II CSKP 2118/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną spółki A. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego nakazujący spółce opuszczenie, opróżnienie i wydanie nieruchomości położonej w S. powodowi S.K. Powód, jako współwłaściciel nieruchomości, dochodził jej wydania od spółki, która użytkowała nieruchomość, mimo braku skutecznego tytułu prawnego wobec powoda. Sądy niższych instancji uznały powództwo za zasadne, wskazując, że spółka nie wykazała prawa do władania nieruchomością, a ewentualna umowa użyczenia mogła zostać rozwiązana przez wytoczenie powództwa windykacyjnego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za nieuzasadnione. W szczególności odrzucono zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie mógł badać nowych faktów przywoływanych przez skarżącą spółkę, które miałyby świadczyć o nadużyciu prawa podmiotowego przez powoda, gdyż był związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji. W oparciu o ustalone fakty, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie doszło do nadużycia prawa. Dodatkowo, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oddanie rzeczy wspólnej do korzystania osobie trzeciej przez jednego ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych powinno być oceniane na podstawie art. 206 k.c., a nie art. 198 czy 199 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących współwłasności, w szczególności możliwości dochodzenia wydania nieruchomości przez współwłaściciela od podmiotu nieposiadającego skutecznego tytułu prawnego, a także kwestii nadużycia prawa podmiotowego w kontekście roszczeń windykacyjnych oraz właściwej podstawy prawnej oceny sytuacji oddania rzeczy wspólnej do korzystania osobie trzeciej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym Sąd Najwyższy był związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji i nie badał nowych okoliczności podnoszonych przez skarżącą spółkę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy współwłaściciel nieruchomości może skutecznie dochodzić jej wydania od podmiotu, który włada nieruchomością na podstawie umowy użyczenia, która mogła zostać rozwiązana przez wytoczenie powództwa windykacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współwłaściciel nieruchomości może skutecznie dochodzić jej wydania od podmiotu, który włada nieruchomością na podstawie umowy użyczenia, która mogła zostać rozwiązana przez wytoczenie powództwa windykacyjnego, jeśli podmiot ten nie wykazał skutecznego wobec powoda tytułu prawnego do władania nieruchomością.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powód jako współwłaściciel jest uprawniony do czynności zachowawczych, w tym wytoczenia powództwa windykacyjnego. Pozwana spółka nie wykazała skutecznego wobec powoda tytułu prawnego do władania nieruchomością, a nawet jeśli istniała umowa użyczenia, jej rozwiązanie mogło nastąpić przez wytoczenie powództwa. Brak zgody pozostałych współwłaścicieli na rozporządzenie rzeczą wspólną nie jest kluczowy w kontekście oceny skuteczności umowy użyczenia wobec współwłaściciela dochodzącego zwrotu rzeczy.
Czy dochodzenie przez współwłaściciela roszczenia windykacyjnego o wydanie nieruchomości może stanowić nadużycie prawa podmiotowego w świetle społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach faktycznych ustalonych przez sądy niższych instancji, dochodzenie przez współwłaściciela roszczenia windykacyjnego o wydanie nieruchomości nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy był związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji i nie mógł brać pod uwagę nowych okoliczności przywoływanych przez skarżącą spółkę, które miałyby świadczyć o nadużyciu prawa. W świetle ustalonych faktów, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się nadużycia prawa podmiotowego przez powoda.
Czy oddanie rzeczy wspólnej do korzystania osobie trzeciej przez jednego ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych powinno być oceniane na podstawie art. 199 k.c. czy art. 206 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oddanie rzeczy wspólnej do korzystania osobie trzeciej przez jednego ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych powinno być oceniane na podstawie art. 206 k.c., a nie art. 199 k.c. czy art. 198 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oddanie rzeczy do korzystania osobie trzeciej (najem, użyczenie) nie jest rozporządzeniem rzeczą wspólną w rozumieniu art. 199 k.c. ani rozporządzeniem udziałem w rozumieniu art. 198 k.c. W przypadku oddania rzeczy do korzystania przez jednego ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych, właściwym przepisem do oceny sporu jest art. 206 k.c., który reguluje zasady współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | pozwana |
| S.K. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 209
Kodeks cywilny
Uprawnia współwłaściciela do dokonywania czynności zachowawczych, w tym wytoczenia powództwa windykacyjnego.
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia windykacyjnego o wydanie rzeczy.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Reguluje zasady współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej przez współwłaścicieli, właściwy do oceny sytuacji oddania rzeczy do korzystania osobie trzeciej przez jednego ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych.
k.p.c. art. 398¹´
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nadużycia prawa podmiotowego, badany w kontekście zarzutów pozwanej.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Dotyczy rozporządzania rzeczą wspólną, uznany za nieadekwatny do oceny sytuacji oddania rzeczy do korzystania osobie trzeciej.
k.c. art. 198
Kodeks cywilny
Dotyczy rozporządzania udziałem, uznany za nieadekwatny do oceny sytuacji oddania rzeczy do korzystania osobie trzeciej.
k.p.c. art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zawieszenia postępowania o zniesienie współwłasności.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie lub co do przedmiotu nieobjętego żądaniem.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada aktualności orzekania.
k.p.c. art. 398¹³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹³ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność powoływania nowych faktów i dowodów w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 98 § 1, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Współwłaściciel jest uprawniony do czynności zachowawczych, w tym wytoczenia powództwa windykacyjnego. • Pozwana spółka nie wykazała skutecznego wobec powoda tytułu prawnego do władania nieruchomością. • Umowa użyczenia mogła zostać rozwiązana przez wytoczenie powództwa windykacyjnego. • Oddanie rzeczy wspólnej do korzystania osobie trzeciej przez jednego ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych podlega ocenie na podstawie art. 206 k.c.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. przez Sąd Okręgowy. • Naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. przez Sąd Okręgowy. • Naruszenie zasad Konstytucji (art. 2, 32, 21 ust. 1). • Naruszenie art. 222 w zw. z art. 5 k.c. przez nieuwzględnienie, że wniesienie powództwa stanowi nadużycie prawa podmiotowego. • Naruszenie art. 198 w zw. z art. 5 k.c. przez nieuwzględnienie, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych. • Naruszenie art. 140 w zw. z art. 5 k.c. przez nieuwzględnienie społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Oddanie rzeczy wspólnej do odpłatnego (najem) lub nieodpłatnego (użyczenie) korzystania osobie trzeciej nie jest ani rozporządzeniem rzeczą wspólną, ani rozporządzeniem udziałem. • Jeżeli jednak rzecz zostaje oddana do korzystania przez osobę, która takiego prawa nie miała, korzystający nie będzie mógł skutecznie bronić się przeciwko uprawnionemu, który dochodzi zwrotu rzeczy.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Marcin Krajewski
sprawozdawca
Piotr Telusiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących współwłasności, w szczególności możliwości dochodzenia wydania nieruchomości przez współwłaściciela od podmiotu nieposiadającego skutecznego tytułu prawnego, a także kwestii nadużycia prawa podmiotowego w kontekście roszczeń windykacyjnych oraz właściwej podstawy prawnej oceny sytuacji oddania rzeczy wspólnej do korzystania osobie trzeciej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym Sąd Najwyższy był związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji i nie badał nowych okoliczności podnoszonych przez skarżącą spółkę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie skutecznego tytułu prawnego do nieruchomości i jak współwłaściciel może dochodzić swoich praw, nawet jeśli istnieją złożone relacje między stronami. Wyjaśnienie dotyczące art. 206 k.c. jest cenne dla praktyków.
“Współwłaściciel żąda wydania nieruchomości: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można odzyskać lokal od najemcy lub osoby używającej go bezprawnie.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.