II CSKP 1955/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka "D." pozwała spółkę "F." o zapłatę odszkodowania w wysokości 44 339,40 euro z tytułu nieprawidłowego wykonania umowy przewozu. Powódka zarzuciła przewoźnikowi wydanie towaru odbiorcy przed potwierdzeniem przez nadawcę otrzymania płatności. Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził część dochodzonej kwoty, a Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację przewoźnika. Sąd Apelacyjny ustalił, że strony uzgodniły dodatkowy warunek umowy przewozu – rozładunek towaru u odbiorcy miał nastąpić po informacji od powódki o dokonaniu zapłaty. Przewoźnik wydał towar bez uzyskania takiej informacji, co doprowadziło do szkody powódki, gdyż zapłata nie nastąpiła. Sąd Apelacyjny uznał, że przewoźnik dopuścił się rażącego niedbalstwa, co uzasadniało odstąpienie od ograniczeń odpowiedzialności wynikających z Konwencji CMR. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną przewoźnika, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo. Sąd Najwyższy podkreślił, że przewoźnik nie dopełnił wymaganej staranności, wydając towar bez potwierdzenia zapłaty, co stanowiło normalne następstwo nienależytego wykonania zobowiązania. Sąd Najwyższy rozważył również kwestię podstawy prawnej odpowiedzialności przewoźnika, wskazując na możliwość stosowania przepisów krajowych (art. 471 k.c. w zw. z art. 474 k.c.) w przypadkach nieuregulowanych wprost przez Konwencję CMR.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności przewoźnika za szkodę wynikłą z wydania towaru bez potwierdzenia zapłaty, mimo ustnego zastrzeżenia, oraz interpretacja pojęcia rażącego niedbalstwa w kontekście Konwencji CMR.
Dotyczy specyficznej sytuacji uzgodnienia warunku zapłaty przed wydaniem towaru i późniejszego naruszenia tego warunku przez przewoźnika.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydanie towaru odbiorcy przez przewoźnika przed potwierdzeniem zapłaty przez nadawcę, mimo ustnego zastrzeżenia takiego warunku, stanowi rażące niedbalstwo uzasadniające odstąpienie od ograniczeń odpowiedzialności przewoźnika wynikających z Konwencji CMR?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydanie towaru odbiorcy bez uzyskania potwierdzenia zapłaty, pomimo wyraźnego zastrzeżenia, stanowi przejaw rażącego niedbalstwa, uzasadniającego odstąpienie od ograniczeń odpowiedzialności przewoźnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przewoźnik nie dopełnił wymaganej od niego w profesjonalnej działalności gospodarczej staranności, dopuszczając do wydania towaru bez potwierdzenia zapłaty. Zachowanie prawidłowej sekwencji czasowej (najpierw zapłata, potem wydanie towaru) miało zapobiec szkodzie. Brak tej staranności jest oczywisty i stanowi rażące niedbalstwo.
Czy postanowienia Ogólnych Warunków Świadczenia Usług Przewozowych (OWU) spółki "F." wyłączają możliwość uzgodnienia przez strony dodatkowych warunków umowy przewozu, takich jak uzależnienie rozładunku od potwierdzenia zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, OWU dotyczą kwestii wskazówek i odstępstw pojawiających się już po zawarciu umowy przewozu, a nie samego procesu jej zawierania. Strony mogą uzgodnić dodatkowe postanowienia przy zawieraniu umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że § 3 ust. 4 OWU, który stanowi, że przewoźnik nie jest związany wskazówkami nadawcy niezgodnymi z umową, OWU lub przepisami prawa, a na odstępstwo wymaga zgody pisemnej, dotyczy sytuacji po zawarciu umowy. Nie wyklucza to możliwości uzgodnienia dodatkowych warunków przy jej zawieraniu, co miało miejsce w tej sprawie.
Czy nienależyte wykonanie umowy przewozu przez przewoźnika (wydanie towaru bez potwierdzenia zapłaty) może stanowić podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie prawa krajowego (art. 471 k.c. w zw. z art. 474 k.c.), nawet jeśli Konwencja CMR nie reguluje wprost takiego przypadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Konwencja CMR nie reguluje wszystkich przypadków odpowiedzialności przewoźnika. W przypadkach nieuregulowanych w Konwencji, można stosować przepisy prawa krajowego, w tym art. 471 k.c. w zw. z art. 474 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Konwencja CMR reguluje odpowiedzialność za zaginięcie, uszkodzenie towaru i opóźnienie dostawy, ale nie obejmuje wszystkich roszczeń odszkodowawczych przeciwko przewoźnikowi. W takich sytuacjach podstawy odpowiedzialności należy szukać w prawie krajowym, a granice kwotowe w art. 361 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. | spółka | powód |
| F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Określa zakres odszkodowania, w tym normalne następstwa szkody.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności dłużnika za nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 474
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za czynności osób, z których pomocą wykonuje zobowiązanie.
Konwencja CMR art. 23 § ust. 1 i 2
Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)
Ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika co do zasady i kwoty.
Konwencja CMR art. 29 § ust. 1
Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)
Wyjątki od ograniczeń odpowiedzialności przewoźnika w przypadku rażącego niedbalstwa.
Konwencja CMR art. 17 § ust. 1
Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)
Odpowiedzialność przewoźnika za zaginięcie, uszkodzenie towaru lub opóźnienie dostawy.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni umowy, w tym zgodnego zamiaru stron i celu umowy.
k.c. art. 72 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego przy wykładni umowy.
k.c. art. 66
Kodeks cywilny
Dotyczy zawierania umów.
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów.
k.c. art. 97
Kodeks cywilny
Dotyczy umocowania do czynności prawnych.
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez podwładnego.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność podważania ustaleń faktycznych w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek oddalenia skargi kasacyjnej, gdy nie ma uzasadnionych podstaw.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres odpowiedzialności za koszty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydanie towaru odbiorcy bez potwierdzenia zapłaty, mimo ustnego zastrzeżenia takiego warunku, stanowi rażące niedbalstwo przewoźnika. • Strony mogły uzgodnić dodatkowe warunki umowy przewozu przy jej zawieraniu, niezależnie od treści OWU. • Nienależyte wykonanie umowy przewozu przez przewoźnika może stanowić podstawę odpowiedzialności na gruncie prawa krajowego (art. 471 k.c. w zw. z art. 474 k.c.), gdy Konwencja CMR nie reguluje danego przypadku.
Odrzucone argumenty
Brak związku przyczynowego między działaniami pozwanej a utratą ładunku. • Pracownik pozwanej nie był upoważniony do zawarcia umowy w trybie odbiegającym od OWU. • OWU wyłączają możliwość uzgodnienia dodatkowych warunków umowy. • Pozwana nie dopuściła się deliktu ani nie wprowadziła powódki w błąd. • Wydanie towaru odbiorcy nie stanowi utraty towaru w rozumieniu Konwencji CMR.
Godne uwagi sformułowania
Przewoźnik powinien dochować najwyższej staranności, tymczasem dopuścił się rażącego niedbalstwa. • Wydanie towaru odbiorcy pomimo nieuzyskania zapewnienia o uiszczeniu ceny, pomimo wyraźnego zastrzeżenia przeciwnego, stanowiło przejaw rażącego niedbalstwa. • Rażące niedbalstwo (culpa lata) zachodzi w przypadku przekroczenia podstawowych, elementarnych zasad ostrożności. • Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący-sprawozdawca
Marcin Łochowski
członek
Marcin Krajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności przewoźnika za szkodę wynikłą z wydania towaru bez potwierdzenia zapłaty, mimo ustnego zastrzeżenia, oraz interpretacja pojęcia rażącego niedbalstwa w kontekście Konwencji CMR."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uzgodnienia warunku zapłaty przed wydaniem towaru i późniejszego naruszenia tego warunku przez przewoźnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie warunków umowy i jak poważne konsekwencje może mieć niedbalstwo przewoźnika, nawet w kontekście międzynarodowych przepisów.
“Przewoźnik stracił miliony przez wydanie towaru "na gębę". Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to rażące niedbalstwo.”
Dane finansowe
WPS: 44 339,4 EUR
odszkodowanie: 37 802,5 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.