie udowodnił wysokości wierzytelności. Sąd Apelacyjny natomiast uznał, że umowa kredytu nie została skutecznie wypowiedziana, ponieważ osoba podpisująca pismo wypowiadające umowę nie miała wymaganych uprawnień, a powód nie przedstawił dowodów na jej umocowanie. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na błędną wykładnię przepisów dotyczących skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wypowiedzenie umowy kredytu przez G. S.A. dokonane pismem z 31 marca 2011 r. przez G.B. mogło być skuteczne, nawet jeśli osoba ta działała bez formalnego umocowania. Zgodnie z art. 104 zd. 2 k.c., jeśli adresat oświadczenia woli (pozwanego) zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się przepisy o zawarciu umowy bez umocowania (art. 103 k.c.). Sąd Najwyższy uznał, że pozwany, nie kwestionując pisma wypowiadającego umowę przed procesem, wyraził zgodę 'per facta concludentia'. Ponadto, późniejsze czynności Banku, takie jak wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego, nadanie mu klauzuli wykonalności, wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz zbycie wierzytelności na rzecz powoda, mogły stanowić potwierdzenie skuteczności wypowiedzenia. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na kwestię umocowania pełnomocnika procesowego do składania oświadczeń materialnoprawnych, wskazując, że doręczenie odpisu pozwu dłużnikowi rzeczowemu może być uznane za równoznaczne z doręczeniem oświadczenia o wypowiedzeniu wierzytelności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu w sytuacji braku formalnego pełnomocnictwa, gdy dłużnik wyraził zgodę, a także kwestia dorozumianego umocowania pełnomocnika procesowego do składania oświadczeń materialnoprawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z polskim prawem cywilnym i bankowym. Interpretacja zgody 'per facta concludentia' może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie umowy kredytu przez osobę nieposiadającą formalnego pełnomocnictwa jest skuteczne, jeśli dłużnik wyraził zgodę na działanie tej osoby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypowiedzenie może być skuteczne, jeśli dłużnik wyraził zgodę na działanie osoby bez umocowania, a późniejsze czynności banku mogą stanowić potwierdzenie tej czynności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 104 zd. 2 k.c., jeśli adresat oświadczenia woli zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się przepisy o zawarciu umowy bez umocowania (art. 103 k.c.). Pozwany, nie kwestionując pisma wypowiadającego umowę, wyraził zgodę 'per facta concludentia'. Ponadto, czynności takie jak wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego czy cesja wierzytelności mogły stanowić potwierdzenie wypowiedzenia.
Czy doręczenie pozwanemu odpisu pozwu o zapłatę zabezpieczonej wierzytelności może być uznane za równoznaczne z doręczeniem oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie dłużnikowi rzeczowemu przez sąd odpisu pozwu o zapłatę zabezpieczonej wierzytelności można uznać za równoznaczne z doręczeniem oświadczenia o wypowiedzeniu zabezpieczonej wierzytelności, także wtedy, gdy pozew został wniesiony przez należycie umocowanego pełnomocnika procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skrytykował stanowisko Sądu Apelacyjnego, że doręczenie pozwu nie może być uznane za wypowiedzenie umowy. Wskazał, że należy zwrócić uwagę na art. 78 ust. 1 u.k.w.h. i możliwość uznania doręczenia pozwu za równoznaczne z wypowiedzeniem, zwłaszcza gdy nie doszło do wcześniejszego skutecznego wypowiedzenia.
Czy pełnomocnictwo procesowe obejmuje umocowanie do składania oświadczeń o charakterze materialnoprawnym?
Odpowiedź sądu
Zasadniczo nie, ale w pewnych sytuacjach, gdy jest to niezbędne dla obrony praw strony w procesie, można dopuścić dorozumiane udzielenie pełnomocnictwa materialnoprawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutu naruszenia art. 91 k.p.c., wskazując, że choć pełnomocnictwo procesowe zazwyczaj nie obejmuje składania oświadczeń materialnoprawnych, to w wyjątkowych sytuacjach, dla celów obrony praw strony, można rozważyć dorozumiane udzielenie takiego umocowania. Jednakże, w kontekście wypowiedzenia umowy kredytu, Sąd Apelacyjny nie rozważył tej kwestii w sposób wystarczający.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. | spółka | powód |
| Andrzej M.Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
| G. S.A. | spółka | wierzyciel pierwotny |
| M.R. | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 104 § zd. 2
Kodeks cywilny
Jeśli adresat oświadczenia woli zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.
k.c. art. 103 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.
u.k.w.h. art. 78 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wypowiedzenie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką powinno nastąpić w formie pisemnej i być doręczone dłużnikowi rzeczowemu.
pr. bank. art. 75 § ust. 1
Prawo bankowe
Bank może wypowiedzieć umowę kredytu z zachowaniem terminu określonego w umowie.
Pomocnicze
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli może być wyrażone przez każde zachowanie się osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 61 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest otrzymane, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.
k.c. art. 509 § § 2
Kodeks cywilny
Przeniesienie wierzytelności (przelew) nie może być dokonane wbrew zobowiązaniu.
u.k.w.h. art. 65 § ust. 1 i 3
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wierzyciel hipoteczny może przeprowadzić egzekucję z nieruchomości, uzyskując tytuł wykonawczy.
k.p.c. art. 91
Kodeks postępowania cywilnego
Pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje umocowania do składania oświadczeń o charakterze materialnoprawnym, z wyjątkiem ugody, zrzeczenia się roszczenia lub uznania powództwa.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze za podstawę wyrokowania stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach apelacji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypowiedzenie umowy kredytu mogło być skuteczne mimo braku formalnego pełnomocnictwa, jeśli dłużnik wyraził na to zgodę (art. 104 zd. 2 k.c.). • Późniejsze czynności banku (wystawienie BTE, cesja wierzytelności) mogły stanowić potwierdzenie skuteczności wypowiedzenia. • Doręczenie odpisu pozwu dłużnikowi rzeczowemu może być uznane za równoznaczne z doręczeniem oświadczenia o wypowiedzeniu wierzytelności.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie umowy było nieskuteczne z powodu braku dowodów na umocowanie osoby podpisującej pismo. • Doręczenie odpisu pozwu nie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy kredytu. • Pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje składania oświadczeń materialnoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
zgoda [...] na działanie bez umocowania [...] per facta concludentia • nie ulega wątpliwości, że taka zgoda została wyrażona przez pozwanego • późniejszy zarzut procesowy nie niweczy materialnoprawnych skutków, które wyniknęły ze zgody wyrażonej w trybie tego przepisu • doręczenie dłużnikowi rzeczowemu przez sąd odpisu pozwu o zapłatę zabezpieczonej wierzytelności można uznać za równoznaczne z doręczeniem oświadczenia o wypowiedzeniu zabezpieczonej wierzytelności
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Tomasz Szanciło
uzasadnienie
Paweł Czubik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu w sytuacji braku formalnego pełnomocnictwa, gdy dłużnik wyraził zgodę, a także kwestia dorozumianego umocowania pełnomocnika procesowego do składania oświadczeń materialnoprawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z polskim prawem cywilnym i bankowym. Interpretacja zgody 'per facta concludentia' może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla banków i kredytobiorców – skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu w sytuacji wątpliwości co do umocowania osoby podpisującej pismo. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wprowadza istotne niuanse interpretacyjne.
“Czy wypowiedzenie kredytu przez "fałszywego pełnomocnika" może być skuteczne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 120 408,6 PLN
Zdanie odrębne
Tomasz Szanciło
Sędzia Tomasz Szanciło złożył zdanie odrębne (cum votum separatum), którego szczegóły nie zostały przedstawione w udostępnionym fragmencie uzasadnienia.
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.