II CSKP 1401/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną R.S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 17 lutego 2021 r. w sprawie z wniosku M.W. z udziałem R.S. o podział majątku wspólnego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi. Głównym zagadnieniem prawnym była interpretacja art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustalenia udziałów w majątku wspólnym z uwzględnieniem stopnia przyczynienia się do jego powstania. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował ten przepis, traktując równorzędnie przesłanki "ważnych powodów" i nierównego stopnia przyczynienia się. Sąd Najwyższy podkreślił, że najpierw należy ocenić istnienie "ważnych powodów", a dopiero potem badać stopień przyczynienia się. Wskazał, że wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego, w tym niewierność, może stanowić taki "ważny powód", nawet jeśli nie jest bezpośrednio związana z przyczynieniem się do powstania majątku. Sąd Najwyższy skrytykował również ocenę Sądu Okręgowego dotyczącą stopnia przyczynienia się wnioskodawczyni do powstania majątku wspólnego, wskazując, że nie uwzględniono w wystarczającym stopniu faktu, iż większość majątku pochodziła z majątku osobistego uczestnika. W związku z powyższymi uchybieniami, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie nierównych udziałów w majątku wspólnym, znaczenie winy w rozkładzie pożycia dla podziału majątku, interpretacja art. 43 § 2 k.r.o.
Każda sprawa o podział majątku jest indywidualna; "ważne powody" są oceniane w konkretnych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego może stanowić "ważny powód" uzasadniający ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym na podstawie art. 43 § 2 k.r.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego może stanowić "ważny powód" w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o., który otwiera drogę do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, przy uwzględnieniu stopnia przyczynienia się małżonków do jego powstania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "ważne powody" nie są ograniczone do kwestii majątkowych i mogą obejmować także aspekty etyczne, takie jak wina w rozkładzie pożycia. Ocena ta powinna być dokonywana sekwencyjnie: najpierw badanie "ważnych powodów", a następnie stopnia przyczynienia się. Wina w rozkładzie pożycia, wynikająca np. z niewierności, może prowadzić do nieproporcjonalnych skutków majątkowych dla małżonka niewinnego, co uzasadnia odstąpienie od zasady równych udziałów.
Jak należy interpretować i stosować art. 43 § 2 k.r.o. w kontekście "ważnych powodów" i stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że badanie "ważnych powodów" i stopnia przyczynienia się powinno następować sekwencyjnie. Najpierw ocenia się, czy istnieją "ważne powody", a dopiero potem, jeśli tak, bada się stopień przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skorygował wykładnię Sądu Okręgowego, który traktował obie przesłanki równorzędnie. Podkreślono, że "ważne powody" otwierają możliwość uwzględnienia stopnia przyczynienia się, ale nie przesądzają ostatecznie o nierównych udziałach. Wina w rozkładzie pożycia może być takim "ważnym powodem", a ekonomiczne skutki zachowania małżonka powinny być analizowane na etapie oceny stopnia przyczynienia się.
Czy okoliczność, że większość majątku wspólnego pochodzi z majątku osobistego jednego z małżonków (np. darowizna gospodarstwa rolnego), automatycznie uzasadnia ustalenie nierównych udziałów?
Odpowiedź sądu
Nie, samo pochodzenie większości majątku z majątku osobistego jednego z małżonków nie jest wystarczające do ustalenia nierównych udziałów. Konieczne jest również wykazanie "ważnych powodów" oraz odpowiedniego stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie przydał należytej wagi podstawowej okoliczności, iż prawie cały majątek wspólny pochodził z darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz uczestnika. Jednakże, samo to nie przesądza o nierównych udziałach. Kluczowe jest ustalenie "ważnych powodów" (w tym winy w rozkładzie pożycia) oraz ocena stopnia przyczynienia się.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.S. | osoba_fizyczna | skarżący |
| M.W. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| R.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 43 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego może stanowić "ważny powód" w rozumieniu tego przepisu.
Pomocnicze
k.r.o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zasada równych udziałów w majątku wspólnym.
k.r.o. art. 43 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek uwzględnienia nakładu osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym przy ocenie stopnia przyczynienia się.
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek współdziałania dla dobra rodziny, który może mieć wpływ na ocenę przyczynienia się do powstania majątku wspólnego.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.c. art. 43 § § 2 zd. 1
Kodeks cywilny
Błędnie przywołany przez Sąd Okręgowy jako art. 43 § 2 zd. 1 k.c. zamiast k.r.o.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego jako "ważny powód" uzasadniający ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym. • Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował art. 43 § 2 k.r.o., traktując równorzędnie "ważne powody" i stopień przyczynienia się. • Należy najpierw ocenić istnienie "ważnych powodów", a następnie stopień przyczynienia się. • Wina w rozkładzie pożycia, wynikająca z naruszenia obowiązków małżeńskich (np. niewierność), powinna być uwzględniona przy ocenie "ważnych powodów".
Odrzucone argumenty
Samo pochodzenie większości majątku wspólnego z majątku osobistego jednego z małżonków uzasadnia ustalenie nierównych udziałów. • Wina w rozkładzie pożycia nie ma znaczenia dla ustalenia nierównych udziałów, jeśli nie jest związana z nieprzyczynianiem się do powstania majątku. • Pomoc rodziców jednego z małżonków wyklucza ustalenie nierównych udziałów.
Godne uwagi sformułowania
"ważne powody" muszą mieć istotny, ważki, kwalifikowany charakter • ocena ważnych powodów ma nie tylko aspekt majątkowy, ale również etyczny • przypisanie wnioskodawczyni winy w rozkładzie pożycia powinno zostać uwzględnione, przy czym właściwym etapem rozważenia tej okoliczności jest ocena wystąpienia "ważnych powodów" • nie można wykluczyć, że obliczane w ten sposób udziały ostatecznie okażą się równe, tyle że ustalenie takie będzie wynikiem oceny wkładu każdego z małżonków w powstanie majątku wspólnego, a nie zastosowania normy z art. 43 § 1 k.r.o.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie nierównych udziałów w majątku wspólnym, znaczenie winy w rozkładzie pożycia dla podziału majątku, interpretacja art. 43 § 2 k.r.o."
Ograniczenia: Każda sprawa o podział majątku jest indywidualna; "ważne powody" są oceniane w konkretnych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podziału majątku po rozwodzie i wyjaśnia, jak wina jednego z małżonków może wpłynąć na podział majątku, co jest kwestią budzącą duże emocje i zainteresowanie.
“Czy zdrada małżonka może wpłynąć na podział majątku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 404 940 PLN
spłata: 202 470 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.