II CSKP 2065/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu apelacyjnego o oddaleniu wniosku o stwierdzenie wykonalności wyroku zagranicznego sądu polubownego, uznając, że następca prawny wierzyciela nie musi przedstawiać dokumentu z urzędowo poświadczonymi podpisami, jeśli wykazuje nabycie wierzytelności na zasadach ogólnych.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia sądu apelacyjnego, który oddalił wniosek o stwierdzenie wykonalności wyroku zagranicznego sądu polubownego. Sąd apelacyjny uznał, że umowa cesji wierzytelności przedstawiona przez wnioskodawczynię nie spełnia wymogów art. 788 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że art. 788 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą, a następca prawny może wykazywać nabycie wierzytelności na zasadach ogólnych.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyni K. z Ukrainy od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który oddalił jej wniosek o stwierdzenie wykonalności wyroku zagranicznego sądu polubownego. Wnioskodawczyni nabyła wierzytelności stwierdzone tym wyrokiem na podstawie umowy cesji. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa cesji nie spełnia wymogów art. 788 § 1 k.p.c. (stosowanego w drodze analogii), który wymaga urzędowo poświadczonych podpisów dla dokumentów prywatnych wykazujących nabycie wierzytelności. Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie jest władny badać ważności umowy przelewu i oddalił wniosek. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżone postanowienie, wskazał, że art. 788 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą. Podkreślono, że prawo procesowe cywilne jest przychylne idei respektowania następstwa prawnego, a następcy prawni mogą wykazywać swoje uprawnienia na zasadach ogólnych, bez rygorów dowodowych art. 788 § 1 k.p.c. Wyrok sądu polubownego przed stwierdzeniem jego wykonalności nie jest tytułem egzekucyjnym, a stosowanie art. 788 § 1 k.p.c. byłoby nieoperatywne w kontekście postępowań o uznanie wyroku zagranicznego. W związku z tym sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, następca prawny wierzyciela może wykazywać nabycie wierzytelności na zasadach ogólnych, bez ograniczeń wynikających z art. 788 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 788 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą, ponieważ wyrok taki nie jest tytułem egzekucyjnym, a prawo procesowe cywilne jest przychylne respektowaniu następstwa prawnego na zasadach ogólnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
K. w K. (Ukraina)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | uczestniczka postępowania |
| A. | inne | powódka z postępowania arbitrażowego |
Przepisy (9)
Pomocnicze
k.p.c. art. 788 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą, gdy wnioskodawcą jest następca prawny.
k.p.c. art. 1214 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą następuje przez nadanie mu klauzuli wykonalności.
k.p.c. art. 192 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Konstrukcja następstwa procesowego opartego na założeniu następstwa prawnego w zakresie przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna stosowania przepisów o postępowaniu przed Sądem Najwyższym do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach cywilnych do innych postępowań.
u.p.p.m. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. – prawo prywatne międzynarodowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 788 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą. Następca prawny może wykazywać nabycie wierzytelności na zasadach ogólnych, bez dodatkowych rygorów dowodowych.
Odrzucone argumenty
Umowa cesji wierzytelności przedstawiona przez wnioskodawczynię nie spełnia wymogów art. 788 § 1 k.p.c. ze względu na brak urzędowo poświadczonych podpisów.
Godne uwagi sformułowania
Prawo procesowe cywilne pozostaje przychylne idei uwzględniania założenia, że między podmiotami uprawnień lub określonych skutków procesowych a podmiotami trzecimi doszło do następstwa prawnego w zakresie sytuacji prawnych, których dotyczy postępowanie i zawiera rozwiązania służące respektowaniu skutków założenia o takim następstwie. Uregulowanie zawarte w art. 788 § 1 k.p.c. ustanowione w postępowaniu klauzulowym jawi się tu jako kreujące odstępstwo w tym zakresie, mające przy tym zastosowanie w konkretnie i ściśle określonej sytuacji, ale niemające charakteru bezwzględnego. Wyrok sądu polubownego przed stwierdzeniem jego wykonalności nie jest tytułem egzekucyjnym, a art. 788 § 1 k.p.c. stosuje się do tytułów egzekucyjnych.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
członek
Karol Weitz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykazanie, że następca prawny wierzyciela nie musi spełniać rygorystycznych wymogów dowodowych art. 788 § 1 k.p.c. w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą przez następcę prawnego wierzyciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą wykonalności wyroków zagranicznych i następstwa prawnego, co jest istotne dla praktyków prawa międzynarodowego prywatnego i arbitrażu.
“Sąd Najwyższy: Jak skutecznie dochodzić wykonalności wyroku zagranicznego sądu polubownego jako następca prawny?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II CSKP 2065/22 POSTANOWIENIE 23 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Paweł Grzegorczyk SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Tomasz Kawczyński po rozpoznaniu na rozprawie 23 maja 2025 r. w Warszawie skargi kasacyjnej K. w K. (Ukraina) od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 czerwca 2021 r., I AGo 16/20, w sprawie z wniosku K. w K. (Ukraina) z udziałem F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o stwierdzenie wykonalności wyroku zagranicznego sądu polubownego, uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym o wynagrodzeniu kuratora uczestniczki postępowania. Paweł Grzegorczyk Grzegorz Misiurek Karol Weitz (M.M.) UZASADNIENIE Wnioskodawczyni K. w K. wniosła o stwierdzenie wykonalności przez nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Polubownego – […] wydanego 21 czerwca 2016 r. dalej („Wyrok”) w sprawie z powództwa A. w L. (Łotwa) przeciwko F. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zapłatę w zakresie punktu 56 sentencji Wyroku. Postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił wniosek i orzekł o wynagrodzeniu dla kuratora uczestniczki postępowania F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd ustalił, że na mocy wyroku uczestniczka została zobowiązana na rzecz powódki z postępowania arbitrażowego do zapłaty określonych w nim kwot. 22 lipca 2016 r między powódką z postępowania arbitrażowego, na rzecz, której zapadł Wyrok jako cedentką zawarta została umowa cesji, na mocy której przeniosła ona na rzecz wnioskodawczyni jako cesjonariuszki wierzytelności stwierdzone Wyrokiem przysługujące jej względem F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W toku postępowania, Sąd po ustaleniu, że uczestniczka nie ma obecnie zarządu, ustanowił dla niej kuratora. Wnioskodawczyni przedstawiła w toku postępowania umowę cesji z 22 lipca 2016 r. jednak bez urzędowo poświadczonych na niej podpisów reprezentujących strony umowy. Sąd ocenił, że celem wykazania przez wnioskodawczynię jej uprawnienia do żądania stwierdzenia wykonalności wyroku jako następczyni prawnej wierzycielki określonej w jego komparycji powinna ona spełnić wymagania określone w art. 788 § 1 k.p.c. (stosowanym w drodze analogii), tj. przedstawić dokument urzędowy lub dokument prywatny z podpisami urzędowo poświadczonymi wykazujący nabycie przez nią wierzytelności stwierdzonych Wyrokiem. Umowa cesji przedstawiona przez wnioskodawczynię wymagań tych jednak nie spełnia. W ocenie Sądu, wykluczało to stwierdzenie wykonalności Wyroku przez nadanie mu klauzuli wykonalności na rzecz wnioskodawczyni, co uzasadniało oddalenie wniosku, gdyż sąd rozpoznający wniosek o stwierdzenie wykonalności ze względu na swoją ograniczoną kognicję nie jest władny badać ważności i skuteczności umowy przelewu. Skargę kasacyjną od postanowienia z 30 czerwca 2021 r. wywiodła wnioskodawczyni. Zarzucając naruszenie art. 12 Konwencji o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 19 czerwca 1980 r. w związku z art. 14 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych i z art. 28 ust. 1 ustawy z 4 lutego 2011 r. – prawo prywatne międzynarodowe i art. 788 § 1 k.p.c. oraz art. 788 § 1 k.p.c. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Prawo procesowe cywilne pozostaje przychylne idei uwzględniania założenia, że między podmiotami uprawnień lub określonych skutków procesowych a podmiotami trzecimi doszło do następstwa prawnego w zakresie sytuacji prawnych, których dotyczy postępowanie i zawiera rozwiązania służące respektowaniu skutków założenia o takim następstwie w odniesieniu do tych uprawnień lub skutków procesowych względnie interpretowane jest w duchu respektowania takich skutków. Przejawem tej „przychylności” jest nie tylko konstrukcja następstwa procesowego opartego na założeniu następstwa prawego w zakresie przedmiotu sporu (art. 192 pkt 3) k.p.c.), ale także utrwalone w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie stanowisko, że następcy prawni stron zapisu na sąd polubowny pozostają związani takim zapisem (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 1 marca 1934 r. C. II. 34/33 Zb. Orz. 1934, poz. 607 i z 8 lutego 1935 r. C.III. 778/34 Zb. Orz.1935, poz.430), jak również zapatrywanie, że następcy prawni stron prawomocnie zakończonego procesu są objęci skutkami prawomocności materialnej wyroku kończącego proces (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 5 maja 1951 r. C.689/50 OSN 1952 nr 1 poz. 3). Istotne jest w tym kontekście to, że co do zasady wykazywanie założenia o następstwie prawnym w wymienionych sytuacjach nie podlega żadnym dodatkowym rygorom dowodowym zaostrzającym wymagania co do dowodzenia okoliczności mających skutkować przedmiotowym następstwem, lecz jedynie ogólnie przyjętym regułom dowodzenia okoliczności prawnie relewantnych dla danego postępowania. Uregulowanie zawarte w art. 788 § 1 k.p.c. ustanowione w postępowaniu klauzulowym jawi się tu jako kreujące odstępstwo w tym zakresie, mające przy tym zastosowanie w konkretnie i ściśle określonej sytuacji, ale niemające charakteru bezwzględnego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2019 r., III CZP 4/19, OSNC 2020 nr 3 poz. 26). W ideę przychylności prawa procesowego cywilnego dla respektowania w jego obrębie skutków założenia o następstwie prawnym wpisuje się stanowisko, że z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą albo ugody zawartej przed takim sądem za granicą względnie o uznanie takiego wyroku wystąpić mogą nie tylko strony postępowania arbitrażowego, lecz także ich następcy prawni. Jakkolwiek postępowanie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą jest zintegrowane z postępowaniem klauzulowym, czego wyrazem jest konstrukcja polegająca na tym, że stwierdzenie wykonalności takiego wyroku następuje przez nadanie mu klauzuli wykonalności (art. 1214 § 2 k.p.c.), to jednak w omawianym postępowaniu nie ma zastosowania art. 788 § 1 k.p.c. i wynikające z niego ograniczenia dowodowe. Po pierwsze możliwość wystąpienia z odpowiednim wnioskiem przez następców prawnych stron postępowania przed sądem polubownym wynika w takim wypadku z samej istoty następstwa prawnego i założenia o nim. Po drugie wyrok sądu polubownego przed stwierdzeniem jego wykonalności nie jest tytułem egzekucyjnym, a art. 788 § 1 k.p.c. stosuje się do tytułów egzekucyjnych. Po trzecie sięganie do art. 788 § 1 k.p.c. byłoby całkowicie nieoperatywne i wykluczone w postępowaniu o uznanie w Polsce wyroku sądu polubownego wydanego za granicą, podczas gdy także w tym wypadku zachodzi konieczność rozwiązania problemu występowania z odpowiednim wnioskiem przez następców prawnych stron postępowania przed sądem polubownym. Przyjmując, że art. 788 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą w sytuacji, w której z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności wystąpił następca prawny strony postępowania przed sądem polubownym uznać należy, że może on wykazywać okoliczności istotne dla oceny założonego następstwa prawnego na zasadach ogólnych, czyli z wykorzystaniem wszelkich dowodów i bez ograniczeń wynikających z art. 788 § 1 k.p.c. Oznacza to, że kasacyjny zarzut naruszenia art. 788 § 1 k.p.c. był uzasadniony a zaskarżone postanowienie musiało zostać uchylone. Z tych względów, na podstawie art. 398 15 § 1 oraz art. 108 § 2 w związku z art. 391 §1 i z art. 398 21 oraz z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Paweł Grzegorczyk Grzegorz Misiurek Karol Weitz (M.M.) [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI