II CSK 500/13

Sygn. akt II CSK 500/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący)
‎
SSN Iwona Koper
‎
SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Województwa […]
‎
przeciwko J. S.
‎
o zapłatę,
oraz z powództwa wzajemnego J. S.
przeciwko Województwu […]
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2014 r.,
‎
skargi kasacyjnej strony powodowej - pozwanej wzajemnej
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 25 kwietnia 2013 r.
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od Województwa […] na rzecz J. S. 1 800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Województwo […] domagał
o
się zasądzenia od J. S. 65
.
636 zł
tytułem
kar umownych.
Pozwany wystąpił z powództwem wzajemnym o zapłatę zatrzymanych i potrąconych przez powoda sum należnego mu wynagrodzenia w kwocie 12
.
200 zł.
Sąd Rejonow
y
w K.
w
yrokiem z
dnia
14
grudnia 20
12
r. oddalił
powództ
w
o
główne oraz uwzględnił powództwo wzajemne. Ustalił, że w
dniu 18 października 2008
r.
strony
zawar
ły umowę
w sprawie opracowania dokumentacji do
budow
y
obejścia G. w ciągu drogi wojewódzkiej
n
r […]. Umowę zawarto na okres 12 miesięcy, a terminarz oddania poszczególnych prac ustalono w złączniku nr 1 do umowy.
W dniu 23 grudnia 2008
r.
strony sporządziły aneks do umowy
,
w którym wyeliminowały dotychczasowy załącznik do umowy o nazwie „Harmonogram rzeczowo-finansowy prac projektowych” i w to miejsce wprowadziły „Zakres rzeczowo-finansowy prac projektowych”. Jednocześnie zniosły terminarz oddania poszczególnych elementów projektu - przedmiotu umowy.
Przyczyny niezależne od pozwanego spowodowały, że wykonanie prac objętych zmodyfikowaną umową w terminie określonym przez strony stało się niemożliwe.
P
owód jednostronnie ustalił
t
ermin wykonania prac na
dzień
10
czerwca
2011
r.
, czyli do dnia wydania przez Wojewodę […] decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. Opóźnienie wykonania przez pozwanego zamówionego dzieła został
o
ustalone przez
powołaną przez powoda
wewnętrzną komisję
odbiorczą,
w której
pozwany
nie brał udziału.
Zdaniem
S
ądu Rejonowego
,
k
omisja ustaliła - w sposób całkowicie arbitralny - iż pozwany nie wykonał części prac projektowych, objętych zakresem rzeczowo-finansowym,
mianowicie
zatwierdzonych projektów stałej organizacji ruchu oraz organizacji ruchu na czas budowy. J. S. złożył zatwierdzony projekt stałej organizacji ruchu w dniu 24 czerwca 2011
r.
, a projekt organizacji ruchu na czas budowy w dniu 25 lipca 2011
r.
, więc komisja uznała, iż pozostawał w zwłoce z wykonaniem dzieła przez okres 44 dni i obciążyła pozwanego umownymi karami pieniężnymi
, a powód
potrącił je z należną pozwanemu wierzytelnością z przysługującego mu wynagrodzenia w wysokości 12
.
200 zł.
Zdaniem Sądu
Rejonowego
, zgodnie z §
7 ust.
1
umowę zawarto na 12 miesięcy od dnia jej podpisania. Oznaczało to, ż
e po
upływie okresu obowiązywania prawa i obowiązki stron wygasły, a
strony
po
winny rozliczyć się z dokonanych wzajemnie świadczeń.
S
trony
,
podpis
ując
aneks do umowy, zni
osły
terminarz oddania prac i jednocześnie określ
iły
kolejność oddawania poszczególnych elementów prac projektowych.
P
ozwany zdał dwa ostanie projekty dopiero po zrealizowaniu projektów wcześniejszych.
Oznacza
ło to należyt
e
wykonani
e
przez niego umowy i w żadnym wypadku nie mogło być traktowane jako niedochowanie terminów umownych.
Chociaż
, zgodnie z §
2 aneksu oraz §
7 umowy, wygasła
ona
w dniu 19 października 2009
r.,
jednak
s
trony kontynuowały współpracę na jej podstawie aż do wykonania dzieła w lipcu 2011
. N
ależało więc uznać, ż
e
strony w sposób konkludentny w dalszym ciągu uważały się za związane tą umową
,
postanowienia
o terminach umownych
stały się zaś nie
aktual
ne
.
Województwo […] wniosło a
pelację
od wyroku
Sądu Rejonowego
.
Sąd Okręgowy w K.
wyrokiem
z dnia 25 kwietnia 2013 r. oddalił apelację, zasądził od Województwa […] na rzecz J. S. 1.800 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego oraz z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w pkt 2 zaskarżonego wyroku, zastępując datę "14 grudnia 2009 r." datą "17 grudnia 2011 r.”
Uznał, że
Sąd Rejonowy należycie wyjaśnił sprawę, dokładnie ustalił stan faktyczny oraz wywiódł z niego prawidłowe wnioski i oceny.
Zdaniem Sądu Okręgowego, a
pelujący podniósł zarzuty, które są tylko polemiką z ustaleniami i słusznymi wnioskami Sądu
Rejonowego
. Sąd Okręgowy
w szczególności
zg
odził
się z Sądem
Rejonowym
, że użyte w umowie określenie oznacza,
i
ż po upływie 12 miesięcy umowa przestaje obowiązywać, bo została zawarta na czas oznaczony
(§ 7 ust. 1 i 2 umowy)
.
Punkt
7 specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie jest skorelowany z §
7 umowy (pierwszy z nich mówi o wykonaniu zamówienia, drugi o okresie obowiązywania umowy). Rozbieżność ta oznacza, że oba
postanowienia,
dotycząc
e
różnych zagadnień
,
funkcjonują niezależnie od siebie. Zarzut, że Sąd na podstawie art.
65
§ 2 k
.
c
.
nie dokonał interpretacji (po myśli powoda) §
7 umowy jest kuriozalny, bo właśnie Sąd zinterpretował t
o
postanowienie
zgodnie z jego werbalnym brzmieniem, odmiennym od znaczenia
,
jakie powód obecnie usiłuje mu nadać, ale zgodnie ze znaczeniem użytych słów.
Komisja - bez udziału pozwanego - sama zdecydowała o znaczeniu dat, które nie były ani zawarte w umowie, ani
nie były
przedmiotem uzgodnień stron.
Zdaniem Sądu Okręgowego, p
owód nie udowodnił, że poczynając od
dnia
10 czerwca 2011 r
.
płynął okres opóźnienia zawiniony przez pozwanego.
Województwo […]
wniosło skargę kasacyjną, w której zaskarżyło wyrok Sądu Okręgowego w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie
art. 65 § 1 i 2 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podniesiony w
skardze kasacyjnej zarzut naruszenia
art. 65 § 1 i 2 k.c. dotyczy błędnej wykładni § 7 ust. 1 umowy z dnia 2 października 2008 r. oraz pkt 7 specyfikacji istotnych warunków zamówienia i pkt 4 oferty przez uznanie, że umowa została zawarta na czas określony i nie zawierała terminu realizacji zamówienia, uniemożliwiając zastosowanie § 19 ust. 1 pkt 1 umowy dotyczącego kary umownej, podczas gdy prawidłowa interpretacja i zastosowanie art. 65 § 1 i 2 k.c. powinny - zdaniem skarżącego - prowadzić do wniosku, iż umowa określała termin wykonania zamówienia, który wynosił 12 miesięcy licząc od dnia zawarcia umowy, zaś po upływie 12 miesięcy umowa nie wygasła i nadal obowiązywała wskutek niewykonania zobowiązania przez pozwanego. Zarzut ten jest nietrafny. Zgodnie z
§ 7 umowy z dnia 2 października 2008 r., została ona zawarta na okres 12 miesięcy liczonych od dnia jej podpisania, a szczegółowe terminy zostały określone w harmonogramie rzeczowo-finansowym, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy. Według aneksu do umowy z dnia 2 października 2008 r., zamiast harmonogramu rzeczowo-finansowego wprowadzono zakres rzeczowo-finansowy prac projektowych, który nie określił terminów wykonania wyszczególnionych prac projektowych. Interpretując przede wszystkim wolę stron ponad brzmienie łączącej ich umowy trzeba stwierdzić, że - uchylając w grudniu 2008 r. aneks do umowy regulujący szczegółowy harmonogram zadań - strony
de facto
podważyły skuteczność postanowień umownych o karach umownych za opóźnienie w realizacji zadania. Na pewno bowiem wspólna wola stron nie obejmowała tego, że zamawiający sam będzie ustalał nowe terminy wykonania zadania. Stąd  za bezpodstawne trzeba przyjąć naliczenie kar umownych, zatem rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego co do
meritum
jest trafne.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
14
k.p.c. orzekł, jak w sentencji.
‎