II CSKP 2368/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność umowy kredytu na cele mieszkaniowe zawartej w 2008 r. pomiędzy powodami A.D. i B.D. a Bankiem1 S.A. (obecnie Bank S.A. w W.) oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 315 997,95 zł. Sąd Okręgowy uznał, że postanowienia umowy dotyczące przeliczania kursów walut na podstawie tabel kursowych banku są abuzywne, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy, co dawało mu nieograniczoną swobodę w kształtowaniu wysokości zadłużenia i rat, a konsumenci nie mieli możliwości przewidzenia wysokości swojego zobowiązania. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku, podzielając ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że klauzula indeksacyjna i inne postanowienia odwołujące się do tabel kursowych mają charakter niedozwolony, naruszają równość kontraktową i dobre obyczaje. Bank nie wykazał, aby postanowienia te zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentami. Sąd Apelacyjny uznał, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, co skutkuje jej nieważnością w całości, zgodnie z art. 6 Dyrektywy 93/13/EWG i art. 58 § 1 k.c. Sąd Najwyższy, po rozważeniu kwestii proceduralnych związanych ze składem orzekającym, oddalił skargę kasacyjną banku, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego za nieuzasadnione. Potwierdził, że klauzule przeliczeniowe oparte na jednostronnie ustalanych przez bank kursach walut są niedozwolone i skutkują nieważnością umowy, jeśli nie można jej wykonać bez tych klauzul.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów frankowych i skutków nieważności umowy. Wskazanie na znaczenie prawa unijnego w ochronie konsumentów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i klauzul umownych. Kwestia wadliwości powołania sędziów jest specyficzna dla okresu, w którym zapadło orzeczenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty na podstawie tabel kursowych banku, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ naruszają dobre obyczaje i rażąco naruszają interesy konsumenta, dając bankowi nieograniczoną swobodę w ustalaniu kursów i wysokości zobowiązania.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, co uniemożliwiało konsumentowi przewidzenie wysokości zobowiązania i naruszało równowagę kontraktową. Klauzule te nie były indywidualnie negocjowane.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli umowa nie może funkcjonować bez abuzywnych klauzul określających główne świadczenia stron, a konsument nie wyraża woli utrzymania umowy w mocy, umowa jest nieważna w całości.
Uzasadnienie
Eliminacja klauzul abuzywnych dotyczących sposobu przeliczenia kredytu uniemożliwia wykonanie umowy, co prowadzi do jej nieważności w całości, zgodnie z art. 6 Dyrektywy 93/13/EWG i art. 58 § 1 k.c., zwłaszcza gdy konsument konsekwentnie domaga się stwierdzenia nieważności.
Czy skład orzekający Sądu Najwyższego, którego członkowie zostali powołani w procedurach budzących wątpliwości prawne, może rozpoznać sprawę?
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, mimo wadliwości procedur nominacyjnych, Sąd Najwyższy uznał, że nie było przeszkód do merytorycznego rozstrzygnięcia, biorąc pod uwagę prawidłowe zawiadomienie stron o składzie i brak zastrzeżeń, a także potrzebę zapewnienia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozważył kwestie związane z niezależnością i niezawisłością sądu, wynikające z wadliwych procedur powoływania sędziów, ale uznał, że w tym konkretnym przypadku nie stanowiło to przeszkody do rozpoznania sprawy, uwzględniając również stanowisko stron i potrzebę zapewnienia sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| A.D. | osoba_fizyczna | powód |
| B.D. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, stosowane w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o nienależnym świadczeniu, stosowane w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa prawna zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
u.SN art. 80 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy wyznaczania składu orzekającego przez Prezesa Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w orzekaniu o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych banku są abuzywne. • Nieważność umowy kredytu w całości w przypadku braku możliwości jej wykonania bez abuzywnych klauzul. • Konsekwentne żądanie przez konsumentów stwierdzenia nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty banku dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny. • Możliwość utrzymania umowy kredytu mimo stwierdzenia abuzywności klauzul. • Brak wpływu wadliwości procedur nominacyjnych na możliwość rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.
Godne uwagi sformułowania
bank uzyskał prawo do samodzielnego ustalenia kursu walut, który wypływał na wysokość zarówno wypłaconego kredytobiorcom kredytu jak i poszczególnych rat kapitałowo- odsetkowych • nie byli w stanie przewidzieć wysokości swojego zobowiązania i zweryfikować, czy wysokość zobowiązania ustalona przez pozwany bank została prawidłowo obliczona • mechanizm ten narusza równość kontraktową, dając przedsiębiorcy wpływ na kształtowanie obowiązków umownych konsumenta • umowa w tak ustalonym kształcie nie mogła być utrzymana, albowiem nie byłoby znane kryterium, w oparciu o które suma pieniężna wyrażona w walucie polskiej, stanowiąca przedmiot świadczenia banku, miałaby zostać przeliczona na walutę obcą • Sytuacja, w której ustawowe uprawnienia przewidziane dla Prezesa Sądu Najwyższego [...] są realizowane przez osobę powołaną na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego w przedstawionych powyżej okolicznościach, ma charakter nadzwyczajny i powoduje nieskuteczność czynności o charakterze jurysdykcyjnym
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów frankowych i skutków nieważności umowy. Wskazanie na znaczenie prawa unijnego w ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i klauzul umownych. Kwestia wadliwości powołania sędziów jest specyficzna dla okresu, w którym zapadło orzeczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i potwierdza niekorzystne dla banków orzecznictwo. Dodatkowo porusza ważną kwestię wadliwości procedur nominacyjnych w Sądzie Najwyższym, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Kredyt frankowy: Sąd Najwyższy potwierdza nieważność umowy i oddala skargę banku!”
Dane finansowe
WPS: 315 997,95 PLN
zwrot świadczenia z nieważnej umowy: 315 997,95 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.