II CSKP 235/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarb Państwa – Prezydent miasta stołecznego Warszawy wniósł pozew o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wykreślenia prawa własności Szkoły w W. i wpisania w to miejsce Skarbu Państwa. Sądy obu instancji oddaliły powództwo. Sąd Okręgowy ustalił, że nieruchomość została przeniesiona na rzecz Szkoły w W. w 1979 r. na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a następnie na mocy art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni stały się jej własnością z mocy prawa. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie art. 256 ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej, argumentując, że przepis ten został uchylony i nie mógł mieć zastosowania. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wskazując na zasadę tempus regit actum, zgodnie z którą ocena skutków prawnych zdarzenia powinna być dokonana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jego zaistnienia. Nabycie własności przez uczelnię nastąpiło z dniem 1 września 2005 r. z mocy prawa, a uchylenie art. 256 p.s.w. nie wpływa na skuteczność tego nabycia. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna była ograniczona do zarzutu naruszenia prawa materialnego dotyczącego stosowania uchylonego przepisu, a nie trybu postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie zasady tempus regit actum przy ocenie skutków prawnych zdarzeń następczych po uchyleniu przepisów, zwłaszcza w kontekście nabycia własności z mocy prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejściem własności nieruchomości na uczelnie publiczne na podstawie uchylonego przepisu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uchylenie przepisu art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. wpływa na ocenę skuteczności nabycia własności nieruchomości przez uczelnię publiczną, które nastąpiło z mocy prawa w dacie obowiązywania tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie przepisu nie wpływa na ocenę skuteczności nabycia własności, które nastąpiło z mocy prawa na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zastosował zasadę tempus regit actum, zgodnie z którą zdarzenia prawne należy oceniać według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. Nabycie własności przez uczelnię nastąpiło z dniem 1 września 2005 r. z mocy prawa na podstawie art. 256 ust. 1 p.s.w. Uchylenie tego przepisu w 2018 r. nie miało wpływu na skuteczność tego nabycia.
Czy sąd powszechny jest właściwy do badania skutków przejścia prawa własności nieruchomości na uczelnię wyższą na podstawie art. 256 p.s.w. w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do badania skutku przejścia prawa własności nieruchomości na podstawie art. 256 p.s.w., w tym w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 10 u.k.w.h.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że choć postępowanie wieczystoksięgowe nie jest właściwym forum do usuwania niezgodności, to sąd powszechny jest uprawniony do badania skutku przejścia prawa własności na uczelnię w postępowaniu cywilnym, zwłaszcza gdy nie jest możliwe zainicjowanie postępowania administracyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Prezydent miasta stołecznego Warszawy | organ_państwowy | powód |
| Szkoła w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
p.s.w. art. 256 § ust. 1
Ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym
Grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością z mocy prawa.
p.s.w. art. 256 § ust. 1
Ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym
Przepis ten określał fakty prawne – okoliczności, z którymi wiązał skutek w postaci nabycia przez uczelnie państwowe prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa.
Pomocnicze
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 58
k.c. art. 128 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 128 § § 2
Kodeks cywilny
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 8 § ust. 3
Ustawa o szkolnictwie wyższym art. 182 § pkt 1
u.k.w.h. art. 10 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa wprowadzająca art. 169 § pkt 3
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Uchylono ustawę z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym art. 256.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 9
Dekret z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich art. 34 § ust. 1 lit. a lub ust. 3
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 100 § pkt 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 101
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie własności nieruchomości przez uczelnię nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 256 ust. 1 p.s.w. z 2005 r., a ocena tego zdarzenia powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie jego zaistnienia (zasada tempus regit actum). • Uchylenie art. 256 p.s.w. w 2018 r. nie wpływa na skuteczność nabycia własności, które nastąpiło w 2005 r.
Odrzucone argumenty
Art. 256 ust. 1 p.s.w. nie mógł mieć zastosowania, ponieważ został uchylony przed wydaniem wyroku przez sądy merytoryczne, a ustawa wprowadzająca nie zawiera przepisów intertemporalnych. • Nabycie własności przez uczelnię nie nastąpiło z mocy prawa, a wpis w księdze wieczystej jest wadliwy.
Godne uwagi sformułowania
Ocena skutków zdarzenia prawnego – zgodnie z zasadą tempus regit actum – powinna być dokonywana na podstawie przepisów obowiązujących w czasie, kiedy to zdarzenie miało miejsce. • Nabycie prawa własności następowało z mocy prawa. • Uchylenie art. 256 ust. 1 p.s.w. nie ma zatem wpływu na ocenę skuteczności nabycia przez uczelnię publiczną nieruchomości Skarbu Państwa, skoro do nabycia własności dochodziło z dniem 1 września 2005 r. ex lege.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący-sprawozdawca
Marcin Trzebiatowski
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zasady tempus regit actum przy ocenie skutków prawnych zdarzeń następczych po uchyleniu przepisów, zwłaszcza w kontekście nabycia własności z mocy prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejściem własności nieruchomości na uczelnie publiczne na podstawie uchylonego przepisu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia intertemporalnego w prawie nieruchomości i prawie o szkolnictwie wyższym, z praktycznymi implikacjami dla uczelni i Skarbu Państwa. Wyjaśnia kluczową zasadę prawną.
“Czy uchylenie przepisu może cofnąć nabycie własności? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową zasadę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.