II CSKP 1937/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną pozwanego W.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie zasądzający solidarnie od pozwanych (w tym W.S.) na rzecz Skarbu Państwa kwotę 348.974,48 zł z odsetkami. Roszczenie wynikało z umowy o roboty budowlane, w trakcie której doszło do zawyżenia ilości i wartości wykonanych prac, co potwierdziły wyroki karne. Pozwani J.S., Z.W., W.S. i S.T. zostali skazani za przestępstwa polegające na wystawianiu zawyżonych faktur i protokołów odbioru robót, działając na szkodę Skarbu Państwa. Sąd Apelacyjny uznał, że ustalenia z wyroku karnego są wiążące dla sądu cywilnego co do popełnienia przestępstwa i wyrządzenia szkody. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pozwany W.S. świadomie uczestniczył w przygotowaniu dokumentów zawierających nieprawdziwe dane, co pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą powoda. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność pozwanych jest solidarna na podstawie art. 415 w związku z art. 441 § 1 k.c., a roszczenie nie uległo przedawnieniu ze względu na wynikające z przestępstwa powstanie szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady wiążącego charakteru ustaleń z wyroku karnego dla sądu cywilnego, interpretacja adekwatnego związku przyczynowego w kontekście odpowiedzialności deliktowej za czyny formalne, zasady odpowiedzialności solidarnej oraz przedawnienia roszczeń odszkodowawczych wynikających z przestępstwa.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z robotami budowlanymi i oszustwem, ale ogólne zasady prawne mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy czyn polegający na sporządzaniu lub polecaniu sporządzenia protokołów odbioru robót zawierających zawyżone ilości i wartości, przypisany w wyroku karnym jako występek z art. 271 § 3 k.k., uzasadnia odpowiedzialność deliktową za szkodę wyrządzoną powodowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli czyn ten ma charakter formalny, to w połączeniu z innymi działaniami pozwanych i w kontekście ustaleń faktycznych sądu cywilnego, pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą powoda.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozwany W.S. świadomie uczestniczył w przygotowaniu dokumentów zawierających nieprawdziwe dane, co stanowiło pierwsze ogniwo prowadzące do szkody powoda, nawet jeśli sam czyn z art. 271 § 3 k.k. nie jest bezpośrednio związany z wyrządzeniem szkody. Kluczowe są ustalenia faktyczne sądu cywilnego dotyczące całego łańcucha zdarzeń i związku przyczynowego.
Czy wysokość szkody ustalonej w wyroku karnym jest wiążąca dla sądu cywilnego w sprawie o odszkodowanie, zwłaszcza gdy pozwany kwestionuje związek swojego czynu ze szkodą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w zakresie, w jakim wysokość szkody została ustalona w wyroku karnym dotyczącym innych współsprawców, a pozwani nie kwestionowali jej globalnej wysokości w postępowaniu cywilnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wysokość szkody wynikająca z wyroku karnego (w zakresie dotyczącym innych pozwanych) jest wystarczająca do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności pozwanego W.S., gdyż popełnił on delikt stanowiący pierwsze ogniwo powiązane adekwatnie z deliktami pozostałych pozwanych, prowadzącymi bezpośrednio do szkody powoda.
Czy roszczenie o naprawienie szkody wynikłej z przestępstwa, popełnionego przed wejściem w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego, podlega 20-letniemu terminowi przedawnienia na podstawie art. 442¹ § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, stosuje się 20-letni termin przedawnienia liczony od dnia popełnienia przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny (a Sąd Najwyższy nie zakwestionował tej kwestii) uznał, że roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu, ponieważ szkoda wynikła z przestępstwa potwierdzonego wyrokiem karnym. W związku z tym zastosowanie znalazł art. 442¹ § 2 k.c. przewidujący 20-letni termin przedawnienia.
Czy sąd cywilny jest związany ustaleniami faktycznymi sądu karnego co do popełnienia przestępstwa i wyrządzenia szkody na podstawie art. 11 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w zakresie, w jakim ustalenia te dotyczą popełnienia przestępstwa i wyrządzenia szkody.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny aprobował ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego, stwierdzając, że z sentencji wyroku karnego wynika, iż pozwani działali wspólnie i w porozumieniu, co jest wiążące dla sądu cywilnego.
Czy zarzut naruszenia art. 385 k.p.c. może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, zazwyczaj wymaga konkretyzacji przez wskazanie przepisów postępowania, których naruszenie doprowadziło do bezzasadnego oddalenia apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut naruszenia art. 385 k.p.c. nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej i wymagał konkretyzacji, co nie zostało uczynione przez skarżącego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Komenda Wojewódzka Policji w R. | organ_państwowy | powód |
| W.S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S.T. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J.S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | zastępstwo procesowe powoda |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Określa zakres obowiązku naprawienia szkody, w tym związek przyczynowy.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność solidarną kilku osób za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje prejudycjalne znaczenie prawomocnych orzeczeń skazujących sądu karnego dla sądu cywilnego.
k.k. art. 271 § § 3
Kodeks karny
Poświadczenie nieprawdy w dokumencie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Pomocnicze
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Przepis intertemporalny dotyczący przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
§ 2 przewiduje 20-letni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej deliktem liczony od dnia popełnienia przestępstwa.
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wyrokowania co do przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
§ 1 określa związanie Sądu Najwyższego podstawami skargi kasacyjnej; § 2 zakazuje kwestionowania ustaleń faktycznych.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Oszustwo.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Oszustwo kapitałowe.
k.k. art. 273
Kodeks karny
Użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie adekwatnego związku przyczynowego między działaniami pozwanego W.S. a szkodą powoda. • Wiążące znaczenie ustaleń z wyroku karnego dla sądu cywilnego. • Solidarna odpowiedzialność pozwanych za szkodę. • Niezachodzenie przedawnienia roszczenia z uwagi na wynikające z przestępstwa powstanie szkody.
Odrzucone argumenty
Czyn przypisany pozwanemu W.S. (art. 271 § 3 k.k.) nie uzasadnia odpowiedzialności deliktowej, gdyż jest formalny i nie zależy od wystąpienia szkody. • Brak przypisania pozwanemu zarzutu działania wspólnie i w porozumieniu z osobami skazanymi za oszustwo. • Szkoda nie wynikła bezpośrednio ani pośrednio z czynu pozwanego. • Umowa obligowała powoda do weryfikacji prac, co mogło stanowić jego przyczynienie się do szkody. • Naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. przez wyjście poza podstawę faktyczną powództwa. • Naruszenie art. 385 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia te, jako wynikające z sentencji prawomocnego Wyroku karnego, są wiążące dla sądu cywilnego w niniejszej sprawie (art. 11 k.p.c.) co do popełnienia przestępstwa oraz wyrządzenia tym przestępstwem szkody • pozwani świadomie i w sposób zawiniony uczestniczyli w przygotowaniu dokumentów zawierających nieprawdziwe dane i działali w celu uzyskania korzyści majątkowej przez Spółkę • między działaniami pozwanych W.S. i Z.W. a szkodą powoda istnieje adekwatny związek przyczynowy • każda z osób, która czynem niedozwolonym spowodowała szkodę, zobowiązana jest wobec pokrzywdzonego do spełnienia świadczenia w całości • skarżący nie postawił zarzutu naruszenia art. 362 k.c., w związku z czym – wobec związania Sądu Najwyższego podstawami skargi (art. 398¹³ § 1 k.p.c.) - rozpatrywanie jego sugestii co do przyczynienia się powoda do powstania szkody jest bezprzedmiotowe • wywody skarżącego zmierzają w znacznej mierze do niedopuszczalnego w postępowaniu kasacyjnym kwestionowania ustaleń faktycznych
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Władysław Pawlak
członek
Roman Trzaskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady wiążącego charakteru ustaleń z wyroku karnego dla sądu cywilnego, interpretacja adekwatnego związku przyczynowego w kontekście odpowiedzialności deliktowej za czyny formalne, zasady odpowiedzialności solidarnej oraz przedawnienia roszczeń odszkodowawczych wynikających z przestępstwa."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z robotami budowlanymi i oszustwem, ale ogólne zasady prawne mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak postępowanie karne może wpływać na postępowanie cywilne, a także jak sąd interpretuje związek przyczynowy i odpowiedzialność za szkodę w złożonych przypadkach oszustw gospodarczych.
“Jak wyrok karny przesądza o odszkodowaniu cywilnym? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 348 974,48 PLN
odszkodowanie: 348 974,48 PLN
koszty zastępstwa procesowego: 5400 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.