II CSKP 1780/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTowarzystwo Ubezpieczeń S.A. dochodziło od P. S.A. (zarządcy infrastruktury kolejowej) zapłaty odszkodowania za szkodę w elektrycznym zespole trakcyjnym, do której doszło w wyniku wypadku kolejowego. Sąd Okręgowy zasądził znaczną część dochodzonej kwoty. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji pozwanego, zmienił wyrok, oddalając powództwo w części dotyczącej kwoty 1 801 339,90 zł. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie odpowiedzialności pozwanego na zasadzie ryzyka (art. 435 § 1 k.c.) oraz ocena przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody. Sąd Apelacyjny uznał, że zarówno zarządca infrastruktury, jak i przewoźnik przyczynili się do szkody w 50%. Przyczyną pierwotną zdarzenia było niewłaściwe napięcie sieci trakcyjnej spowodowane opieraniem się ciężarów o fundament, a przyczyną pośrednią – nieprawidłowe uszynienie kanału wentylacji pojazdu, które doprowadziło do pożaru. Sąd Apelacyjny obniżył należne odszkodowanie o 50% udowodnionej szkody (2 943 346,50 zł), zasądzając kwotę 1 471 673,25 zł. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego, potwierdzając, że przedsiębiorstwo pozwanego jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody i podlega odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Sąd Najwyższy uznał, że związek przyczynowy między ruchem przedsiębiorstwa a szkodą został wykazany, a zarzut naruszenia art. 435 § 1 k.c. i art. 361 § 1 k.c. przez błędną wykładnię i zastosowanie nie zasługuje na uwzględnienie. Potwierdzono również prawidłowość oceny przyczynienia się poszkodowanego i miarkowania odszkodowania przez Sąd Apelacyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie odpowiedzialności zarządcy infrastruktury kolejowej na zasadzie ryzyka za szkody powstałe w wyniku ruchu przedsiębiorstwa, analiza związku przyczynowego w kontekście art. 435 k.c. i art. 361 k.c., ocena przyczynienia się poszkodowanego do szkody oraz miarkowanie odszkodowania.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące przyczyn wypadku i oceny przyczynienia się stron mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia do podobnych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przedsiębiorstwo zarządcy infrastruktury kolejowej jest przedsiębiorstwem wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody w rozumieniu art. 435 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorstwo pozwanego jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przedsiębiorstwo zarządcy infrastruktury kolejowej spełnia kryteria przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody.
Czy dla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka z art. 435 § 1 k.c. wystarczy wykazanie normalnego związku przyczynowego między ruchem przedsiębiorstwa a szkodą, czy też możliwe jest ograniczenie odpowiedzialności z uwagi na ocenę adekwatności skutków lub wystąpienie nova causa interveniens?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dla odpowiedzialności z art. 435 § 1 k.c. wystarczy wykazanie normalnego związku przyczynowego. Wystąpienie innych czynników nie zrywa więzi kauzalnej, jeśli pozostają one w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanką odpowiedzialności jest normalny związek przyczynowy. Nawet jeśli wystąpiły inne czynniki (jak wada konstrukcyjna pojazdu czy pożar), nie przerywają one więzi kauzalnej, o ile są one normalnym następstwem ruchu przedsiębiorstwa.
Czy w okolicznościach sprawy doszło do przyczynienia się poszkodowanego (przewoźnika) do powstania lub zwiększenia szkody, a jeśli tak, to w jakim stopniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poszkodowany przyczynił się do szkody w 50%.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny trafnie ocenił, że nieprawidłowe uszynienie kanału wentylacji pojazdu, które spowodowało, że wyłącznik szybki nie zadziałał natychmiast i doszło do pożaru, stanowiło przyczynienie się poszkodowanego do szkody. Jednocześnie, nieprawidłowe umocowanie ciężarów i brak przeglądu sieci przez pozwanego również stanowiły przyczynienie się zarządcy infrastruktury.
Czy koszty naprawy pojazdu, w tym koszty wyosiowania/zaosiowania pojazdu, naprawy pantografu oraz narzutu wykonawcy, zostały prawidłowo ustalone?
Odpowiedź sądu
Niektóre z tych kosztów nie powinny zostać uwzględnione w wysokości szkody.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, opierając się na opinii biegłego, nie uwzględnił kosztów wyosiowania/zaosiowania pojazdu oraz naprawy pantografu, gdyż nie były one niezbędne lub nie uległy uszkodzeniu. Nie uwzględniono również 10% narzutu, gdyż naprawa była wykonywana przez ten sam podmiot.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółki akcyjnej | spółka | pozwany |
| Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej | spółka | powód |
| P. spółki akcyjnej | spółka | interwenient uboczny po stronie pozwanego |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ruch tego przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw.
k.p.c. art. 98 § § 1, 11 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące zasądzenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 10 § ust. 4 pkt 2
Podstawa prawna do ustalenia opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedsiębiorstwo pozwanego jest wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (art. 435 § 1 k.c.). • Istnienie normalnego związku przyczynowego między ruchem przedsiębiorstwa a szkodą jest wystarczające dla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. • Przyczynienie się poszkodowanego do szkody w 50% uzasadnia miarkowanie odszkodowania. • Koszty naprawy pantografu i wyosiowania/zaosiowania pojazdu nie powinny być uwzględnione w szkodzie. • Naruszenie przepisów dotyczących sieci trakcyjnej i brak przeglądu przez pozwanego stanowi jego przyczynienie się do szkody.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 435 § 1 k.c. wyłącza możliwość ograniczenia odpowiedzialności z uwagi na ocenę adekwatności skutków lub wystąpienie nova causa interveniens. • Wada konstrukcyjna pojazdu (wadliwe uszynienie kanału klimatyzacji) stanowiła nova causa interveniens, przerywającą związek przyczynowy. • Naruszenie art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że pożar pojazdu pozostaje w związku przyczynowym z obniżeniem sieci trakcyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Przedsiębiorstwo poruszane siłami przyrody w rozumieniu art. 435 § 1 k.c. to takie, którego globalny cel funkcjonowania jest zależny od użycia sił przyrody, a korzystanie z nich stanowi warunek konieczny jego istnienia i funkcjonowania. • Zaostrzony reżim odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w świetle art. 435 § 1 k.c. rozszerza odpowiedzialność prowadzącego przedsiębiorstwo, nakładając na niego odpowiedzialność tak za zawinione wyrządzenie szkody, jak i w razie braku takiego zawinienia. • Spełniony więc został test conditio sine qua non. • Powstanie pożaru miało charakter nadzwyczajny i nietypowy, bowiem przy prawidłowym uszynieniu pojazdu do pożaru by nie doszło, uszkodzenia byłyby jedynie mechaniczne. • Nieprawidłowe umocowanie ciężarów, podkuwanie fundamentu zostało ocenione jako szczególnie naganne działanie pozwanego. • W sprawie nie miała miejsca nova causa interveniens, rozumiana jako okoliczność przerywająca normalny związek przyczynowy.
Skład orzekający
Maciej Kowalski
przewodniczący
Krzysztof Wesołowski
członek
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności zarządcy infrastruktury kolejowej na zasadzie ryzyka za szkody powstałe w wyniku ruchu przedsiębiorstwa, analiza związku przyczynowego w kontekście art. 435 k.c. i art. 361 k.c., ocena przyczynienia się poszkodowanego do szkody oraz miarkowanie odszkodowania."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące przyczyn wypadku i oceny przyczynienia się stron mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia do podobnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności za wypadek kolejowy z dużymi kwotami odszkodowania, a także analizuje złożone zagadnienia związane z odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka i związkiem przyczynowym, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i odszkodowawczym.
“Kolejowy pożar: Kto odpowiada za milionowe szkody? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o odpowiedzialność zarządcy infrastruktury.”
Dane finansowe
WPS: 3 278 631,15 PLN
odszkodowanie: 1 471 673,25 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.