II CSKP 2115/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy J. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, który oddalił apelację gminy od postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego zasiedzenie nieruchomości. Nieruchomość, pierwotnie należąca do gospodarstwa rolnego przejętego przez Skarb Państwa, była dzierżawiona przez wnioskodawczynię i jej męża. Po wygaśnięciu umowy dzierżawy w 1983 roku, gmina zawarła nową umowę z inną osobą, jednak poprzedni dzierżawcy nadal władali gruntem. Sąd drugiej instancji uznał, że od 1 czerwca 1983 r. posiadanie stało się samoistne i po upływie 30 lat nastąpiło zasiedzenie, a działania gminy nie przerwały biegu terminu. Gmina zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie samoistnego charakteru posiadania oraz nieskuteczne przerwanie biegu zasiedzenia przez działania gminy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione, a domniemanie samoistnego charakteru posiadania (art. 339 k.c.) obciążało właściciela dowodem przeciwnym. Sąd podkreślił, że działania gminy, takie jak decyzja komunalizacyjna czy wniosek o wpis do księgi wieczystej, nie przerwały biegu zasiedzenia, ponieważ nie były skierowane bezpośrednio przeciwko posiadaczowi w celu odzyskania posiadania lub ustalenia własności w sposób wiążący dla posiadacza.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zasiedzeniu, w szczególności dotyczących charakteru posiadania po wygaśnięciu stosunku prawnego (dzierżawy) oraz czynności przerywających bieg zasiedzenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia posiadania zależnego w samoistne w kontekście nieruchomości państwowych/komunalnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy po wygaśnięciu umowy dzierżawy, posiadanie nieruchomości przez byłego dzierżawcę, który nadal włada nieruchomością, staje się samoistnym posiadaniem w rozumieniu przepisów o zasiedzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli właściciel nie udowodni, że powstał inny stosunek prawny uzasadniający zależne posiadanie lub że posiadacz nadal zamanifestował zależny charakter posiadania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że po wygaśnięciu podstawy posiadania zależnego (np. umowy dzierżawy), ciężar dowodu, że posiadanie nadal ma charakter zależny, spoczywa na właścicielu. Właściciel musi wykazać istnienie innego stosunku prawnego lub przejawy zależnego charakteru posiadania.
Jakie działania właściciela nieruchomości mogą przerwać bieg terminu zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg zasiedzenia przerywają czynności właściciela przed sądem lub innym organem podjęte bezpośrednio w celu ustalenia lub zaspokojenia jego roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że orzeczenia sądów i decyzje administracyjne same w sobie nie przerywają biegu zasiedzenia. Kluczowe są czynności właściciela skierowane przeciwko posiadaczowi, mające na celu odzyskanie posiadania lub ustalenie własności w sposób wiążący dla posiadacza. Działania takie jak decyzja komunalizacyjna czy wniosek o wpis do księgi wieczystej, jeśli nie są skierowane przeciwko posiadaczowi, nie przerywają biegu zasiedzenia.
Czy domniemanie samoistnego charakteru posiadania (art. 339 k.c.) ma zastosowanie do posiadania, które wcześniej było posiadaniem zależnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, domniemanie to ma zastosowanie, a ciężar dowodu zmiany charakteru posiadania obciąża właściciela.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli podstawa posiadania zależnego wygasła, a posiadanie trwa, to właściciela obciąża dowód, że powstał inny stosunek prawny uzasadniający zależne posiadanie lub że posiadacz nadal zamanifestował zależny charakter władania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina J. | organ_państwowy | skarżący |
| J.T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| R.K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D.T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa wymogi zasiedzenia, w tym konieczność samoistnego posiadania przez wymagany okres.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Ustanawia domniemanie samoistnego posiadania rzeczy przez posiadacza.
Pomocnicze
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Określa czynności przerywające bieg przedawnienia, które stosuje się odpowiednio do zasiedzenia.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Określa czynności przerywające bieg przedawnienia, które stosuje się odpowiednio do zasiedzenia.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Stosuje odpowiednio przepisy o przedawnieniu do zasiedzenia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie apelacyjne i rolę sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów prawa materialnego przez sąd.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad orzekania o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 10 § ust. 4 pkt 2
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie nieruchomości przez wnioskodawczynię po wygaśnięciu umowy dzierżawy miało charakter samoistny. • Działania gminy (decyzja komunalizacyjna, wniosek o wpis do KW) nie przerwały biegu zasiedzenia. • Ciężar dowodu zmiany charakteru posiadania z zależnego na samoistne spoczywa na właścicielu.
Odrzucone argumenty
Posiadanie nieruchomości przez wnioskodawczynię od 1 czerwca 1983 r. nie było samoistne. • Właściciel (Skarb Państwa/gmina) przerwał bieg zasiedzenia poprzez podjęte czynności. • Wniosek posiadaczki o zwrot i uwłaszczenie nieruchomości przerwał bieg zasiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
Pod pozorem kwestionowania ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia skarżący prezentuje odmienną ocenę prawną niespornych faktów. • Jeżeli podstawa posiadania zależnego (w niniejszej sprawie umowa dzierżawy) wygasła, lecz posiadanie nadal trwa, to właściciela obciąża ciężar dowodu, że w miejsce stosunku prawnego, który wygasł, powstał inny stosunek prawny, upoważniający do zależnego posiadania rzeczy. • Orzeczenia sądów i decyzje administracyjne nie przerywają biegu zasiedzenia, gdyż bieg ten przerywa czynność właściciela przed sądem lub innym organem.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Dariusz Pawłyszcze
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zasiedzeniu, w szczególności dotyczących charakteru posiadania po wygaśnięciu stosunku prawnego (dzierżawy) oraz czynności przerywających bieg zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia posiadania zależnego w samoistne w kontekście nieruchomości państwowych/komunalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia zasiedzenia nieruchomości, w którym długoletnie posiadanie przez dzierżawców doprowadziło do nabycia własności mimo działań administracyjnych i prawnych właściciela (gminy). Pokazuje, jak ważne jest właściwe udokumentowanie i manifestowanie charakteru posiadania.
“Czy wieloletni dzierżawca może zasiedzieć nieruchomość należącą do gminy? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.