II CSKP 1409/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa D.K. przeciwko T. Spółce Akcyjnej o zapłatę 92 386,12 zł z tytułu rezygnacji z umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z funduszem kapitałowym. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną z powodu braku określoności świadczenia i abuzywności jej postanowień, zasądzając całą kwotę. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając część powództwa i zasądzając jedynie 301,00 zł kosztów procesu, uznając, że powódka formalnie zaakceptowała warunki umowy i że wartość świadczenia zależała od obiektywnych czynników rynkowych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Kluczowym zagadnieniem stała się swoboda kształtowania treści umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym w kontekście obowiązków informacyjnych wobec konsumenta oraz transparentności warunków. Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE, podkreślając, że ubezpieczyciel ma obowiązek zapewnić jasne i precyzyjne informacje o produkcie, a ubezpieczający przedsiębiorca, działający jako pośrednik, musi te informacje przekazać konsumentowi. Sąd uznał, że Sąd Apelacyjny nie wziął pod uwagę istotnych ustaleń faktycznych dotyczących braku wiedzy doradcy o produkcie oraz nietransparentności powiązań kontraktowych. Wartość świadczenia nie była jednoznaczna i transparentna, a ryzyko inwestycyjne zostało przerzucone na konsumenta. Sąd Najwyższy wskazał, że pobieranie przez ubezpieczającego prowizji od ubezpieczyciela, bez poinformowania o tym konsumenta, narusza zasadę lojalności i może być uznane za nieuczciwą praktykę rynkową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków informacyjnych ubezpieczycieli i pośredników w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ocena transparentności warunków umownych oraz dopuszczalności pobierania prowizji przez pośredników.
Dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia (z UFK) i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z funduszem kapitałowym, dotyczące sposobu wyceny aktywów funduszu i ustalania wartości świadczenia, mogą być uznane za abuzywne w świetle przepisów o ochronie konsumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli są niejasne, nietransparentne i naruszają dobre obyczaje oraz rażąco interesy konsumenta, zwłaszcza w kontekście braku należytego poinformowania o ryzyku i mechanizmach wyceny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zignorował brak transparentności umowy i obowiązków informacyjnych. Kluczowe jest, aby konsument otrzymał jasne informacje o produkcie, jego ryzykach i mechanizmach wyceny, co nie miało miejsca w tej sprawie, a pośrednik nie posiadał wystarczającej wiedzy.
Jaka jest rola i odpowiedzialność ubezpieczyciela oraz ubezpieczającego przedsiębiorcy (pośrednika) w zakresie przekazywania informacji konsumentowi przystępującemu do grupowej umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ubezpieczyciel ma obowiązek zapewnić jasne i precyzyjne informacje, które ubezpieczający przedsiębiorca (działający jako pośrednik) musi przekazać konsumentowi przed przystąpieniem do umowy, wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami.
Uzasadnienie
Zgodnie z dyrektywami UE, ubezpieczający przedsiębiorca działający jako pośrednik ubezpieczeniowy ma obowiązek przekazania konsumentowi wszystkich niezbędnych informacji o produkcie, jego cechach i ryzykach, aby umożliwić świadomy wybór.
Czy pobieranie przez ubezpieczającego przedsiębiorcę prowizji od ubezpieczyciela za zawarcie umowy na rachunek konsumenta, bez poinformowania o tym konsumenta, narusza zasadę lojalności i może stanowić podstawę do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli konsument nie został należycie poinformowany o tym fakcie, może to świadczyć o działaniu wbrew obowiązkowi lojalności i prowadzić do uznania umowy za nieuczciwą.
Uzasadnienie
Pobieranie wynagrodzenia przez pośrednika od ubezpieczyciela, bez wiedzy konsumenta, może prowadzić do konfliktu interesów i sugeruje, że działania pośrednika były nakierowane na własny zysk, a nie na najlepsze interesy konsumenta.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.K. | osoba_fizyczna | powódka |
| T. Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 385³
Kodeks cywilny
Wymienia przykładowe klauzule niedozwolone.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów.
k.c. art. 808
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek.
k.p.c. art. 387 § § 2¹ pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kognicji sądu apelacyjnego.
k.p.c. art. 398³ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność zarzutów dotyczących ustalania faktów lub oceny dowodów w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
u.d.u.r. art. 18 § ust. 1
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Zakaz podejmowania czynności powodujących konflikty interesów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nietransparentność warunków umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym. • Brak należytego poinformowania konsumenta o ryzyku inwestycyjnym i mechanizmach wyceny. • Działanie ubezpieczającego przedsiębiorcy (pośrednika) w sposób naruszający zasadę lojalności wobec konsumenta. • Naruszenie przepisów dyrektyw UE dotyczących ochrony konsumentów w ubezpieczeniach.
Odrzucone argumenty
Formalna akceptacja warunków umowy przez konsumenta. • Wartość świadczenia zależała od obiektywnych czynników rynkowych (indeksów). • Spadek wartości instrumentów finansowych jest cechą produktów strukturyzowanych, a nie dowodem wadliwości umowy.
Godne uwagi sformułowania
nie można podzielić poglądu Sądu Apelacyjnego, że treść stosunku ubezpieczenia ukształtowana przez pozwanego i kontraktujących z nim przedsiębiorców, była transparentna i jednoznaczna. • ani więc powódka nie została szczegółowo poinformowana o podstawowych cechach oferowanego jej produktu (...), ani obiektywnie treść (konstrukcja) ukształtowanego stosunku ubezpieczeniowego, nie może być uznana za transparentną i mieszczącą się w granicach swobody umów, w szczególności za zgodną z minimum słuszności kontraktowej. • Trybunał Sprawiedliwości UE (...) zakwalifikował działania przedsiębiorców nakierowane na pozyskiwanie klientów dla zakładów ubezpieczeń jako pośrednictwo ubezpieczeniowe.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący
Aleksander Stępkowski
członek
Leszek Bosek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków informacyjnych ubezpieczycieli i pośredników w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ocena transparentności warunków umownych oraz dopuszczalności pobierania prowizji przez pośredników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia (z UFK) i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym), a rozstrzygnięcie SN ma istotne znaczenie dla ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami i nietransparentnymi umowami.
“Czy Twoje ubezpieczenie z funduszem kapitałowym jest przejrzyste? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe obowiązki ubezpieczycieli!”
Dane finansowe
WPS: 92 386,12 PLN
zapłata: 92 386,12 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.