II CSKP 1994/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka K.P. domagała się od pozwanego P.J., posła na Sejm RP, publikacji przeprosin za naruszenie jej dóbr osobistych. Sprawa przeszła przez różne etapy proceduralne, w tym zawieszenie postępowania w związku z koniecznością uzyskania zgody Sejmu na pociągnięcie posła do odpowiedzialności cywilnej. Po wygaśnięciu mandatu posła P.J. (w związku z wyborem do Parlamentu Europejskiego), sądy niższych instancji uznały, że sprawa może być rozpoznana merytorycznie. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację pozwanego, uznając, że wypowiedzi nie wchodziły w zakres sprawowania mandatu poselskiego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Okręgowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym argumentem Sądu Najwyższego była wykładnia art. 105 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą immunitet poselski w sprawach cywilnych nie jest ograniczony czasowo i trwa również po wygaśnięciu mandatu. W związku z tym, do pociągnięcia byłego posła do odpowiedzialności cywilnej za działania związane z wykonywaniem mandatu nadal wymagana jest zgoda Sejmu. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji naruszyły art. 386 § 6 k.p.c. przez niezastosowanie się do wskazań prawnych zawartych w wcześniejszym postanowieniu Sądu Apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja trwałości immunitetu poselskiego w sprawach cywilnych po wygaśnięciu mandatu oraz konieczności uzyskania zgody Sejmu na pociągnięcie do odpowiedzialności.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy naruszenie dóbr osobistych lub innych praw osób trzecich nastąpiło w związku z działalnością wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy immunitet poselski w sprawach cywilnych trwa również po wygaśnięciu mandatu posła?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, immunitet poselski w sprawach cywilnych, wynikający z art. 105 ust. 1 Konstytucji RP, nie jest ograniczony czasowo i trwa również po wygaśnięciu mandatu posła.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni art. 105 ust. 1 Konstytucji RP, wskazując, że przepis ten nie przewiduje ograniczenia czasowego dla immunitetu w sprawach cywilnych. Argumentowano, że celem immunitetu jest zapewnienie swobody sprawowania mandatu i ochrona przed naciskami, co uzasadnia jego trwałość również po zakończeniu kadencji. Podkreślono, że obawa przed przyszłymi procesami mogłaby ograniczać swobodę wykonywania mandatu.
Czy sąd może rozpoznać sprawę cywilną przeciwko posłowi, jeśli Sejm nie wyraził zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności, mimo wygaśnięcia jego mandatu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli poseł naruszył prawa osób trzecich w związku z działalnością wchodzącą w zakres sprawowania mandatu, do pociągnięcia go do odpowiedzialności sądowej wymagana jest zgoda Sejmu, nawet po wygaśnięciu mandatu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP oraz art. 6a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, do pociągnięcia posła do odpowiedzialności sądowej za naruszenie praw osób trzecich w związku z działalnością poselską wymagana jest zgoda Sejmu. Ta zasada obowiązuje również po wygaśnięciu mandatu, a brak takiej zgody stanowi negatywną przesłankę procesową.
Czy sąd drugiej instancji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji z wcześniejszego etapu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji z wcześniejszego etapu postępowania, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 386 § 6 k.p.c., który stanowi, że ocena prawna i wskazania sądu drugiej instancji wiążą sąd, któremu sprawę przekazano, jak i sąd drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu. W tej sprawie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu z 31 sierpnia 2017 r. stwierdził, że pozwanego obejmował immunitet poselski, a Sąd Okręgowy nie zastosował się do tej oceny przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.P. | osoba_fizyczna | powódka |
| P.J. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
Konst. RP art. 105 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Immunitet poselski w sprawach cywilnych trwa również po wygaśnięciu mandatu. Poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu, bez zgody Sejmu.
u.w.m.p.i.s. art. 6 § 1
Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora
Poseł lub senator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu, z zastrzeżeniem art. 6a.
u.w.m.p.i.s. art. 6a
Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora
Poseł lub senator, który, podejmując działania wchodzące w zakres sprawowania mandatu, narusza prawa osób trzecich, może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu lub Senatu.
k.p.c. art. 386 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Pomocnicze
u.w.m.p.i.s. art. 6 § 2
Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora
Działalność, o której mowa w ust. 1, obejmuje zgłaszanie wniosków, wystąpienia lub głosowania na posiedzeniach Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego oraz ich organów, na posiedzeniach klubów, kół i zespołów poselskich, senackich lub parlamentarnych, a także inną działalność związaną nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna.
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W wypadku naruszenia dóbr osobistych można nadto żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. przez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego z 31 sierpnia 2017 r. • Immunitet poselski w sprawach cywilnych trwa również po wygaśnięciu mandatu posła. • Do pociągnięcia byłego posła do odpowiedzialności cywilnej za działania związane z wykonywaniem mandatu wymagana jest zgoda Sejmu.
Odrzucone argumenty
Sądy niższych instancji prawidłowo rozpoznały sprawę merytorycznie, uznając, że wypowiedzi pozwanego nie wchodziły w zakres sprawowania mandatu poselskiego. • Wygaśnięcie mandatu posła oznacza brak konieczności uzyskiwania zgody Sejmu na pociągnięcie do odpowiedzialności cywilnej.
Godne uwagi sformułowania
w sprawach cywilnych immunitet ten nie ma ograniczenia czasowego, co wprost wynika z ust. 1 art. 105 Konstytucji RP. • W myśl tego przepisu poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. • Oceny tej nie zmienia fakt, że brak zgody wynikał z (błędnego) przyjęcia, iż skoro pozwany przestał był posłem na Sejm RP (gdyż został wybrany do Parlamentu Europejskiego), to Sejm RP nie może decydować o uchyleniu jego immunitetu.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
sprawozdawca
Krzysztof Wesołowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja trwałości immunitetu poselskiego w sprawach cywilnych po wygaśnięciu mandatu oraz konieczności uzyskania zgody Sejmu na pociągnięcie do odpowiedzialności."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy naruszenie dóbr osobistych lub innych praw osób trzecich nastąpiło w związku z działalnością wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego i procesowego związanego z immunitetem poselskim, które ma istotne znaczenie dla funkcjonowania państwa i praw obywatelskich.
“Czy poseł nadal chroniony immunitetem po utracie mandatu? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.