II CSKP 1948/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Skarbu Państwa - Wojewody Mazowieckiego i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Płocku. Sprawa dotyczyła powództwa W. S. jako reprezentanta grupy w postępowaniu grupowym przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie Mazowieckiemu, Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie oraz Województwu Mazowieckiemu o ustalenie ich solidarnej odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wynikłą z przerwania wału przeciwpowodziowego w 2010 roku. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji, uznał, że zaniedbania pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, w tym brak dostosowania planów ochrony, niewykonywanie prac bagrowniczych, brak aktualizacji planów oraz niezapewnienie odpowiedniego stanu wałów, doprowadziły do przerwania wału i zalania nieruchomości członków grupy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając za nietrafne zarzuty dotyczące dopuszczalności postępowania grupowego, naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Potwierdził, że Skarb Państwa i Województwo Mazowieckie ponoszą solidarną odpowiedzialność na podstawie art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej, nawet jeśli dotyczyło to przedmiotów własności Skarbu Państwa. Podkreślono, że zaniedbania obu podmiotów stanowiły jeden złożony czyn niedozwolony, a brak możliwości oddzielenia skutków ich działań uzasadnia solidarną odpowiedzialność.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego za szkody powodziowe wynikające z zaniedbań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, dopuszczalność postępowania grupowego w takich sprawach, interpretacja pojęcia władzy publicznej w kontekście odpowiedzialności deliktowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zaniedbaniami w ochronie przeciwpowodziowej i specyfiką postępowania grupowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego ponoszą odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej w zakresie ochrony przeciwpowodziowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa i Województwo Mazowieckie ponoszą solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej w zakresie ochrony przeciwpowodziowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zaniedbania pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, w tym utrzymania wałów i koryta rzeki, stanowiły złożony czyn niedozwolony, za który ponoszą solidarną odpowiedzialność. Działania te, nawet jeśli dotyczyły przedmiotów własności Skarbu Państwa, były wykonywane w ramach władzy publicznej służącej realizacji interesu publicznego.
Czy postępowanie grupowe jest dopuszczalne w sprawie o ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę powodziową, gdy roszczenia członków grupy opierają się na tej samej podstawie faktycznej i prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie grupowe jest dopuszczalne, nawet jeśli indywidualne roszczenia będą wymagały badania okoliczności faktycznych właściwych poszczególnym członkom grupy, o ile kwalifikacja prawna stosunku prawnego jest tożsama.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że jednorodzajowość roszczenia w postępowaniu grupowym dotyczy roszczenia procesowego, a nie materialnoprawnego. O jej istnieniu decyduje związek faktyczny między żądaniami. Okoliczność, że wysokość szkody zależy od indywidualnych okoliczności, nie wyklucza dopuszczalności postępowania grupowego.
Czy zaniedbania w zakresie ochrony przyrody na terenie międzywala mogą wyłączać odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę powodziową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaniedbania w zakresie ochrony przyrody nie wyłączają odpowiedzialności, jeśli nie podjęto starań mających na celu przezwyciężenie trudności związanych z ingerencją w stan przyrody w celu zapobieżenia zagrożeniu powodziowemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć ingerencja w stan przyrody mogła wiązać się z trudnościami prawnymi i społecznymi, pozwany nie podjął nawet starań, aby te trudności przezwyciężyć. Brak działań zapobiegających osiedlaniu się zwierząt w wałach, mimo świadomości zagrożenia, stanowił zaniedbanie uzasadniające odpowiedzialność.
Czy solidarna odpowiedzialność odszkodowawcza może obciążać podmioty, których niezgodne z prawem zachowania, rozpatrywane łącznie, doprowadziły do powstania szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli łączne zaniedbania kilku podmiotów doprowadziły do powstania jednej szkody, ponoszą one solidarną odpowiedzialność na podstawie art. 441 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku współodpowiedzialności za szkodę, nie jest konieczne, aby sprawcy popełnili jeden czyn niedozwolony. Wystarczy, że ich różne czyny lub zdarzenia prawne uzasadniają ich odpowiedzialność deliktową. W aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne dowodzenie, kto i w jakim stopniu przyczynił się do powstania szkody, gdyż jest to kwestia rozliczeń między sprawcami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Wojewoda Mazowiecki | organ_państwowy | pozwany |
| Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie | instytucja | pozwany |
| W. S. | osoba_fizyczna | powód (reprezentant grupy) |
| L. B. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| R. G. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| R. G.1. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| C. G. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| B. J. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| B. J.1. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| M. J. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| D. K. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| P. K. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| M. L. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| H. N. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| M. N. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| R. O. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| M. O. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| Z. O. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| R. R. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. | spółka | członek grupy |
| J. S. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| A. S. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| R. S. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| B. T. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| B. W. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| M. W. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| A. S. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| M. Z. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| L. Ż. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| Z. Ż. | osoba_fizyczna | członek grupy |
| Województwo Mazowieckie | organ_państwowy | pozwany |
| Powiat Płocki | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
u.d.r.p.g. art. 4 § 1
Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym
Definicja reprezentanta grupy.
u.d.r.p.g. art. 2 § 3
Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym
Podstawa żądania ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej.
d.p.w. art. 75
Ustawa - Prawo wodne
Obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych.
u.w.a.r.w. art. 22 § 2
Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
Obowiązek zapewnienia współdziałania.
u.w.a.r.w. art. 22 § 3
Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
Obowiązek przyjęcia planu ochrony przeciwpowodziowej.
k.c. art. 441 § 1
Kodeks cywilny
Solidarna odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez kilka osób.
u.d.r.p.g. art. 1 § 1
Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym
Wymóg dochodzenia roszczeń jednego rodzaju.
Pomocnicze
d.p.w. art. 80 § 4
Ustawa - Prawo wodne
Zaniechania w zakresie budowy oraz właściwego utrzymywania wałów przeciwpowodziowych.
Prawo budowlane art. 62 § 1
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego.
u.o.o.p. art. 126 § 1
Ustawa o ochronie przyrody
Okoliczności wyłączające odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez zwierzęta.
u.o.o.p. art. 33 § 1
Ustawa o ochronie przyrody
Zakaz ingerencji w obszary chronione.
u.o.o.p. art. 34 § 1
Ustawa o ochronie przyrody
Przesłanki zezwolenia na realizację przedsięwzięcia negatywnie wpływającego na siedliska.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zakres obowiązku naprawienia szkody.
u.d.r.p.g. art. 10 § 1
Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym
Postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym.
u.d.r.p.g. art. 10a
Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym
Kontrola sądowa nad certyfikacją postępowania grupowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniedbania Skarbu Państwa i Województwa Mazowieckiego w zakresie ochrony przeciwpowodziowej stanowiły złożony czyn niedozwolony. • Skarb Państwa i Województwo Mazowieckie ponoszą solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę powodziową. • Postępowanie grupowe było dopuszczalne w sprawie. • Odpowiedzialność Skarbu Państwa wynika z wykonywania władzy publicznej, a nie tylko z prawa własności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (dopuszczalność postępowania grupowego). • Naruszenie prawa materialnego (brak odpowiedzialności Skarbu Państwa, brak związku przyczynowego, brak szkody). • Ochrona przyrody wyłączała możliwość ingerencji w stan wałów i międzywala. • Brak solidarnej odpowiedzialności z uwagi na współdziałanie innych podmiotów.
Godne uwagi sformułowania
zaniedbania pozwanych łącznie doprowadziły do przerwania wału przeciwpowodziowego • najbardziej prawdopodobną, bezpośrednią przyczyną przerwania części wału przeciwpowodziowego i zalania nieruchomości członków grupy wodami powodziowymi było osłabienie korpusu wału norami bobrowymi bądź lisimi • przyczynami, które współprowadziły do zaistnienia omawianego zdarzenia, były zaniedbania Województwa Mazowieckiego oraz jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa • kwalifikacja stosunku prawnego, z którego wynikają roszczenia wszystkich członków grupy, jest tożsama – stosunek ten powstał wskutek deliktu władzy publicznej • Skarb Państwa oraz Województwo Mazowieckie ponoszą na podstawie art. 417 § 1 k.c. odpowiedzialność za szkodę doznaną przez członków grupy • działania (zaniechania) pozwanych łącznie złożyły się na jeden czyn niedozwolony, który polegał na zaniechaniach wykonywania nałożonych ustawami obowiązków w zakresie ochrony przeciwpowodziowej • nie można było zatem przyjąć, że w okolicznościach sprawy ingerencja w stan przyrody na terenie międzywala byłaby sprzeczna z krajowym i unijnym porządkiem prawnym • Obaj pozwani zachowali się niezgodnie z prawem, a skutków ich postępowania (zaniechań) nie da się od siebie oddzielić, wobec czego obaj solidarnie odpowiadają za szkodę.
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Robert Stefanicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego za szkody powodziowe wynikające z zaniedbań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, dopuszczalność postępowania grupowego w takich sprawach, interpretacja pojęcia władzy publicznej w kontekście odpowiedzialności deliktowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zaniedbaniami w ochronie przeciwpowodziowej i specyfiką postępowania grupowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy katastrofy powodziowej i odpowiedzialności państwa za zaniedbania, co ma duży wymiar społeczny i praktyczny. Wyjaśnia złożone kwestie odpowiedzialności deliktowej władzy publicznej oraz mechanizmy postępowania grupowego.
“Państwo odpowiada za powódź? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie zaniedbań, które doprowadziły do katastrofy.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.