II CSKP 1569/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. D. wniósł o ustalenie ojcostwa i uregulowanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią M. K. Sąd Rejonowy ustalił ojcostwo, pozostawił dziecko przy nazwisku matki i powierzył jej władzę rodzicielską z ograniczeniem władzy ojca. Wyrok zaskarżyli oboje rodzice. Powód domagał się zmiany nazwiska córki na swoje, argumentując, że pierwotna zgoda na nazwisko matki była podyktowana chęcią szybkiego ustalenia ojcostwa i ułatwienia kontaktów, które okazały się utrudnione. Pozwane kwestionowały ustalenie ojcostwa bez badań DNA i zarzucały naruszenia proceduralne. Sąd Okręgowy oddalił obie apelacje, uznając, że ustalenie ojcostwa było prawidłowe, a zmiana nazwiska dziecka nie leży w jego dobru. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił wyrok sądu okręgowego w części dotyczącej nazwiska dziecka. Kluczowym zagadnieniem stała się wykładnia art. 89 k.r.o. w kontekście sądowego ustalenia ojcostwa. Sąd Najwyższy podkreślił, że choć przepisy te nie odwołują się wprost do pojęcia „dobra dziecka”, to jednak zasada ta, wynikająca z Konstytucji i Konwencji o prawach dziecka, powinna być nadrzędna przy rozstrzyganiu o nazwisku dziecka, zwłaszcza gdy dziecko nie ukończyło 13 lat i nie może samodzielnie wyrazić swojej woli. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd okręgowy nie dokonał wystarczającej oceny motywacji powoda do zmiany nazwiska ani nie zbadał dogłębnie przyczyn braku zgody dziecka na zmianę, co mogło być istotne z punktu widzenia jego dobra. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla oceny zmiany nazwiska dziecka przez pryzmat jego dobra, nawet wbrew formalnej wykładni przepisów k.r.o. oraz dopuszczalność odwołania oświadczenia rodzica w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustalenia ojcostwa i zmiany nazwiska, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie w innych sprawach dotyczących dzieci, gdzie dobro dziecka jest kluczowe.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawie o ustalenie ojcostwa sąd nadaje dziecku nazwisko wyłącznie na podstawie oświadczeń rodziców, czy też dobro dziecka jest przesłanką decydującą o jego nazwisku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dobro dziecka jest kluczową przesłanką przy rozstrzyganiu o jego nazwisku, nawet jeśli przepisy nie odwołują się do tego wprost. Sąd może ocenić skuteczność oświadczenia rodzica o zmianie nazwiska przez pryzmat dobra dziecka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada dobra dziecka, wynikająca z Konstytucji i Konwencji o prawach dziecka, ma pierwszeństwo przed formalną wykładnią przepisów k.r.o. dotyczących nazwiska. Nawet jeśli dziecko nie ukończyło 13 lat, sąd powinien ocenić, czy zmiana nazwiska nie będzie dla niego szkodliwa, a oświadczenie rodzica o zmianie nazwiska może być ocenione pod kątem nadużycia prawa procesowego lub sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Czy oświadczenie rodzica w przedmiocie nazwiska dziecka w postępowaniu o ustalenie ojcostwa jest odwołalne?
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie rodzica w przedmiocie nazwiska dziecka w postępowaniu o ustalenie ojcostwa ma charakter procesowy i jest odwołalne do chwili zamknięcia rozprawy, podobnie jak inne czynności procesowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo dotyczące odwołalności oświadczeń procesowych, wskazując, że oświadczenie o nazwisku dziecka, choć wywołuje skutki materialnoprawne, nie jest czynnością prawną w rozumieniu k.c. i podlega zasadzie dyspozycyjności stron w postępowaniu cywilnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. K. | osoba_fizyczna | małoletnia, pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 89 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis reguluje zasady nadawania nazwiska dziecku w przypadku ustalenia ojcostwa przez uznanie lub sądowe ustalenie ojcostwa. Wskazuje na zgodne oświadczenia rodziców lub, w braku porozumienia, na nazwisko matki połączone z nazwiskiem ojca. Wymaga zgody dziecka powyżej 13 lat na zmianę nazwiska.
k.r.o. art. 89 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis stanowi, że w razie sądowego ustalenia ojcostwa sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku, stosując odpowiednio przepisy § 1. Wymaga zgody dziecka powyżej 13 lat na zmianę nazwiska.
Pomocnicze
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada aktualności orzeczenia, nakazująca sądowi uwzględnienie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 203 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uznania przez sąd za niedopuszczalne cofnięcia pozwu, jeśli jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego, jeśli jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobro dziecka jest nadrzędną zasadą przy rozstrzyganiu o jego nazwisku, nawet jeśli przepisy k.r.o. nie odwołują się do tego wprost. • Oświadczenie rodzica w przedmiocie nazwiska dziecka w postępowaniu o ustalenie ojcostwa jest odwołalne. • Sąd powinien ocenić, czy zmiana nazwiska dziecka nie jest sprzeczna z jego dobrem, a także zbadać motywację rodzica do zmiany nazwiska.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo oddalił apelację powoda, uznając, że zmiana nazwiska dziecka byłaby sprzeczna z jego dobrem. • Przepisy k.r.o. dotyczące nazwiska dziecka w sprawach o ustalenie ojcostwa powinny być interpretowane literalnie, bez odwoływania się do pojęcia dobra dziecka.
Godne uwagi sformułowania
dobro dziecka stanowi swoistą konstytucyjną klauzulę generalną • dobro dziecka jest wartością pierwotną i nadrzędną • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • zasada aktualności orzeczenia (art. 316 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.) nakazuje sądowi apelacyjnemu, rozpoznającemu sprawę merytorycznie, wzięcie pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Grzegorczyk
członek
Monika Koba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla oceny zmiany nazwiska dziecka przez pryzmat jego dobra, nawet wbrew formalnej wykładni przepisów k.r.o. oraz dopuszczalność odwołania oświadczenia rodzica w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustalenia ojcostwa i zmiany nazwiska, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie w innych sprawach dotyczących dzieci, gdzie dobro dziecka jest kluczowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny temat dobra dziecka w kontekście prawnym, pokazując, jak zasady konstytucyjne i międzynarodowe wpływają na interpretację przepisów prawa rodzinnego. Pokazuje też złożoność procedur sądowych i możliwość odwołania oświadczeń.
“Czy dobro dziecka zawsze wygrywa z wolą rodziców? Sąd Najwyższy rozstrzyga o nazwisku małoletniej.”
Sektor
rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.