II CSKP 2307/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną J. Z. od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie w sprawie o podział majątku wspólnego z udziałem Z. Z. Sąd Rejonowy ustalił, że majątek wspólny obejmuje nieruchomość o wartości 477 400 zł i przyznał ją uczestnikowi Z. Z., zasądzając od niego na rzecz wnioskodawczyni J. Z. kwotę 238 700 zł tytułem spłaty. Ustalono, że nieruchomość została nabyta w 1998 r. przez matkę uczestnika, Z. Z.1, na podstawie umowy zlecenia fiducjarnego, za środki pochodzące z majątku wspólnego małżonków. W 2013 r. Z. Z.1 darowała nieruchomość synowi, Z. Z. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie, uznając, że w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność wobec Z. Z.1 z tytułu nakładów z majątku wspólnego na nieruchomość, i przyznał tę wierzytelność małżonkom po 1/2 części. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego, uznając, że kluczowe jest ponowne zbadanie charakteru umowy darowizny z 2013 r. Wskazał, że jeśli nieruchomość weszła do majątku uczestnika wbrew stwierdzeniu sądu okręgowego, należy rozważyć prawo własności i pochodzenie środków na nabycie i zabudowanie nieruchomości, a także ewentualne istnienie wierzytelności wnioskodawczyni wobec uczestnika. Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa fiducjarnego nabycia ma charakter obligacyjny, a nie rzeczowy, jednakże sposób rozporządzenia nieruchomością przez zleceniobiorcę wymagał dalszego zbadania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych umów fiducjarnych w kontekście podziału majątku wspólnego oraz ocena charakteru umów darowizny w sytuacji, gdy środki na nabycie nieruchomości pochodziły z majątku wspólnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości przez osobę trzecią na zlecenie, a następnie jej darowizny na rzecz jednego z małżonków.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieruchomość nabyta przez osobę trzecią na podstawie umowy zlecenia fiducjarnego, za środki pochodzące z majątku wspólnego małżonków, wchodzi w skład majątku wspólnego, jeśli zleceniobiorca następnie darował ją jednemu z małżonków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że umowa fiducjarnego nabycia ma charakter obligacyjny, a nie rzeczowy. Jednakże, sposób rozporządzenia nieruchomością przez zleceniobiorcę (darowizna na rzecz jednego z małżonków) wymaga ponownego zbadania, zwłaszcza w kontekście pochodzenia środków i rzeczywistej causa umowy darowizny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że umowa fiducjarnego nabycia nieruchomości przez osobę trzecią za środki małżonków ma charakter obligacyjny i nie przenosi własności na małżonków. Jednakże, późniejsza darowizna nieruchomości przez tę osobę na rzecz jednego z małżonków budzi wątpliwości co do jej nieodpłatnego charakteru, zwłaszcza w świetle ustaleń o pochodzeniu środków na zakup i zabudowanie nieruchomości z majątku wspólnego. Konieczne jest ponowne zbadanie tej kwestii.
Czy w przypadku, gdy nieruchomość nie wchodzi do majątku wspólnego, ale z majątku wspólnego poczyniono nakłady na tę nieruchomość, w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu tych nakładów?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy przyjął, że w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów z majątku wspólnego na nieruchomość osoby trzeciej, i podzielił ją między małżonków. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, wskazując na potrzebę ponownego rozważenia kwestii własności nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, uchylając postanowienie sądu okręgowego. Wskazał jednak, że jeśli nieruchomość weszłaby do majątku uczestnika, konieczne byłoby rozważenie zarówno prawa własności, jak i ewentualnej wierzytelności wnioskodawczyni wobec uczestnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Z. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Z. Z.1 | osoba_fizyczna | zleceniobiorca (matka uczestnika) |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 398 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Reguły wykładni umowy.
k.c. art. 740 § § 2
Kodeks cywilny
Skutek obligacyjny umowy zlecenia.
k.c. art. 59
Kodeks cywilny
Roszczenie o uznanie czynności za bezskuteczną.
k.r.o. art. 33 § pkt 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej jako majątek osobisty.
k.r.o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podział wierzytelności z tytułu nakładów.
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 330 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość nabyta przez matkę uczestnika na podstawie umowy zlecenia fiducjarnego nie weszła do majątku wspólnego małżonków z mocy samej umowy. • Darowizna nieruchomości przez matkę uczestnika na rzecz syna budzi wątpliwości co do jej nieodpłatnego charakteru, co wymaga ponownego zbadania.
Godne uwagi sformułowania
umowa powierniczego nabycia własności nieruchomości ma charakter obligacyjny i nie wywołuje skutku rzeczowego • budzi zasadnicze zastrzeżenia, skoro na zawarcie tej umowy wskazywał uczestnik postępowania, a jego stanowisko dotyczące okoliczności nabycia nieruchomości i ponoszenia nakładów na jej zabudowanie Sąd Okręgowy uznał za niewiarygodne • nie można zaś wykluczyć, że zawarcie tej umowy nie było wyrazem woli nieodpłatnego rozporządzenia jej własnością w formie umowy darowizny, co przyjął Sąd Okręgowy jako podstawę swoich rozważań , lecz było w rzeczywistości wynikiem uwzględnienia przez Z. Z.1 źródła pochodzenia środki na zakup i zabudowanie nieruchomości.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych umów fiducjarnych w kontekście podziału majątku wspólnego oraz ocena charakteru umów darowizny w sytuacji, gdy środki na nabycie nieruchomości pochodziły z majątku wspólnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości przez osobę trzecią na zlecenie, a następnie jej darowizny na rzecz jednego z małżonków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej związanej z podziałem majątku, gdzie kluczowe jest ustalenie charakteru umowy i pochodzenia środków. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie transakcji i ich rzeczywistych przyczyn.
“Czy darowizna nieruchomości może być w rzeczywistości ukrytą transakcją? Sąd Najwyższy bada sprawę podziału majątku.”
Dane finansowe
WPS: 477 400 PLN
spłata udziału: 238 700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.