II CSKP 1645/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Skarbu Państwa - Dyrektora Sądu Okręgowego w Radomiu przeciwko wykonawcy robót budowlanych (Z.W.) o zapłatę, w której powód dochodził zwrotu części wynagrodzenia ryczałtowego. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo, natomiast Sąd Apelacyjny w Lublinie zmienił wyrok, zasądzając na rzecz powoda 33 604,38 zł. Sąd Apelacyjny uznał, że w przypadku niewykonania części robót objętych wynagrodzeniem ryczałtowym, wynagrodzenie wykonawcy powinno ulec proporcjonalnemu obniżeniu, a kwota nadpłacona stanowi świadczenie nienależne podlegające zwrotowi. Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i błędne obliczenie należnej kwoty, wskazując na nienależyte wykonanie szeregu prac. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, wskazując na niedopuszczalność kwestionowania ustaleń faktycznych i dowodów w postępowaniu kasacyjnym. Podkreślono, że sąd jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, a zarzuty skargi opierały się na faktach nieustalonych przez sąd. Dodatkowo Sąd Najwyższy wyjaśnił kwestie związane ze skutkami odstąpienia od umowy o roboty budowlane oraz rozliczeniami między stronami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia postępowania kasacyjnego w zakresie ustalania faktów i dowodów; skutki odstąpienia od umowy o roboty budowlane; rozliczenia między stronami po odstąpieniu od umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy o roboty budowlane i zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu; kluczowe są ustalenia faktyczne sądu niższej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku odstąpienia od umowy o roboty budowlane z powodu niewykonania części prac, wynagrodzenie wykonawcy powinno ulec proporcjonalnemu obniżeniu, a nadpłacona kwota podlega zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wynagrodzenie wykonawcy podlega proporcjonalnemu obniżeniu, a kwota nadpłacona ponad należne wynagrodzenie stanowi świadczenie nienależne podlegające zwrotowi.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że w razie niewykonania części robót objętych wynagrodzeniem ryczałtowym, wynagrodzenie wykonawcy powinno być proporcjonalnie obniżone. Kwota wypłacona ponad tak ustalone wynagrodzenie jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Czy w postępowaniu kasacyjnym dopuszczalne jest kwestionowanie ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji lub uzupełnianie stanu faktycznego sprawy pod pozorem naruszenia przepisów prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 398^13 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie można powoływać nowych faktów ani dowodów, a sąd jest związany ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji. Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej.
Jakie są skutki odstąpienia od umowy o roboty budowlane, gdy oświadczenie o odstąpieniu powołuje się na konkretną podstawę umowną lub ustawową?
Odpowiedź sądu
Skutki odstąpienia od umowy zależą od jego podstawy. Odstąpienie na podstawie postanowień umowy (np. § 13) może wywoływać skutki ex nunc, podczas gdy odstąpienie na podstawie przepisów prawa (np. art. 636 § 1 k.c.) może mieć inne konsekwencje. Ponowne odstąpienie od umowy po skutecznym pierwszym odstąpieniu jest bezskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pierwsze oświadczenie o odstąpieniu od umowy powołujące się na § 13 umowy wywołało skutki ex nunc zgodnie z postanowieniami umowy. Drugie oświadczenie o odstąpieniu, złożone po skutecznym pierwszym, nie miało znaczenia prawnego, gdyż stosunek zobowiązaniowy już wygasł. Sąd zaznaczył również, że oświadczenie o odstąpieniu podlega wykładni zgodnie z art. 65 § 1 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Dyrektor Sądu Okręgowego w Radomiu | organ_państwowy | powód |
| Z. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu świadczenia nienależnego w przypadku odstąpienia od umowy.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Reguluje skutki prawne bezpodstawnego wzbogacenia, w tym zwrot świadczenia.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia dowodowe i faktyczne w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej nie może dotyczyć ustaleń faktycznych lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.c. art. 636 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wad wykonania robót budowlanych i uprawnień inwestora w przypadku ich nienależytego wykonania.
k.c. art. 656
Kodeks cywilny
Stosuje przepisy o umowie o dzieło do umowy o roboty budowlane.
k.c. art. 658
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania przepisów o zleceniu do umowy o roboty budowlane.
k.c. art. 491 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków odstąpienia od umowy wzajemnej, w tym rozliczeń.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli.
p.z.p.
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych
Regulowała tryb zawarcia umowy o roboty budowlane.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji i nie może dopuszczać nowych faktów ani dowodów w postępowaniu kasacyjnym. • Zarzuty skargi kasacyjnej opierały się na faktach nieustalonych przez sąd, co czyni je bezzasadnymi. • Pierwsze odstąpienie od umowy było skuteczne i wywołało skutki prawne, a kolejne odstąpienie było bezskuteczne.
Odrzucone argumenty
Nienależyte wykonanie szeregu prac budowlanych uzasadnia dalsze obniżenie wynagrodzenia wykonawcy. • Odstąpienie od umowy na podstawie art. 636 § 1 k.c. powinno skutkować rozliczeniem według wartości wykonanych prac. • Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował skutki odstąpienia od umowy i przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Godne uwagi sformułowania
W postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Skarżący nie może zatem kwestionować ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji ani przez ich negację, ani przez uzupełnienie stanu faktycznego sprawy o własne twierdzenia. • W sprawie nie poczyniono bowiem ustaleń, do których odnosi się (...) zarzut naruszenia art. 405 w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. • Po pierwszym skutecznym odstąpieniu następuje ustanie stosunku zobowiązaniowego, wobec czego złożone po raz kolejny oświadczenie (...) nie mogłoby doprowadzić do zniweczenia stosunku prawnego, który definitywnie przestał już istnieć wskutek dokonanego wcześniej odstąpienia od umowy.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia postępowania kasacyjnego w zakresie ustalania faktów i dowodów; skutki odstąpienia od umowy o roboty budowlane; rozliczenia między stronami po odstąpieniu od umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy o roboty budowlane i zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu; kluczowe są ustalenia faktyczne sądu niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe ograniczenia postępowania kasacyjnego i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w niższych instancjach. Pokazuje też zawiłości związane z odstąpieniem od umowy o roboty budowlane.
“Sąd Najwyższy stawia tamę próbom zmiany faktów w kasacji: kluczowe ograniczenia postępowania przed SN.”
Dane finansowe
WPS: 198 756,89 PLN
część wynagrodzenia: 33 604,38 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.