II CSKP 1449/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. G. domagał się od Skarbu Państwa - Marszałka Województwa kwoty ponad 3 milionów złotych z tytułu szkody wyrządzonej przez zaniedbania w utrzymaniu wałów przeciwpowodziowych. Sprawa przeszła przez wiele instancji, z różnymi rozstrzygnięciami sądów niższych instancji dotyczącymi legitymacji biernej pozwanego. Sąd Okręgowy początkowo oddalił powództwo, następnie po uchyleniu przez Sąd Apelacyjny, zasądził część kwoty, by po kolejnym uchyleniu ponownie zasądzić tę samą kwotę. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu ostatecznie oddalił apelację pozwanego. Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 386 § 6 k.p.c.) oraz prawa materialnego. Sąd Najwyższy, rozważając kwestię związania oceną prawną sądu drugiej instancji w kontekście późniejszej uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 57/19), uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy, a przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa zostały spełnione. Sąd Najwyższy podkreślił również znaczenie zasady słuszności w rozstrzyganiu sporów, zwłaszcza po długotrwałym postępowaniu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną Skarbu Państwa i zasądził od niego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 386 § 6 k.p.c. w kontekście uchwał Sądu Najwyższego wydanych w innych sprawach; odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody związane z infrastrukturą przeciwpowodziową; znaczenie zasady słuszności w długotrwałych sporach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałą Sądu Najwyższego i odpowiedzialnością Skarbu Państwa za zaniedbania w utrzymaniu wałów przeciwpowodziowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu wyroku i przekazaniu jej do ponownego rozpoznania, jest związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji, nawet jeśli Sąd Najwyższy wydał późniejszą uchwałę rozstrzygającą zagadnienie prawne w innej sprawie, ale dotyczące tej samej kwestii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany oceną prawną sądu drugiej instancji, jeśli Sąd Najwyższy wydał uchwałę rozstrzygającą zagadnienie prawne, nawet jeśli uchwała ta dotyczy innej sprawy. Wydanie takiej uchwały przywraca stan braku związania oceną prawną wyrażoną wcześniej przez sąd odwoławczy, a sąd powinien rozstrzygnąć zagadnienie samodzielnie, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 386 § 6 k.p.c. wskazując, że wyjątek od związania oceną prawną sądu drugiej instancji obejmuje również uchwały Sądu Najwyższego wydane w innych sprawach, a nie tylko w tej samej. Podkreślono, że związanie sądu uchwałą należy odróżnić od wygaśnięcia związania wcześniejszą oceną prawną sądu odwoławczego, co przywraca sądowi swobodę jurysdykcyjną.
Czy Skarb Państwa, reprezentowany przez Marszałka Województwa, ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem zaniechanie utrzymania wałów przeciwpowodziowych w należytym stanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną przez zaniedbania w utrzymaniu wałów przeciwpowodziowych, które stanowiły jedną z zasadniczych przyczyn powstania szkody i pozostawały z nią w adekwatnym związku przyczynowym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny ustaliły, że zaniedbania strony pozwanej w utrzymaniu wałów przeciwpowodziowych były jedną z zasadniczych przyczyn powstania szkody i pozostawały z nią w adekwatnym związku przyczynowym. Sąd Najwyższy potwierdził spełnienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Czy w przypadku długotrwałego sporu, w którym powód wykazał zasadność swoich roszczeń, można odmówić mu ochrony prawnej z uwagi na kwestie proceduralne dotyczące legitymacji biernej, zwłaszcza gdy doprowadziłoby to do braku możliwości uzyskania odszkodowania?
Odpowiedź sądu
Nie, w takich sytuacjach należy kierować się zasadą słuszności, aby zapewnić powodowi należytą ochronę prawną i zapobiec sytuacji, w której pozostałby bez zadośćuczynienia pomimo wykazania zasadności roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do zasady słuszności jako jednej z podstawowych dyrektyw orzekania w prawie cywilnym, wskazując, że pozwala ona na zastąpienie prawa pozytywnego normami społecznymi i ocenę wszelkich okoliczności spornego stosunku. Sąd Apelacyjny słusznie zauważył, że nie można aprobować sytuacji, w której powód po prawie 12 latach sporu pozostałby bez ochrony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Marszałek Województwa [...] | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże sąd, któremu sprawa została przekazana, oraz sąd drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wyjątek zachodzi, gdy Sąd Najwyższy w uchwale rozstrzygającej zagadnienie prawne wyraził odmienną ocenę prawną, co poszerza zakres swobody sądu orzekającego.
p. wodne art. 75 § ust. 1
Prawo wodne
Dotyczy zadań z zakresu administracji rządowej, za które odpowiedzialność ponosi jednostka samorządu terytorialnego.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o oddaleniu skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469) wprowadziła zmianę w art. 386 § 6 k.p.c. od 7 listopada 2019 r.
u.s.w. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o samorządzie wojewódzkim
k.c. art. 363 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy ustalenia wysokości odszkodowania.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 2 § pkt 8, § 10 ust. 4 pkt 2
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Zastosowanie przy ponownym rozpoznaniu sprawy (w kontekście wniosku restytucyjnego).
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie art. 415 k.c. przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku restytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zaniedbania w utrzymaniu wałów przeciwpowodziowych. • Sąd Najwyższy nie jest związany oceną prawną sądu drugiej instancji w sytuacji wydania późniejszej uchwały Sądu Najwyższego rozstrzygającej zagadnienie prawne. • Zasada słuszności przemawia za przyznaniem ochrony prawnej powodowi po długotrwałym postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 386 § 6 k.p.c. przez związanie oceną prawną sądu drugiej instancji. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (Prawo wodne, ustawa o samorządzie wojewódzkim, k.c.).
Godne uwagi sformułowania
„zaniechania strony pozwanej polegające m.in. na braku badań pięcioletnich wału, stanowiły jedną z zasadniczych przyczyn powstania szkody (...) skutkowały brakiem wykrycia nieprawidłowości, a więc pozostawały z nią w adekwatnym związku przyczynowym”. • „powód, po prawie 12 latach powyższego, wyczerpującego sporu, pozostałby bez tej ochrony (pomimo wykazania zasadności swych roszczeń), wobec faktycznego wyeliminowania podmiotów odpowiedzialnych za ich spełnienie (...) czego nie można byłoby zaaprobować”. • „słuszność stanowi przede wszystkim jedną z podstawowych kategorii, na których zbudowany jest cały system prawa cywilnego, stąd też należy ona do najważniejszych dyrektyw orzekania we wszystkich sprawach cywilnych, w których występuje margines swobody oceny”.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący
Piotr Telusiewicz
sprawozdawca
Mariusz Załucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 386 § 6 k.p.c. w kontekście uchwał Sądu Najwyższego wydanych w innych sprawach; odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody związane z infrastrukturą przeciwpowodziową; znaczenie zasady słuszności w długotrwałych sporach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałą Sądu Najwyższego i odpowiedzialnością Skarbu Państwa za zaniedbania w utrzymaniu wałów przeciwpowodziowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności państwa za szkody powodziowe i skomplikowanej batalii prawnej trwającej ponad dekadę, co czyni ją interesującą z perspektywy zarówno prawników, jak i osób zainteresowanych funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości.
“Ponad dekada walki o odszkodowanie za powódź: Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię odpowiedzialności Skarbu Państwa.”
Dane finansowe
WPS: 3 193 142,91 PLN
odszkodowanie: 2 689 737,89 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 11 250 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.