II CSKP 1663/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie, które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w Gryficach o stwierdzeniu zasiedzenia części nieruchomości i umorzyło postępowanie. Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawczyni nabyła przez zasiedzenie własność części nieruchomości z dniem 31 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację uczestników, którzy nabyli nieruchomość w drodze licytacji, uznał, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności ma charakter pierwotny i wyprzedza skutki zasiedzenia. W związku z tym uznał, że stwierdzanie zasiedzenia, które nastąpiło przed nabyciem nieruchomości w drodze licytacji, jest zbędne i umorzył postępowanie. Sąd Najwyższy uznał jednak, że Sąd Okręgowy błędnie umorzył postępowanie. Podkreślił, że postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia ma charakter deklaratoryjny i stwierdza nabycie prawa z mocy prawa w określonej dacie, nie badając późniejszych zdarzeń, takich jak nabycie nieruchomości w drodze licytacji. Kognicja sądu w sprawie o zasiedzenie ogranicza się do ustalenia, czy zasiedzenie nastąpiło w określonej dacie, a nie do badania, czy wnioskodawca nadal posiada prawo własności. Sąd Najwyższy wskazał również, że umorzenie postępowania jest sposobem zakończenia postępowania z przyczyn formalnych, a nie materialnoprawnych, które wpływają na bezzasadność wniosku. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kognicji sądu w sprawie o zasiedzenie w kontekście późniejszego nabycia nieruchomości w drodze licytacji oraz prawidłowego sposobu zakończenia postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której nabycie nieruchomości w drodze licytacji nastąpiło po dacie zasiedzenia, ale przed prawomocnym stwierdzeniem zasiedzenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia powinien badać skutki prawne nabycia nieruchomości w drodze licytacji w postępowaniu egzekucyjnym, które nastąpiło po dacie zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia bada jedynie, czy zasiedzenie nastąpiło w określonej dacie, a nie czy wnioskodawca nadal posiada prawo własności w związku z późniejszymi zdarzeniami, takimi jak nabycie nieruchomości w drodze licytacji.
Uzasadnienie
Postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia ma charakter deklaratoryjny i stwierdza nabycie prawa z mocy prawa w określonej dacie. Sąd nie bada okoliczności, które nastąpiły po dacie zasiedzenia, w tym skutków licytacyjnego nabycia nieruchomości.
Czy umorzenie postępowania jest właściwym sposobem zakończenia sprawy o zasiedzenie, gdy nabycie nieruchomości w drodze licytacji nastąpiło po dacie zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania jest pozamerytorycznym sposobem zakończenia postępowania z przyczyn formalnych, a nie materialnoprawnych, które wpływają na bezzasadność wniosku. W przypadku stwierdzenia, że prawo własności wygasło, wniosek powinien zostać oddalony, a nie umorzony.
Uzasadnienie
Umorzenie postępowania może nastąpić, gdy wydanie orzeczenia stało się zbędne lub niedopuszczalne z przyczyn następczych. Okoliczności materialnoprawne powodujące wygaśnięcie roszczenia nie mogą samoistnie wywołać skutku w postaci umorzenia postępowania, a jedynie wpływają na stan następczej bezzasadności wniosku.
Czy wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, nawet jeśli nieruchomość została później nabyta w drodze licytacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny w stwierdzeniu zasiedzenia nie może być wykluczony, nawet w związku z możliwością domagania się od samoistnego posiadacza w złej wierze wynagrodzenia za bezprawne korzystanie z nieruchomości, gdzie istotne znaczenie ma data ewentualnego nabycia prawa własności przez zasiedzenie.
Uzasadnienie
Postępowanie w sprawach o stwierdzenie zasiedzenia służy realizacji indywidualnych interesów poszczególnych podmiotów prawa cywilnego, dlatego jest wszczynane na wniosek zainteresowanego. Sąd Okręgowy nie badał, czy wnioskodawca ma interes prawny w stwierdzeniu zasiedzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca (następca prawny) |
| J. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny wnioskodawcy |
| L. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni (zmarła) |
| P. S. | osoba_fizyczna | poprzedni właściciel |
| T. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny wnioskodawcy |
Przepisy (25)
Główne
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 998
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 999 § § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1003
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 841 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 180 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 609 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1099
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1113
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny i nie bada późniejszych zdarzeń, takich jak nabycie nieruchomości w drodze licytacji. • Umorzenie postępowania jest sposobem zakończenia sprawy z przyczyn formalnych, a nie materialnoprawnych. • Sąd drugiej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, błędnie umarzając postępowanie zamiast merytorycznie rozstrzygnąć wniosek.
Odrzucone argumenty
Nabycie nieruchomości w drodze licytacji w postępowaniu egzekucyjnym wyprzedza skutki zasiedzenia i czyni stwierdzenie zasiedzenia zbędnym. • Wnioskodawczyni nie podjęła działań w celu wyłączenia nieruchomości spod egzekucji, co umożliwiło jej nabycie przez uczestników.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie ma bowiem charakter deklaratoryjny i stwierdza jedynie zrealizowanie przesłanek zasiedzenia z mocy prawa w określonej dacie. • Sąd w tego rodzaju postępowaniu nie bada natomiast okoliczności, które nastąpiły po dacie zasiedzenia, w tym skutków licytacyjnego nabycia nieruchomości. • Umorzenie postępowania jest pozamerytorycznym (formalnym) sposobem zakończenia postępowania z przyczyn zaistniałych następczo. • Okoliczności materialnoprawne oraz zdarzenia pozaprocesowe powodujące następcze zgaśnięcie roszczenia materialnego, nie mogą natomiast samoistnie wywołać skutku w postaci umorzenia postępowania, a wpływają jedynie na stan następczej bezzasadności powództwa (wniosku).
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący, sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu w sprawie o zasiedzenie w kontekście późniejszego nabycia nieruchomości w drodze licytacji oraz prawidłowego sposobu zakończenia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której nabycie nieruchomości w drodze licytacji nastąpiło po dacie zasiedzenia, ale przed prawomocnym stwierdzeniem zasiedzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interakcji między prawem zasiedzenia a prawem nabycia własności w drodze licytacji, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i egzekucyjnego.
“Zasiedzenie kontra licytacja: Kto wygrał spór o nieruchomość?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.