II CSKP 169/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2022 r. (sygn. akt II CSKP 169/22) uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła powództwa P. spółki akcyjnej o zapłatę odszkodowania od L. spółki akcyjnej z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu. Sąd Okręgowy w Łodzi częściowo uwzględnił powództwo, zasądzając kwotę 53 630,25 zł, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 709^15 k.c. dotyczący pomniejszenia należności finansującego o korzyści uzyskane po rozwiązaniu umowy. W szczególności, sądy nie oceniły prawidłowo, czy finansujący dochował należytej staranności przy próbach sprzedaży zwróconego przedmiotu leasingu, a także jaka była jego realna wartość rynkowa w kontekście możliwości sprzedaży. Sąd Najwyższy podkreślił, że ciężar wykazania wysokości uzyskanej korzyści spoczywa na leasingobiorcy, a interpretacja umowy leasingu nie może prowadzić do sprzeczności z przepisami prawa materialnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 709^15 k.c. w zakresie rozliczeń po przedterminowym rozwiązaniu umowy leasingu, zwłaszcza w kontekście oceny korzyści finansującego i należytej staranności przy sprzedaży przedmiotu leasingu.
Dotyczy umów leasingu zawartych w obrocie profesjonalnym, gdzie kluczowe jest ustalenie stanu faktycznego dotyczącego starań o sprzedaż przedmiotu leasingu.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy interpretować pojęcie 'korzyści', które finansujący uzyskał wskutek rozwiązania umowy leasingu, w kontekście art. 709^15 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Korzyść finansującego należy wiązać przede wszystkim ze zwrotem rzeczy będącej przedmiotem leasingu i możliwością jej dalszego zagospodarowania (sprzedaż, najem, kolejny leasing). Wartość rynkowa rzeczy z daty zwrotu nie jest decydująca, jeśli finansujący nie dochował należytej staranności w jej sprzedaży lub jeśli sprzedaż nastąpiła po upływie okresu, na jaki umowa została zawarta, a rzecz nie została wcześniej zagospodarowana.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy finansujący dochował należytej staranności w sprzedaży przedmiotu leasingu po jego zwrocie. Jeśli tak, korzyść stanowi cena uzyskana ze sprzedaży. Jeśli nie, lub jeśli rzecz nie została zagospodarowana w okresie trwania umowy, wartość rzeczy może nie być uwzględniana przy rozliczeniu. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na leasingobiorcy.
Czy postanowienia umowy leasingu lub ogólnych warunków umowy mogą wyłączyć lub ograniczyć obowiązek pomniejszenia należności finansującego o korzyści uzyskane po rozwiązaniu umowy, zgodnie z art. 709^15 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia umowy leasingu nie mogą wyłączać ani ograniczać obowiązku pomniejszenia należności finansującego o korzyści uzyskane po rozwiązaniu umowy, jeśli prowadziłoby to do sprzeczności z przepisami prawa materialnego lub zasadą odszkodowawczego charakteru odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 353^1 k.c. w związku z postanowieniami OWUL, które miały pozwalać na żądanie pełnej sumy niezapłaconych rat bez pomniejszenia o przewidywaną cenę sprzedaży, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie może to prowadzić do obejścia przepisów prawa materialnego i nadmiernego obciążenia leasingobiorcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółka akcyjna | spółka | powódka |
| L. spółka akcyjna | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 709^15 § § 1
Kodeks cywilny
W razie wypowiedzenia umowy leasingu przez finansującego z winy korzystającego, finansujący może żądać zapłaty wszystkich niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie uzyskał wskutek zapłaty przed terminem i rozwiązania umowy. Kluczowe jest ustalenie, czy finansujący dochował należytej staranności w sprzedaży lub zagospodarowaniu zwróconego przedmiotu leasingu.
Pomocnicze
k.c. art. 353^1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów. Sąd uznał, że postanowienia umowy nie mogą być sprzeczne z przepisami prawa materialnego, w tym z art. 709^15 k.c.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania. Odszkodowanie nie może przewyższać szkody. Sąd uznał, że błędne ustalenie korzyści mogło prowadzić do nadmiernego odszkodowania.
k.c. art. 355 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Należyta staranność. W obrocie profesjonalnym wymagana jest staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju, uwzględniająca zawodowy charakter działalności.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu. Strony są obowiązane przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń.
k.p.c. art. 248 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dokumentów na wniosek strony przeciwnej lub z urzędu.
k.p.c. art. 398^15 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 709^15 k.c. przez sądy niższych instancji w zakresie oceny korzyści finansującego. • Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego w zakresie należytej staranności finansującego przy sprzedaży przedmiotu leasingu. • Naruszenie art. 361 § 2 k.c. przez uznanie, że brak pomniejszenia roszczenia o wartość przedmiotu leasingu prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 353^1 k.c. w zw. z OWUL, dotyczący możliwości żądania pełnej sumy niezapłaconych rat bez pomniejszenia o przewidywaną cenę sprzedaży.
Godne uwagi sformułowania
Korzyść uzyskaną przez finansującego wskutek rozwiązania umowy należy wiązać przede wszystkim ze zwrotem rzeczy będącej przedmiotem leasingu i możliwością jej dalszego zagospodarowania. • Finansujący nie jest zobowiązany do podejmowania szczególnych, ponadprzeciętnych starań wykraczających poza staranność ogólnie wymaganą od profesjonalisty. • Ciężar wykazania uzyskania korzyści w określony sposób i jej rozmiaru obciąża zawsze leasingobiorcę (art. 6 k.c.).
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Maciej Kowalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 709^15 k.c. w zakresie rozliczeń po przedterminowym rozwiązaniu umowy leasingu, zwłaszcza w kontekście oceny korzyści finansującego i należytej staranności przy sprzedaży przedmiotu leasingu."
Ograniczenia: Dotyczy umów leasingu zawartych w obrocie profesjonalnym, gdzie kluczowe jest ustalenie stanu faktycznego dotyczącego starań o sprzedaż przedmiotu leasingu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia w umowach leasingowych – rozliczeń po rozwiązaniu umowy. Wyrok Sądu Najwyższego precyzuje zasady oceny korzyści finansującego i obowiązki stron, co jest istotne dla praktyków.
“Leasing po rozwiązaniu umowy: Kto ponosi ryzyko utraty wartości przedmiotu?”
Dane finansowe
WPS: 193 127,19 PLN
odszkodowanie: 53 630,25 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.