II CSKP 1672/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną powoda P. O. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2021 r. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, podwyższył zasądzone zadośćuczynienie z 400 000 zł do 500 000 zł oraz rentę o 200 zł miesięcznie, oddalając apelację powoda w pozostałej części. Powód zaskarżył wyrok w części dotyczącej renty, zarzucając naruszenie art. 444 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię w zakresie ustalania kosztów opieki (stawka netto zamiast brutto), warunków finansowania prywatnego leczenia i rehabilitacji oraz kosztów rehabilitacji sanatoryjnej. Sąd Najwyższy uznał zarzuty za zasadne. Wskazał, że koszty opieki osób trzecich, stanowiące część renty z tytułu zwiększonych potrzeb, powinny być ustalane w kwotach brutto, gdyż renta ta ma kompensować wydatki poszkodowanego, a nie utracone dochody. Podkreślono, że ciężar dowodu w zakresie możliwości skorzystania przez poszkodowanego ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych spoczywa na ubezpieczycielu, jeśli kwestionuje on celowość kosztów prywatnych. Ponadto, ustalenie zakresu zwiększonych potrzeb powinno uwzględniać przyszłe, medycznie uzasadnione potrzeby, a nie tylko dotychczas poniesione wydatki. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej renty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości renty z tytułu zwiększonych potrzeb, w szczególności w zakresie kosztów opieki osób trzecich (stawka brutto), rozkładu ciężaru dowodu w kwestii świadczeń NFZ oraz oceny kosztów rehabilitacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznych aspektów odpowiedzialności deliktowej i renty uzupełniającej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy koszty opieki osób trzecich, stanowiące część renty z tytułu zwiększonych potrzeb, powinny być ustalane w kwocie netto czy brutto?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Koszty opieki osób trzecich powinny być ustalane w kwotach brutto, uwzględniających rynkowe stawki, niepomniejszane o należny podatek dochodowy.
Uzasadnienie
Renta z tytułu zwiększonych potrzeb ma kompensować wydatki poszkodowanego (damnum emergens). Wydatki te są ponoszone na rzecz osób trzecich, które mogą być podatnikami. Z perspektywy poszkodowanego, który musiałby pokrywać koszty w wysokości rynkowej (brutto), pomniejszenie renty o podatek byłoby krzywdzące i naruszałoby zasadę pełnego odszkodowania.
Na kim spoczywa ciężar dowodu w zakresie możliwości skorzystania przez poszkodowanego ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdy ubezpieczyciel kwestionuje celowość kosztów prywatnego leczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu, że poszkodowany ma możliwość skorzystania z równorzędnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, spoczywa na ubezpieczycielu.
Uzasadnienie
Ubezpieczyciel, kwestionując celowość kosztów prywatnego leczenia i rehabilitacji, musi udowodnić, że poszkodowany może faktycznie skorzystać z równorzędnych świadczeń publicznych, uwzględniając ich rodzaj, jakość, dostępność w czasie i miejscu. Poszkodowany ma wybór systemu leczenia, a ubezpieczyciel musi wykazać, że skorzystanie z publicznych świadczeń jest faktycznie możliwe i nie gorsze.
Jak należy ustalać zakres zwiększonych potrzeb związanych z rehabilitacją sanatoryjną, gdy poszkodowany aktualnie korzysta z niej w mniejszym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres zwiększonych potrzeb powinien uwzględniać medycznie wskazane i celowe potrzeby w przyszłości, a nie tylko dotychczas poniesione wydatki.
Uzasadnienie
Przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie jest uzależnione od faktycznego zaspokajania tych potrzeb i ponoszenia wydatków, lecz od samego ich istnienia jako następstwa czynu niedozwolonego. Konieczne jest ustalenie, ile pobytów w sanatorium jest medycznie wskazanych w ciągu roku i jaki jest ich koszt, niezależnie od tego, czy poszkodowany aktualnie korzysta z nich w mniejszym wymiarze (np. z powodu braku środków).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. O. | osoba_fizyczna | powód |
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 444 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczy kompensowania szkody przyszłej w postaci zwiększenia potrzeb poszkodowanego (damnum emergens). Koszty opieki osób trzecich powinny być ustalane w stawkach rynkowych (brutto). Ciężar dowodu co do możliwości skorzystania ze świadczeń NFZ spoczywa na ubezpieczycielu. Zakres zwiększonych potrzeb powinien uwzględniać przyszłe, medycznie uzasadnione potrzeby.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy rozkładu ciężaru dowodu w zakresie wykazania celowości kosztów leczenia lub rehabilitacji.
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 3c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Renta przyznana na podstawie art. 444 § 2 k.c. jest przychodem wolnym od podatku dochodowego od osób fizycznych.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.u.o. art. 16 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Dotyczy obowiązku poszkodowanego zapobiegania zwiększeniu się szkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 444 § 2 k.c. w zakresie ustalania kosztów opieki osób trzecich (stawka netto zamiast brutto). • Niewłaściwe rozłożenie ciężaru dowodu w kwestii możliwości skorzystania ze świadczeń NFZ. • Błędna wykładnia art. 444 § 2 k.c. w zakresie oceny kosztów rehabilitacji sanatoryjnej.
Godne uwagi sformułowania
Renta z tytułu zwiększonych potrzeb ma kompensować zwiększone w przyszłości wydatki (stratę), ponoszone przez poszkodowanego na skutek zdarzenia szkodzącego (środki, które zostaną wydatkowane z majątku poszkodowanego). • Wydaki te są ponoszone na rzecz osób trzecich. W takim wypadku to osoba trzecia, a nie poszkodowany, jest ewentualnie podatnikiem podatku dochodowego. • Z perspektywy poszkodowanego, który miałby pokrywać te koszty w wysokości rynkowej, a więc obejmującej także kwotę, pozwalającą osobie trzeciej na zapłatę należnego podatku dochodowego, rozwiązanie takie naruszałoby zasadę pełnego odszkodowania. • Jeżeli ubezpieczyciel kwestionuje konieczność poniesienia przez poszkodowanego tych kosztów, a więc w ujęciu art. 444 § 2 k.c. istnienie zwiększonych potrzeb (potrzebę ponoszenia wydatków), podnosząc, że poszkodowany ma możliwość skorzystania z równorzędnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, powinien udowodnić, że w odniesieniu do poszkodowanego jest to faktycznie możliwe, z uwzględnieniem rodzaju, wymaganej jakości, a także dostępności w odpowiednim czasie i miejscu tych świadczeń.
Skład orzekający
Marcin Łochowski
przewodniczący, sprawozdawca
Maciej Kowalski
członek
Oktawian Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości renty z tytułu zwiększonych potrzeb, w szczególności w zakresie kosztów opieki osób trzecich (stawka brutto), rozkładu ciężaru dowodu w kwestii świadczeń NFZ oraz oceny kosztów rehabilitacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych aspektów odpowiedzialności deliktowej i renty uzupełniającej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące renty z tytułu zwiększonych potrzeb, które są częste w sprawach o wypadki. Interpretacja dotycząca stawki brutto dla kosztów opieki i rozkładu ciężaru dowodu ma istotne znaczenie praktyczne dla prawników.
“Czy koszty opieki po wypadku powinny być liczone netto czy brutto? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 500 000 PLN
renta: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.