II CSKP 2313/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o ustanowieniu służebności przesyłu na nieruchomości należącej do A. Ż. na rzecz spółki. Spółka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości, art. 305¹ k.c. oraz art. 7 i 292 w zw. z art. 352 § 1 i § 2, w zw. z art. 305¹, art. 305² § 2, art. 305⁴ w zw. z art. 172 § 1 k.c. Głównym zarzutem było błędne uznanie, że poprzednik prawny spółki nie nabył służebności przez zasiedzenie. Sąd Najwyższy uznał zarzuty za bezzasadne. Podkreślono, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym spółka nie legitymowała się tytułem prawnym do nieruchomości i nie wykazała dobrej wiary w chwili objęcia jej w posiadanie. Decyzja administracyjna z 1983 r. została wydana na rzecz poprzednika prawnego, który nie był już właścicielem nieruchomości w momencie jej wydania, a sama decyzja nie została doręczona. Sąd Najwyższy potwierdził, że zasiedzenie służebności wymagało 30 lat posiadania w złej wierze, a termin ten nie upłynął przed złożeniem wniosku o ustanowienie służebności. Dodatkowo, Sąd Najwyższy odwołał się do swojego orzecznictwa, zgodnie z którym przed wprowadzeniem służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego jej treści. Zarzut naruszenia art. 305² § 2 k.c. dotyczący wynagrodzenia również uznano za bezzasadny, wskazując na swobodę orzeczniczą sądów w ustalaniu wysokości wynagrodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie zasiedzenia służebności przesyłu, dobra wiara posiadacza, stosowanie prawa wstecz, wynagrodzenie za służebność przesyłu.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z brakiem tytułu prawnego i dobrej wiary.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedsiębiorstwo energetyczne może nabyć przez zasiedzenie służebność przesyłu, jeśli nie wykazało dobrej wiary w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasiedzenie służebności przesyłu wymaga nieprzerwanego posiadania przez 20 lat w dobrej wierze lub 30 lat w złej wierze. W przypadku braku dobrej wiary i nieupływu 30-letniego terminu, zasiedzenie nie następuje.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że spółka nie wykazała dobrej wiary w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie, a decyzja administracyjna wydana na rzecz poprzednika prawnego nie stanowiła tytułu prawnego. Termin zasiedzenia nie upłynął przed złożeniem wniosku o ustanowienie służebności.
Czy możliwe jest doliczenie czasu posiadania służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, przed nowelizacją Kodeksu cywilnego wprowadzającą służebność przesyłu, nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności, ze względu na zakaz działania prawa wstecz.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podziela stanowisko, że doliczanie czasu posiadania służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu sprzed 1 stycznia 1965 r. do czasu niezbędnego do zasiedzenia narusza zakaz działania prawa wstecz.
Jakie kryteria należy stosować przy ustalaniu wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sądy mają swobodę orzeczniczą w ustalaniu wynagrodzenia, korzystając z dorobku orzecznictwa dotyczącego służebności drogi koniecznej. Wynagrodzenie powinno zrekompensować ograniczenie prawa własności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że brak szczegółowych kryteriów w art. 305² § 2 k.c. uzasadnia korzystanie z dorobku orzecznictwa dotyczącego służebności drogi koniecznej. Sąd jest zobowiązany do wyważenia interesów stron i uwzględnienia wszystkich czynników wpływających na wysokość wynagrodzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | skarżąca |
| A. Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
Przepisy (21)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 2
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, jeśli polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 352 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
u.g.n. art. 124 § ust. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 35 § ust. 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 35 § ust. 2
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zakaz działania prawa wstecz.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 5 § pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dobrej wiary przedsiębiorstwa energetycznego w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie. • Nieupływ terminu zasiedzenia służebności przesyłu. • Zakaz działania prawa wstecz w odniesieniu do zasiedzenia służebności przed wprowadzeniem jej do k.c. • Prawidłowe ustalenie wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 124 ust. 6 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości. • Naruszenie art. 305¹ k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 7 i 292 w zw. z art. 352 § 1 i § 2, w zw. z art. 305¹, art. 305² § 2, art. 305⁴ w zw. z art. 172 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię, co doprowadziło do uznania, że poprzednik prawny uczestniczki nie był w dobrej wierze i nie nabył przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu.
Godne uwagi sformułowania
rozdźwięk pomiędzy zarzutami skargi, stanowiącymi w przeważającej części powtórzenie zarzutów zawartych w apelacji, a rozstrzygnięciami Sądów meriti w istocie sprowadza się do tego, czy w sprawie uczestniczka nabyła przez zasiedzenie służebność odpowiadającą treści przesyłu • kwestia oceny dobrej albo złej wiary posiadacza służebności jest wybitnie kontekstowa i wymaga uwzględnienia przez sąd meriti całokształtu stanu faktycznego, przy zachowaniu domniemania dobrej wiary (art. 7 k.c.) • przyjęcie istnienia w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. służebności „o treści odpowiadającej służebności przesyłu”, oraz doliczenie czasu posiadania takiej służebności do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu, narusza zakaz działania prawa wstecz wyrażony m.in. w art. 3 k.c.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Adam Doliwa
sprawozdawca
Piotr Telusiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zasiedzenia służebności przesyłu, dobra wiara posiadacza, stosowanie prawa wstecz, wynagrodzenie za służebność przesyłu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z brakiem tytułu prawnego i dobrej wiary.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa energetyczne, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące dobrej wiary i stosowania prawa wstecz.
“Czy energetyka może zasiedzieć Twoją ziemię? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Dane finansowe
WPS: 551 093 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 240 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.