V KK 395/25

Sąd Najwyższy2025-11-18
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegobezstronnośćkrajowa rada sądownictwaizba dyscyplinarnakodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy odmówił wyłączenia sędziego od rozpoznania kasacji, uznając, że zarzuty dotyczące jego powołania i orzekania w Izbie Dyscyplinarnej nie wywołały uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności w konkretnej sprawie.

Pełnomocnik interwenienta złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania kasacji, argumentując to trybem powołania sędziego i jego wcześniejszym orzekaniem w Izbie Dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności muszą być uzasadnione faktycznie, a nie tylko abstrakcyjnie. Stwierdzono, że podniesione zarzuty, dotyczące kwestii ustrojowych i braku wskazania konkretnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, nie uzasadniają wyłączenia sędziego.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek pełnomocnika interwenienta o wyłączenie sędziego Ryszarda Witowskiego od rozpoznania kasacji w sprawie karnej. Wniosek opierał się na argumentach dotyczących trybu powołania sędziego na urząd oraz jego wcześniejszego orzekania w Izbie Dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona konkretnymi okolicznościami faktycznymi, a nie może wynikać z samych kwestii ustrojowych czy abstrakcyjnych zarzutów wobec całych grup sędziów. Wskazano, że zarzuty dotyczące powołania sędziego i jego orzekania w Izbie Dyscyplinarnej, bez wskazania na konkretny wpływ tych okoliczności na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, nie spełniają wymogu uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił odmówić uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie wskazują na konkretny wpływ tych okoliczności na rozstrzygnięcie danej sprawy i opierają się na abstrakcyjnych zarzutach ustrojowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona konkretnymi okolicznościami faktycznymi, a nie może wynikać z samych kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego czy jego orzekaniem w innych składach, jeśli nie wykazano związku tych okoliczności z przedmiotową sprawą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa uwzględnienia wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (wobec wnioskodawcy)

Strony

NazwaTypRola
B. S.inneinterwenient

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy ją rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wniosek o wyłączenie sędziego podlega rozpoznaniu przez sąd, w którym sprawa się toczy, z tym że wniosek dotyczący sędziego sądu okręgowego lub wojskowego rozpoznaje sąd apelacyjny, a wniosek dotyczący sędziego sądu apelacyjnego lub wojskowego sądu okręgowego rozpoznaje Sąd Najwyższy.

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie sędziego następuje z mocy ustawy, jeżeli zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy przepisów szczególnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona konkretnymi okolicznościami faktycznymi, a nie abstrakcyjnymi kwestiami ustrojowymi. Brak wskazania na konkretny wpływ orzekania w Izbie Dyscyplinarnej na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Zarzuty dotyczące powołania sędziego nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów.

Odrzucone argumenty

Sędzia powinien zostać wyłączony z powodu trybu powołania na urząd. Sędzia powinien zostać wyłączony z powodu orzekania w Izbie Dyscyplinarnej.

Godne uwagi sformułowania

wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów należy ją rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym, opartą na zobiektywizowanych przesłankach oraz analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

przewodniczący

Ryszard Witowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście kontrowersji dotyczących powoływania sędziów i funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - wyłączenia sędziego, odwołując się do aktualnych kontrowersji ustrojowych związanych z powoływaniem sędziów i funkcjonowaniem Izby Dyscyplinarnej, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników.

Czy sędzia powołany w "kontrowersyjny" sposób może orzekać? Sąd Najwyższy wyjaśnia kryteria wyłączenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KK 395/25
POSTANOWIENIE
Dnia 18 listopada 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie
B. S.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 18 listopada 2025 r.
wniosku pełnomocnika interwenienta
o wyłączenie SSN Ryszarda Witowskiego
od rozpoznania kasacji obrońcy i pełnomocnika interwenienta
postanowił:
odmówić uwzględnienia wniosku o wyłączenie SSN Ryszarda Witowskiego.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z 12 września 2025 r., SSN Ryszard Witowski został wyznaczony do rozpoznania kasacji obrońcy i pełnomocnika interwenienta od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z 18 lutego 2025 r., sygn. akt V Ka 713/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Żyrardowie z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 389/22.
Wnioskiem z 1 października 2025 r. pełnomocnik interwenta wniósł o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania kasacji w sprawie V KK 395/25.
Uzasadniając wniosek jego autor wskazał, że ww. sędzia został powołany na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, także orzekał w Izbie Dyscyplinarnej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego
od
rozpoznana sprawy sygn. akt V KK 395/25
nie zasługiwał na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zasadnicza część przedstawionych przez wnioskodawcę argumentów nie mogła zostać rozpoznana w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania
(zob. m.in. postanowienie SN z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z 31 października 2023 r., V KK 358/23).
Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (vide postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). Gdyby zatem wnioskodawca poprzestał na argumentach systemowych związanych z powołaniem Ryszarda Witowskiego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, należałoby uznać wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawić go bez rozpoznania. Niemniej jednak pełnomocnik interwenienta powołał się również na okoliczności faktyczne, które mogą jej zdaniem stanowić podstawę wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k., co uzasadniało jego merytoryczne rozpoznanie.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że należy ją rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym, opartą na zobiektywizowanych przesłankach oraz analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (zob. uchwała SN z  26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007/5/39; wyrok SN z 8 stycznia 2009r., III KK 257/08, LEX nr 532400; wyrok SN z 18 marca 2009 r., IV KK 380/08, LEX nr 491543). Wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna być więc należycie, a zatem wystarczająco „uzasadniona".
Instytucja wyłączenia sędziego z powodu istnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jego bezstronności ma bowiem charakter procesowej gwarancji w konkretnym postępowaniu. W konsekwencji zasadność wniosku
‎
o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego w danej sprawie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych argumentów wskazujących na to, że w realiach niniejszej sprawy SSN Ryszard Witowski mógłby naruszyć standard bezstronności, ograniczając się wyłącznie do prezentacji swoich poglądów popartych argumentacją o charakterze abstrakcyjnym. Nie stanowi bowiem o braku bezstronności ww. sędziego w przedmiotowej sprawie fakt orzekania przez SSN Ryszarda Witowskiego w Izbie Dyscyplinarnej, gdy wnioskodawca nie tylko nie wskazał na jakikolwiek wpływ tych okoliczności na rozstrzygnięcie sprawy, a także czy w ogóle zachodzi pomiędzy tymi okolicznościami, a przedmiotem sprawy jakikolwiek związek.
Reasumując, okoliczności podniesione we wniosku uzasadniały wyłączenia SSN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy V KK 395/25, co skutkowało jego nieuwzględnieniem w oparciu o art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
a contrario
.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI