II CSKP 2305/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora Okręgowego we Wrocławiu od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, które częściowo ubezwłasnowolniło uczestniczkę E.M. Sąd pierwszej instancji pierwotnie oddalił wniosek o ubezwłasnowolnienie całkowite, uznając przesłankę medyczną, ale brak celowości społecznej. Sąd Apelacyjny zmienił to postanowienie, orzekając ubezwłasnowolnienie częściowe, wskazując na nasilone objawy schizofrenii paranoidalnej E.M., jej ograniczone funkcjonowanie codzienne i społeczne, a także problemy finansowe i agresywne zachowania w przeszłości. Prokurator Okręgowy zaskarżył postanowienie Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez przekroczenie granic orzekania i rozpoznanie sprawy poza zakresem żądania wnioskodawczyni. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów z dnia 13 marca 2025 r. (III CZP 41/24), stwierdził, że sąd rozpoznający wniosek o ubezwłasnowolnienie nie jest związany zakresem tego wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia. Wskazano, że przepisy nie wymagają określenia rodzaju ubezwłasnowolnienia we wniosku, a sąd orzeka o tym w postanowieniu. W związku z tym zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące przekroczenia granic orzekania okazały się bezzasadne. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i ustalił, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sąd nie jest związany zakresem wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia i może orzec ubezwłasnowolnienie częściowe, nawet jeśli wnioskowano o całkowite.
Dotyczy specyfiki postępowań o ubezwłasnowolnienie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd rozpoznający wniosek o ubezwłasnowolnienie jest związany zakresem tego wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia (całkowite czy częściowe)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany zakresem wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące postępowania w sprawach o ubezwłasnowolnienie nie wymagają od wnioskodawcy określenia rodzaju ubezwłasnowolnienia, a sąd orzeka o tym w postanowieniu, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i stan osoby, której dotyczy wniosek.
Czy orzeczenie przez sąd drugiej instancji ubezwłasnowolnienia częściowego, podczas gdy wnioskodawca domagał się ubezwłasnowolnienia całkowitego, stanowi przekroczenie granic orzekania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi to przekroczenia granic orzekania.
Uzasadnienie
Skoro sąd nie jest związany wnioskiem co do rodzaju ubezwłasnowolnienia, orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu częściowym zamiast całkowitego nie jest przekroczeniem granic żądania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Okręgowy we Wrocławiu | organ_państwowy | skarżący |
| L.M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| E.M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie może orzekać co do przedmiotu, o który nie żądano.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o ubezwłasnowolnienie.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana lub uchylenie orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice zaskarżenia.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 13 § 1
Kodeks cywilny
Przesłanka medyczna do ubezwłasnowolnienia całkowitego.
k.c. art. 16
Kodeks cywilny
Przesłanki do ubezwłasnowolnienia częściowego.
k.p.c. art. 544 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Właściwość rzeczowa sądu w sprawach o ubezwłasnowolnienie.
k.p.c. art. 544 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Właściwość miejscowa sądu w sprawach o ubezwłasnowolnienie.
k.p.c. art. 545 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Osoby uprawnione do zgłoszenia wniosku o ubezwłasnowolnienie.
k.p.c. art. 546
Kodeks postępowania cywilnego
Krąg uczestników postępowania w sprawach o ubezwłasnowolnienie.
k.p.c. art. 547
Kodeks postępowania cywilnego
Cel i sposób wysłuchania osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.
k.p.c. art. 548
Kodeks postępowania cywilnego
Ustanowienie doradcy tymczasowego dla osoby pełnoletniej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd nie jest związany zakresem wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia. • Orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu częściowym zamiast całkowitego nie stanowi przekroczenia granic orzekania.
Odrzucone argumenty
Sąd drugiej instancji przekroczył granice orzekania, orzekając o ubezwłasnowolnieniu częściowym, podczas gdy wnioskodawca domagał się ubezwłasnowolnienia całkowitego. • Sąd drugiej instancji rozpoznał sprawę poza granicami zaskarżenia i dochodzonego przez wnioskodawczynię żądania.
Godne uwagi sformułowania
sąd rozpoznając wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie jest związany zakresem tego wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia • w odróżnieniu od treści przepisów materialnoprawnych, odnoszących się do przesłanek ubezwłasnowolnienia (art. 13 i 16 k.c.), przepisy związane z postępowaniem w sprawach o ubezwłasnowolnienie, co do zasady nie nawiązują do rodzajów ubezwłasnowolnienia • ustawodawca nie rozróżnił, ze względu na rodzaj ubezwłasnowolnienia, właściwości rzeczowej (...) oraz miejscowej (...) sądów w sprawach o ubezwłasnowolnienie • nie zachodzi konieczność wskazywania rodzaju ubezwłasnowolnienia • sąd odnosi się, w kontekście art. 321 § 1 k.p.c., jedynie do żądania ubezwłasnowolnienia, a nie do żądania określonego rodzaju ubezwłasnowolnienia
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący, sprawozdawca
Krzysztof Wesołowski
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd nie jest związany zakresem wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia i może orzec ubezwłasnowolnienie częściowe, nawet jeśli wnioskowano o całkowite."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań o ubezwłasnowolnienie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w kontekście postępowań o ubezwłasnowolnienie, które często budzą wątpliwości interpretacyjne.
“Czy sąd musi orzec ubezwłasnowolnienie dokładnie tak, jak chce wnioskodawca? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.