II CSKP 274/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, C. spółka z o.o. (następca prawny D. S.A.), domagała się od pozwanego F. w L. zapłaty ponad 21 tys. euro za usługi informatyczne oraz kwoty 354,04 zł i 2700 zł z odsetkami. Sprawa dotyczyła współpracy przy tworzeniu sklepu internetowego opartego na oprogramowaniu M. Pozwany zarzucił powodowi podstępne wprowadzenie w błąd co do posiadania przez jego deweloperów wymaganego 5-letniego doświadczenia w M. oraz certyfikatów. Sądy niższych instancji uznały, że powodowa spółka świadomie wprowadziła pozwanego w błąd, a pozwany skutecznie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli w ustawowym terminie. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, oddalił ją. Sąd uznał, że zachowanie powoda, polegające na zapewnieniu o posiadaniu wykwalifikowanych deweloperów, podczas gdy faktycznie ich nie posiadał, stanowiło podstęp w rozumieniu art. 86 k.c. Potwierdzono, że pozwany dowiedział się o podstępie w trakcie procesu i skutecznie uchylił się od skutków umowy. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzut naruszenia prawa procesowego dotyczący zmiany podstawy prawnej roszczenia, wskazując, że sądy niższych instancji prawidłowo oceniły, iż powód nie wykazał podstaw do zasądzenia należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, a próba zmiany podstawy prawnej na etapie postępowania apelacyjnego byłaby niedopuszczalna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia podstępu w kontekście umów o świadczenie usług IT, zasady uchylania się od skutków prawnych oświadczenia woli pod wpływem podstępu, a także ograniczenia w postępowaniu apelacyjnym dotyczące zmiany podstawy prawnej roszczenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, jednak zasady prawne w nim zawarte mają szersze zastosowanie w obrocie gospodarczym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zapewnienie o posiadaniu przez pracowników określonego doświadczenia, które nie jest prawdą, stanowi podstęp w rozumieniu art. 86 k.c. i uzasadnia uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie zachowanie stanowi podstęp, gdyż jest świadomym wprowadzeniem kontrahenta w błąd w celu skłonienia go do dokonania czynności prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że świadome zapewnienie o posiadaniu przez deweloperów wymaganego 5-letniego doświadczenia, podczas gdy faktycznie go nie posiadali, stanowi podstęp w rozumieniu art. 86 k.c. Działanie to miało na celu skłonienie pozwanego do zawarcia umowy, a pozwany skutecznie uchylił się od jej skutków.
Od kiedy biegnie roczny termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem podstępu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin ten biegnie od momentu, gdy strona dowiedziała się o podstępie, czyli o okolicznościach, które wprowadziły ją w błąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozwany dowiedział się o braku wymaganego doświadczenia zespołu powoda w trakcie rozpraw sądowych, co było najwcześniejszym momentem uzyskania wiedzy o podstępie. W związku z tym, złożone później oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych było skuteczne.
Czy sąd apelacyjny może oddalić apelację powoda, uznając, że zmiana podstawy prawnej roszczenia z umowy na bezpodstawne wzbogacenie na etapie postępowania apelacyjnego jest niedopuszczalna na podstawie art. 383 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd apelacyjny prawidłowo zastosował art. 383 k.p.c., uznając zmianę podstawy prawnej roszczenia za niedopuszczalną na tym etapie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że zmiana podstawy prawnej roszczenia z umowy na bezpodstawne wzbogacenie na etapie postępowania apelacyjnego stanowi niedopuszczalne rozszerzenie powództwa zgodnie z art. 383 k.p.c. Powód nie wykazał również podstaw do zasądzenia należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powód |
| F. w L. (Niemcy) | spółka | pozwany |
| D. spółki akcyjnej w W. | spółka | następca prawny powoda |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 86 § § 1
Kodeks cywilny
Podstępne działanie polega na świadomym wprowadzeniu kontrahenta w błąd w celu skłonienia go do dokonania czynności prawnej. Może obejmować nieprawdziwe zapewnienia, zatajanie faktów czy fałszywe obietnice.
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub podstępu wynosi rok od jego wykrycia.
k.p.c. art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz rozszerzania żądania pozwu ani występowania z nowymi roszczeniami w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, który nie został skutecznie zastosowany przez sąd z uwagi na brak wykazania wzbogacenia przez powoda.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, powiązany z art. 405 k.c., również niezasadny w tej sprawie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany skutecznie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem podstępu. • Brak posiadania przez zespół powoda wymaganego doświadczenia, przy jednoczesnym zapewnieniu o jego posiadaniu, stanowi podstęp. • Pozwany dowiedział się o podstępie w trakcie procesu i złożył oświadczenie o uchyleniu się w ustawowym terminie.
Odrzucone argumenty
Powód nie dopuścił się podstępu, a jego zapewnienia nie wpływały na decyzję pozwanego. • Termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli został przekroczony. • Sąd apelacyjny naruszył art. 383 k.p.c., nie uwzględniając roszczenia opartego na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Godne uwagi sformułowania
Działanie podstępne zawsze jest zawinione i może się przejawiać zarówno w chęci, jak i godzeniu się na wywołanie fałszywego wyobrażenia. • O wykryciu błędu, wyznaczającego początek biegu terminu do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, decyduje stan świadomości osoby powołującej się na błąd. • Ocena dochodzonego roszczenia na innej podstawie prawnej, niż wskazana przez powoda, mieści się w granicach art. 321 oraz 383 k.p.c.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
przewodniczący, sprawozdawca
Dariusz Pawłyszcze
członek
Ewa Stefańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia podstępu w kontekście umów o świadczenie usług IT, zasady uchylania się od skutków prawnych oświadczenia woli pod wpływem podstępu, a także ograniczenia w postępowaniu apelacyjnym dotyczące zmiany podstawy prawnej roszczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, jednak zasady prawne w nim zawarte mają szersze zastosowanie w obrocie gospodarczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne przedstawianie kwalifikacji i doświadczenia w umowach o świadczenie usług, szczególnie w branży IT, gdzie specjalistyczna wiedza jest kluczowa. Pokazuje też, jak sąd chroni przedsiębiorców przed nieuczciwymi praktykami.
“Niedoszły sklep internetowy: Sąd Najwyższy o podstępie w umowach IT i konsekwencjach kłamstw o doświadczeniu.”
Dane finansowe
WPS: 21 420 EUR
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.