Orzeczenie · 2023-11-29

II CSKP 1461/22Abuzywność klauzul kredytu walutowego SN

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2023-11-29

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

kredyt walutowyabuzywnośćklauzula spreaduSąd Najwyższyprawo bankoweTSUEkonsumentdenominowany kredytindeksowany kredyt

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powód Bank Spółka Akcyjna wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych D.S. i A.H. kwoty 311.178,15 zł z odsetkami, tytułem zwrotu środków po wypowiedzeniu umowy kredytu zawartej w 2002 r. i aneksowanej w późniejszych latach. Pozwani zarzucili nieważność umowy i jej nieprawidłowe wypowiedzenie. Sąd Okręgowy zasądził dochodzoną kwotę, uznając umowę za ważną i zgodną z prawem. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, obniżając zasądzoną kwotę do 306.090,76 zł, uznając częściowo za zasadny zarzut naruszenia art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w odniesieniu do postanowień umowy dotyczących spreadu walutowego, jednak nie wpłynęło to na ważność umowy. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że klauzule dotyczące mechanizmu waloryzacji kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, jeśli nie są jednoznaczne i poddają się jednostronnemu ustaleniu przez bank, są abuzywne. Sąd Najwyższy podkreślił, że w świetle orzecznictwa TSUE, takie abuzywne klauzule, które określają główne świadczenia stron, nie mogą być zastępowane przepisami prawa krajowego, a ich usunięcie może prowadzić do nieważności umowy, jeśli nie można ustalić salda kredytu. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ocena abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów walutowych, indeksowanych i denominowanych, a także skutki stwierdzenia abuzywności dla ważności umowy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów konsumenckich zawartych przed lub po wejściu w życie przepisów szczegółowo regulujących kredyty walutowe, w zależności od konkretnych okoliczności i brzmienia umowy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy klauzule waloryzacyjne w umowie kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, które nie są jednoznaczne i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, są abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie klauzule są abuzywne, zwłaszcza gdy dotyczą głównych świadczeń stron i obciążają konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo TSUE i własne, stwierdził, że klauzule te określają główne świadczenie stron i jeśli nie są jednoznaczne, mogą być uznane za abuzywne. Brak możliwości obiektywnej weryfikacji kursów walutowych i jednostronne ustalanie ich przez bank narusza równorzędność stron.

Czy po stwierdzeniu abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowie kredytu denominowanego/indeksowanego, umowa może być utrzymana w mocy poprzez zastąpienie abuzywnych postanowień przepisami prawa krajowego lub uzupełnienie luki w umowie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku umów konsumenckich, abuzywnych klauzul dotyczących głównych świadczeń nie można zastępować przepisami prawa krajowego ani uzupełniać luki w umowie w sposób, który istotnie zmienia jej treść lub prowadzi do rozliczenia kredytu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo TSUE, wskazał, że przepisy dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się uzupełnianiu umowy przez sąd krajowy poprzez zmianę nieuczciwego warunku. Usunięcie abuzywnych klauzul waloryzacyjnych bez wprowadzenia innych instrumentów uniemożliwia rozliczenie kredytu, co może prowadzić do nieważności umowy.

Czy umowa kredytu, w której waluta obca pełni funkcję waloryzacyjną (kredyt indeksowany lub denominowany), a nie walutową, może być uznana za nieważną z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli abuzywne klauzule dotyczą głównych świadczeń stron i uniemożliwiają rozliczenie kredytu, umowa może być uznana za nieważną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił kredyt walutowy od indeksowanego/denominowanego. W przypadku kredytów indeksowanych/denominowanych, klauzule waloryzacyjne określają główne świadczenie. Ich abuzywność, w połączeniu z brakiem możliwości rozliczenia kredytu po ich usunięciu, może prowadzić do nieważności umowy.

Czy bank wypełnił obowiązek informacyjny wobec konsumenta odnośnie ryzyka kursowego związanego z kredytem walutowym?

Odpowiedź sądu

Brak ustaleń w sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zauważył brak ustaleń w sprawie dotyczących tego, czy bank wypełnił obowiązek informacyjny wobec pozwanych odnośnie ryzyka kursowego, co jest istotne przy ocenie abuzywności warunków umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Bank spółki akcyjnej w W.	spółka	powód
D.S.	osoba_fizyczna	pozwany
A.H.	osoba_fizyczna	pozwana

Przepisy (19)

Główne

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy oceny postanowień umownych pod kątem abuzywności, z wyłączeniem głównych świadczeń stron, chyba że nie są sformułowane jednoznacznie.

pr. bank. art. 69 § 1

Prawo bankowe

Definicja umowy kredytu, która może być denominowana lub indeksowana do waluty innej niż polska.

pr. bank. art. 69 § 2

Prawo bankowe

Wymagania dotyczące treści umowy kredytu, w tym kwoty i waluty kredytu, oprocentowania, sposobu spłaty.

pr. bank. art. 69 § 2

Prawo bankowe

Dodano pkt 4a ustawą antyspreadową, określający szczegółowe zasady określania kursów wymiany walut w umowach kredytu denominowanego lub indeksowanego.

ustawa antyspreadowa

Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw

Nowelizacja prawa bankowego, która m.in. dodała art. 69 ust. 2 pkt 4a.

Pomocnicze

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 320

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

pr. bank. art. 75b

Prawo bankowe

u.p.n.p.r. art. 4 § 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

u.p.n.p.r. art. 4 § 2

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

ustawa o NBP art. 32

Ustawa o Narodowym Banku Polskim

Znaki pieniężne NBP posiadają moc umarzania zobowiązań pieniężnych.

ustawa o NBP art. 24

Ustawa o Narodowym Banku Polskim

pr. dew.

Ustawa z dnia 2 grudnia 1994 r. - Prawo dewizowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul waloryzacyjnych określających kurs wymiany waluty obcej. • Niemożność utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul dotyczących głównych świadczeń. • Naruszenie obowiązku informacyjnego banku w zakresie ryzyka kursowego.

Odrzucone argumenty

Umowa kredytu walutowego jest ważna i zgodna z prawem. • Klauzule spreadu walutowego nie są abuzywne lub nie dotyczą głównych świadczeń. • Możliwość uzupełnienia luki w umowie przepisami prawa krajowego lub zwyczaju. • Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny.

Godne uwagi sformułowania

klauzule kształtujące mechanizm waloryzacji zastrzeżone w umowie kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej określają główne świadczenie kredytobiorcy • brak możliwości rozliczenia takiego kredytu, ustalić jego salda przez czas spłaty • przepisy dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się uzupełnianiu przez sąd krajowy umowy przez zmianę nieuczciwego warunku na podstawie przepisu prawa krajowego

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący, sprawozdawca

Roman Trzaskowski

członek

Dariusz Zawistowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ocena abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów walutowych, indeksowanych i denominowanych, a także skutki stwierdzenia abuzywności dla ważności umowy."

Ograniczenia: Dotyczy umów konsumenckich zawartych przed lub po wejściu w życie przepisów szczegółowo regulujących kredyty walutowe, w zależności od konkretnych okoliczności i brzmienia umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i ich abuzywnych klauzul, co jest gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne implikacje praktyczne.

“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy stawia bankom kolejne ultimatum – abuzywne klauzule mogą unieważnić umowę!”

Dane finansowe

WPS: 311 178,15 PLN

kapitał kredytu: 306 090,76 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników