II CSKP 1626/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie J.G. i A.G. domagali się stwierdzenia nieważności umowy pożyczki i przewłaszczenia swojego lokalu mieszkalnego, zawartej z pozwanymi A.P. i A.P.1. Twierdzili, że zostali wprowadzeni w błąd co do treści czynności prawnej, wierząc, że otrzymują pożyczkę, a nie przenoszą własność nieruchomości. Sąd Okręgowy w Szczecinie uznał powództwo za zasadne, stwierdzając nieważność umowy z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny w Szczecinie zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że powodowie mieli świadomość skutków umowy i nie byli osobami nieporadnymi. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargi kasacyjne powodów i Prokuratora Regionalnego, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał na istotne braki w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego, w szczególności dotyczące nieustalenia rzeczywistej wysokości pożyczki i pominięcia analizy motywacji pozwanych, w tym kontekstu prowadzonych przeciwko nim postępowań karnych. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena ważności umowy w świetle art. 58 § 1 i § 2 k.c. wymaga uwzględnienia tych okoliczności, a także prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 58 § 2 k.c. w kontekście umów pożyczki zabezpieczonych przewłaszczeniem nieruchomości, zwłaszcza gdy strony znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, a wierzyciel był przedmiotem postępowań karnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego zasady mogą być stosowane do podobnych umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa pożyczki i przewłaszczenia na zabezpieczenie, zawarta przez osoby w trudnej sytuacji finansowej, która prowadzi do przeniesienia własności nieruchomości na wierzyciela, jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że analiza tej kwestii wymaga ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny, wskazując na braki w dotychczasowych ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na konieczność dokładnego ustalenia wysokości pożyczki, motywacji pozwanych oraz kontekstu prowadzonych przeciwko nim postępowań karnych, co ma kluczowe znaczenie dla oceny ważności umowy w świetle art. 58 § 1 i § 2 k.c.
Czy naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia może stanowić podstawę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wyjątkowo, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że braki w uzasadnieniu mogą być podstawą kasacyjną, jeśli uniemożliwiają kontrolę orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.G. | osoba_fizyczna | powód |
| A.G. | osoba_fizyczna | powód |
| A.P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A.P.1 | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokurator Regionalny w [...] | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważność umowy z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Oszustwo.
u.p.b. art. 171 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Prowadzenie działalności bankowej bez zezwolenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 58 § 2 k.c. przez Sąd Apelacyjny, który nieprawidłowo ocenił umowę jako ważną. • Naruszenie art. 327¹ § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku. • Konieczność ponownego zbadania motywacji pozwanych i kontekstu postępowań karnych.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego o świadomości powodów i braku ich nieporadności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera braki w zakresie ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, istotnej dla oceny zasadności powództwa. • Wynik postępowań w tych sprawach - z uwagi na treść art. 11 k.p.c. - może mieć wpływ na ocenę zasadności powództwa w płaszczyźnie art. 58 § 1 k.c., bądź też art. 58 § 2 k.c., co Sad Apelacyjny zupełnie pominął. • System prawny nie powinien bowiem tolerować nadużycia konstrukcji prawa zabezpieczającego (art. 58 § 2 k.c.).
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 58 § 2 k.c. w kontekście umów pożyczki zabezpieczonych przewłaszczeniem nieruchomości, zwłaszcza gdy strony znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, a wierzyciel był przedmiotem postępowań karnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego zasady mogą być stosowane do podobnych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak pozornie legalne umowy mogą być nieważne z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, a także podkreśla znaczenie kontekstu kryminalnego dla oceny cywilnoprawnej. Jest to przykład ochrony słabszej strony umowy.
“Czy umowa, która miała pomóc spłacić długi, doprowadziła do utraty domu? Sąd Najwyższy bada sprawę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.