II CSKP 1691/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał dwie skargi kasacyjne w sprawie podziału majątku wspólnego D.G. i R.Z. Skargi dotyczyły postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku, które częściowo zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego w zakresie wartości nieruchomości obciążonej hipoteką oraz rozliczeń finansowych między stronami. Wnioskodawczyni kwestionowała sposób ustalenia wartości nieruchomości, argumentując, że nie należy uwzględniać obciążenia hipotecznego, zwłaszcza gdy kredyt został zaciągnięty przez jednego z małżonków. Uczestnik natomiast zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie istotnych dowodów i nierozpoznanie zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy oddalił obie skargi. W odniesieniu do skargi Wnioskodawczyni, Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo odstąpił od zasady nieuwzględniania obciążenia hipotecznego, biorąc pod uwagę, że tylko Uczestnik był dłużnikiem osobistym i rzeczowym z tytułu kredytu hipotecznego. W odniesieniu do skargi Uczestnika, Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów postępowania, a uzasadnienia orzeczeń umożliwiały kontrolę kasacyjną. Sąd Najwyższy podkreślił, że rozliczenie spłaty długu hipotecznego dokonanej po ustaniu wspólności jest dopuszczalne w ramach podziału majątku wspólnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wartości nieruchomości obciążonych hipoteką w postępowaniu o podział majątku wspólnego, rozliczanie spłat długów po ustaniu wspólności, kontrola kasacyjna orzeczeń sądów drugiej instancji.
Orzeczenie ma zastosowanie w sytuacjach, gdy jeden z małżonków jest wyłącznym dłużnikiem osobistym i rzeczowym z tytułu kredytu zabezpieczającego nieruchomość stanowiącą majątek wspólny.
Zagadnienia prawne (5)
Czy przy podziale majątku wspólnego wartość nieruchomości obciążonej hipoteką powinna być ustalana z uwzględnieniem wartości obciążenia hipotecznego, zwłaszcza gdy kredyt został zaciągnięty przez jednego z małżonków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnych okolicznościach, gdy tylko jeden z małżonków jest dłużnikiem osobistym i rzeczowym z tytułu kredytu hipotecznego zabezpieczającego nieruchomość, dopuszczalne jest uwzględnienie obciążenia hipotecznego przy ustalaniu wartości nieruchomości, aby zapobiec pokrzywdzeniu tego małżonka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć generalnie wartość nieruchomości obciążonej hipoteką ustala się z pominięciem obciążenia, to w sytuacji, gdy tylko jeden z małżonków ponosi wyłączną odpowiedzialność za kredyt, uwzględnienie obciążenia jest uzasadnione, aby uniknąć sytuacji, w której ten małżonek musiałby spłacić połowę wartości nieruchomości (niepomniejszonej o dług) i jednocześnie cały kredyt.
Czy spłata długu wspólnego małżonków dokonana przez jednego z nich po ustaniu wspólności majątkowej podlega rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spłata długu wspólnego lub długu jednego z małżonków zaciągniętego w związku z majątkiem wspólnym, dokonana przez jednego z byłych małżonków po ustaniu wspólności, powinna zostać rozliczona w ramach podziału majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym spłata długów wspólnych lub związanych z majątkiem wspólnym po ustaniu wspólności podlega rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd drugiej instancji, w tym sposób sporządzenia uzasadnienia, może stanowić podstawę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wyjątkowo, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu, zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie uzasadnienie Sądu Okręgowego było wystarczające do kontroli kasacyjnej, mimo że nie odnosiło się szczegółowo do każdego zarzutu apelacji.
Czy sąd drugiej instancji ma obowiązek szczegółowo odnieść się do każdego zarzutu apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wystarczające jest odniesienie się do zarzutów i wniosków apelacji w sposób wskazujący, że zostały one rozważone przed wydaniem orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym sąd odwoławczy może w sposób ogólny odnieść się do zarzutów apelacji.
Czy sąd ma obowiązek dopuścić dowód z dalszych biegłych, jeśli opinia jest niekorzystna dla strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ma obowiązek dopuścić dowód z dalszych biegłych jedynie, gdy zachodzi taka potrzeba, np. gdy opinia jest wadliwa, niejasna lub niepełna. Sam fakt, że opinia jest niekorzystna, nie uzasadnia powołania kolejnego biegłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że powołanie kolejnego biegłego jest uzasadnione tylko w przypadku istotnych wadliwości opinii, a nie jej niekorzystnego charakteru dla strony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| R.Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 888 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Przedmiotem świadczenia jest rzecz, nie jej równowartość.
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Okręgowy, polegające na wadliwym przyjęciu za podstawę rozliczenia wartości nieruchomości jako różnicy między wartością rynkową a zadłużeniem hipotecznym.
k.p.c. art. 567 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 686
Kodeks postępowania cywilnego
Błędne przyjęcie, że spłata długu zabezpieczonego hipoteką po ustaniu wspólności podlega rozliczeniu w podziale majątku.
k.r.o. art. 45 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Błędna wykładnia przepisów dotycząca możliwości dochodzenia zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny w związku z nieformalnym związkiem partnerskim lub partycypacją w utrzymaniu wspólnego majątku.
k.r.o. art. 33 § 1 i 10
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Błędna wykładnia przepisów dotycząca możliwości dochodzenia zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny w związku z nieformalnym związkiem partnerskim lub partycypacją w utrzymaniu wspólnego majątku.
k.r.o. art. 43 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Błędna wykładnia przepisów dotycząca domniemania równego przyczynienia się do nabycia składnika majątku wspólnego.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skarg kasacyjnych.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Okręgowy, polegające na braku wykładni oświadczeń woli złożonych przy umowie darowizny.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania, polegające na nierozpoznaniu zarzutów apelacji.
k.p.c. art. 387 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania, polegające na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia.
k.p.c. art. 32 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania, polegające na bezpodstawnym pominięciu zebranego materiału dowodowego.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego, a uzasadnienia orzeczeń były wystarczające. • Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że w szczególnych okolicznościach dopuszczalne jest uwzględnienie obciążenia hipotecznego przy ustalaniu wartości nieruchomości w podziale majątku wspólnego, gdy tylko jeden z małżonków jest dłużnikiem osobistym i rzeczowym. • Sąd Najwyższy potwierdził, że spłata długu wspólnego po ustaniu wspólności podlega rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania podniesione przez obie strony w skargach kasacyjnych. • Zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów k.r.o. przez sądy niższych instancji. • Zarzuty dotyczące pominięcia dowodów i nierozpoznania zarzutów apelacji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w ocenie Sądu Najwyższego zaistniały przesłanki do odstąpienia od zasady „nieuwzględniania obciążenia hipotecznego” na rzecz odliczenia od wartości rynkowej nieruchomości wartości kredytu pozostałego do spłaty na dzień ustalenia wspólności majątkowej małżeńskiej. • W okolicznościach niniejszej sprawy wyłącznie Uczestnik jest dłużnikiem osobistym z tytułu umowy kredytu, służącego sfinansowaniu zakupu nieruchomości. Na skutek przyznania własności tej nieruchomości stanie się też wyłącznym dłużnikiem rzeczowym. • Nie ulega wątpliwości, że Sądy obu instancji zwróciły uwagę na fakt istnienia nieformalnego związku między stronami. Nieuzasadnione byłoby jednak przypisywanie tym stwierdzeniom charakteru norm prawnych wyłączających dochodzenie przedstawionych roszczeń.
Skład orzekający
Paweł Księżak
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Adam Redzik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości nieruchomości obciążonych hipoteką w postępowaniu o podział majątku wspólnego, rozliczanie spłat długów po ustaniu wspólności, kontrola kasacyjna orzeczeń sądów drugiej instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie ma zastosowanie w sytuacjach, gdy jeden z małżonków jest wyłącznym dłużnikiem osobistym i rzeczowym z tytułu kredytu zabezpieczającego nieruchomość stanowiącą majątek wspólny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania wartości nieruchomości obciążonych hipoteką w podziale majątku, co jest częstym zagadnieniem w sprawach rozwodowych i wymaga precyzyjnej interpretacji przepisów.
“Jak wycenić mieszkanie z kredytem hipotecznym przy podziale majątku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.